SAMENVATTING BOUW &
ONTWIKKELING II
Academiejaar 2023-2024
NONA MOREELS
,Inhoudsopgave
1 – CARDIOVASCULAIR STELSEL ............................................................................................................... 3
1.1 HART ...................................................................................................................................................... 3
1.1.1 Inleiding.......................................................................................................................................... 3
1.1.2 Uitwendige structuur + ligging ....................................................................................................... 3
1.1.3 Wand v/h hart ................................................................................................................................ 5
1.1.4 Hartzakje (pericard) ....................................................................................................................... 6
1.1.5 Geleidingssysteem.......................................................................................................................... 7
1.1.6 Hartkleppen.................................................................................................................................... 8
1.1.7 Harttonen ....................................................................................................................................... 9
1.1.8 Bloedvoorziening hart .................................................................................................................... 9
1.1.9 Hartziekten ................................................................................................................................... 10
1.1.10 Dubbele pompfunctie ................................................................................................................. 12
1.1.11 Autonome innervatie hart .......................................................................................................... 13
1.2 GROTE BLOEDVATEN ........................................................................................................................... 13
1.2.1 Arteriële systeem ......................................................................................................................... 13
1.2.2 Veneuze systeem .......................................................................................................................... 17
2 – LYMFATISCHE STELSEL...................................................................................................................... 21
2.1 INLEIDING ............................................................................................................................................ 21
2.2 LYMFECAPILLAIREN + LYMFEVATEN .................................................................................................... 21
2.3 LYMFOÏDE ORGANEN ........................................................................................................................... 22
3 – RESPIRATORISCH STELSEL ................................................................................................................ 24
3.1 NEUSHOLTE ......................................................................................................................................... 24
3.2 PARANASALE SINUSSEN (NEUSBIJHOLTEN) ......................................................................................... 24
3.3 FARNYX (KEEL) ..................................................................................................................................... 25
3.3.1 Nasofarynx ................................................................................................................................... 25
3.3.2 Orofarynx ..................................................................................................................................... 25
3.3.3 Laryngofarynx .............................................................................................................................. 25
3.4 LARYNX (STROTTENHOOFD) ................................................................................................................ 26
3.4.1 Kraakbeenskelet ........................................................................................................................... 26
3.4.2 Stemspleet + stembanden ............................................................................................................ 27
3.4.3 Larynxspieren ............................................................................................................................... 27
3.4.4 Functies ........................................................................................................................................ 28
3.5 TRACHEA (LUCHTPIJP) ......................................................................................................................... 28
3.6 BRONCHI .............................................................................................................................................. 29
3.6.1 Hoofdbronchi (bronchus principalis) ............................................................................................ 29
3.6.2 Lobaire + segmentale bronchi ...................................................................................................... 29
3.6.3 Bronchiaalboom + alveolen .......................................................................................................... 29
3.7 LONGEN ............................................................................................................................................... 30
3.8 PLEURA (LONGVLIES) ........................................................................................................................... 31
3.9 ADEMHALINGSBEWEGING .................................................................................................................. 32
3.9.1 Inademen ..................................................................................................................................... 32
3.9.2 Uitademen ................................................................................................................................... 32
3.11 PATHOLOGIEËN ................................................................................................................................. 33
3.11.1 Pneumothorax............................................................................................................................ 33
3.11.2 Pleuritis ...................................................................................................................................... 33
3.11.3 Bronchitis ................................................................................................................................... 33
3.11.4 Longemfyseem ........................................................................................................................... 33
3.11.5 COPD .......................................................................................................................................... 34
3.11.6 Longembolie ............................................................................................................................... 34
3.11.7 Longkanker................................................................................................................................. 34
4 – SPIJSVERTERINGSSTELSEL ................................................................................................................. 35
4.1 INLEIDING ............................................................................................................................................ 35
NM 1
, 4.2 ANATOMISCHE STRUCTUUR SPIJSVERTERINGSSTELSEL ...................................................................... 35
4.2.1 Mondholte.................................................................................................................................... 35
4.2.2 Lippen + wangen .......................................................................................................................... 36
4.2.3 Tong ............................................................................................................................................. 36
4.2.4 Speekselklieren ............................................................................................................................. 37
4.2.5 Tanden + kauwen ......................................................................................................................... 37
4.2.6 Farynx........................................................................................................................................... 39
4.2.7 Slokdarm (oesofagus)................................................................................................................... 40
4.2.8 Maag ............................................................................................................................................ 41
4.2.9 Duodenum .................................................................................................................................... 42
4.2.10 Jejunum + ileum ......................................................................................................................... 43
4.2.11 Colon .......................................................................................................................................... 43
4.2.12 Ano-rectale kanaal ..................................................................................................................... 45
4.3 ABDOMEN + ABDOMINALE WAND + PERITONEUM ............................................................................. 45
4.4 BEKKEN (PELVIS) .................................................................................................................................. 48
4.4.1 Beenderig bekken ......................................................................................................................... 48
4.4.2 Bekkenbodem............................................................................................................................... 49
4.5 LEVER + PANCREAS .............................................................................................................................. 50
4.5.1 Lever (Hepar) ................................................................................................................................ 50
4.5.2 Pancreas ....................................................................................................................................... 51
5 – EXCRETIESTELSEL.............................................................................................................................. 53
5.1 NIEREN ................................................................................................................................................. 53
5.2 URETER ................................................................................................................................................ 54
5.3 URINEBLAAS ........................................................................................................................................ 54
5.4 URETHRA ............................................................................................................................................. 55
5.5 DISFUNCTIES ........................................................................................................................................ 55
5.5.1 Niersteen ...................................................................................................................................... 55
5.5.2 Nierinfecties ................................................................................................................................. 56
5.5.3 Niertumoren ................................................................................................................................. 56
5.5.4 Blaastumoren ............................................................................................................................... 56
6 – GENITALE STELSEL ............................................................................................................................ 57
6.1 INLEIDING ............................................................................................................................................ 57
6.2 VROUWELIJK GENITAAL STELSEL ......................................................................................................... 57
6.2.1 Ovarium (eierstok) ....................................................................................................................... 57
6.2.2 Tuba uterina (salpinx, eileider)..................................................................................................... 58
6.2.3 Uterus (baarmoeder) ................................................................................................................... 58
6.2.4 Vagina .......................................................................................................................................... 60
6.2.5 Uitwendige geslachtsorganen...................................................................................................... 60
6.2.6 Borstklier (mamma) ..................................................................................................................... 60
6.2.7 Disfuncties .................................................................................................................................... 61
6.3 MANNELIJK GENITAAL STELSEL ............................................................................................................ 62
6.3.1 Scrotum + testis ............................................................................................................................ 62
6.3.2 Ductus deferens............................................................................................................................ 63
6.3.3 Vesicula seminalis (zaadblaasjes) ................................................................................................ 64
6.3.4 Prostata (prostaat)....................................................................................................................... 64
6.3.5 Bulbo-urethrale klieren ................................................................................................................ 65
6.3.6 Penis ............................................................................................................................................. 65
6.3.7 Perineum ...................................................................................................................................... 66
NM 2
,1 – CARDIOVASCULAIR STELSEL
1.1 HART
1.1.1 Inleiding
Hart: fungeert als dubbele pomp
—> pompt bloed door systeemcirculatie (grote bloedsomloop) + pulmonale circulatie (kleine
bloedsomloop)
Bouw dubbele pomp (functioneel) —> 4 holten ondergebracht in 2 harten:
- Linker atrium + ventrikel (= linker hart – O2 rijk bloed):
o Bloed gepompt naar systeemcirculatie
—> mondt uit in rechter atrium
- Rechter atrium + ventrikel (= rechter hart – O2 arm bloed):
o Bloed gepompt naar pulmonale circulatie
—> mondt uit in linker atrium
Kleppensysteem:
- Beide harten
- Houdt circulatie gericht
Interatriale septum + interventriculaire septum:
—> scheiden linker en rechter hart
1.1.2 Uitwendige structuur + ligging
Kenmerken hart:
- Grootte vuist, 250-300 gram
- Vorm afgeplatte kegel schuin in borstholte Basis cordis
- Hoek lengteas tov.:
o Mediane vlak: 45°
o Transverale vlak: 45°
Richting:
- Hartpunt/apex cordis: links, ventraal en caudaal
- Basis kegel/basis cordis: rechts, dorsaal en craniaal
- Atria liggen rechts tov hun corresponderende ventrikel
o Oorspronkelijke dorsale zijde —> caudaal + rust op diafragma
ð Schuine ligging —> linker hart grotendeels dorsaal van rechter hart
Ligging kegel:
- Voorzijde: tegen ventrale thoraxwand
- Onderzijde: tegen giafragma
- Linkerzijde: tegen linker long
- Rechterzijde: geen echte wand —> voorzijde + onderzijde gaan daar over in elkaar
NM 3
,Groeven (ventraal):
- Sulcus coronarius: grens atria en ventrikels
- Sulcus interventricularis (anterior): grens linker- en rechterventrikel
o Septum interventriculare
o Eindigt aan onderste hartrand + rechts van hartpunt —> hartpunt behoort
tot linkerventrikel
Bloedvaten thv basis cordis (ventraal):
- Aorta ascendes
o Uit linkerventrikel
o Basis bedekt door truncus pulmonalis
o Arcus aortae: buiging van aorta naar dorsaal + links —> ligt niet in frontaal vlak
o Daalt uitendelijk af in thorax —> aorta thoracica
o Ligt tegen linkerzijde van wervelzuil
o Kruist op bep. moment dorsale zijde
oesofagus
- Truncus pulomnalis
o Aan rechterventrikel
o Splitst in linker + rechter a. pulmonalis
- Vena cava superior
o Mondt uit in rechteratrium
Auricula/hartoortje:
- Afgeplatte uitstulping van atriumwand
- Hol —> voortzetting van holte van atrium
- Linker auricula: naast truncus pulmonalis
- Rechter auricula: ventraal van uitmonding vena cava
superior
—> Onvoldoende werking atria (contractie): bloed in
auricula ± statisch —> bloedklonters + kunnen ev. in circulatie terechtkomen —> aanleiding tot
embolieën
Onderste deel hartbasis:
- Uitmondingsplaatsen venae pulmonales in linker atrium
- Uitmonding vena cava inferior in rechter atrium
Ligging + projectie tov. thoraxwand
Mediastinum:
o Ruimte in thorax tussen longen, (sternum en wervelkolom)
o Hierin: hart, grote bloedvaten, thymus, trachea, slokdarm
en lymfeklieren
Hartpunt:
o In 5de intercostaalruimte links Mediosternale lijn Clavicula
o Mediaal van medioclaviculaire lijn
2de rib
1/3 van het hartsilhouet ligt rechts van mediane vlak Sternum
Diafragma Intercostaal-
ruimten
1–5
Medioclaviculaire lijn
NM 4
,Atria
Dunne wand —> moeten enkel bloed naar ventrikels pompen
Uitmondingen:
o Rechteratrium: vena cava superior en inferior + sinus coronarius
o Linkeratrium (achterzijde): 4 venae pulmonales
Septum interatriale: scheidt atria van elkaar
Fossa ovalis:
o Ovale inzinking in wand (beide kanten)
o Overblijfsel foramen ovale (= open
verbinding tss 2 atria, bestaat tot
geboorte)
Ventrikels
Wand rechterventrikel:
o Bovenkant glad
o Dorsaal ruw + kleine spierbalkjes
(staan in reliëf)
o 3 spiertjes —> mm. papillares
§ Aan top: chordae tendineae —> verbonden met onderrand cuspes van
atrioventriculaire kleppen —> verhinderen dat de cuspes doorslaan in atrium
wanneer ventrikelwand contraheert en druk in ventrikel sterk toeneemt
(gerealiseerd als ook papillairspieren contraheren)
—> contractie ventrikelwand: punt ventrikels richting atria —> spanning op
chordae tendinea vermindert —> door contractie papillairspieren dan
aanspanning chordae tendinea
Septum interventriculare:
o Scheiding 2 ventrikels
o Puilt uit in rechterventrikel —> doordat wand linker ventrikel dikker is dan wand
rechter ventrikel
§ Linker ventrikel moet meer arbeid verrichten (systeemcirculatie) dan rechter
ventrikel (pulmonale circulatie —> minder weerstand)
1.1.3 Wand v/h hart
Hartwand:
- Epicard: buitenste
- Myocard: middelste
- Endocard: binnenste
Epicard:
- Komt overeen met lamina visceralis van sereuze
pericard
- Bindweefsel + ev. veel vet
o aa. coronariae hierin
NM 5
,Myocard:
- Spierlaag
- Dikst in linkerventrikel (10 mm) <—> rechterventrikel (3-4 mm)
—> weerstand in systeemcirculatie ≫ weerstand pulmonale circulatie
—> linkerventrikel moet meer arbeid verrichten
- Spiervezels inserseren op fibreus skelet rond atrioventriculaire kleppen + rond aorta +
pulmonalisklep
- Myocardvezels van atria en ventrikels zijn niet continu met elkaar —> vormen apart
functioneel systeem
Endocard:
- Binnenste laag <==> endotheel
- Continu met wand (intimalaag) grote bloedvaten
- Hartkleppen:
o Zeer dunne plooien van endocard
o In plooi: fibreus bindweefsel
1.1.4 Hartzakje (pericard)
Pericard:
- Dubbelwandige zak dat hart omsluit
- Geïnnerveerd door nervus phrenicus (C3 – C5) uit
plexus cervicalis (pijn thv. schouder)
2 delen:
- Sereuze pericard —> 2 bladen:
o Lamina visceralis: tegen wand van hart
o Lamina parietalis: versmolten met fibreuze pericard
- Fibreuze pericard:
o Taai collageen bindweefsel
o Onderaan het hart vergroeid met centrum tendineum van diafragma
o Stevigheid —> verhindert overfill van ventrikels
Pericardholte:
- Smalle ruimte tussen lamina visceralis en parietalis
- Enkele ml vocht in opgeslagen
—> vloeistof vergemakkelijkt beweging van hart bij elke contractie/relaxatie
Pathologisch: harttamponade
- Hoeveelheid vocht toegenomen
- Tgv. bloeding of ontsteking
- Hartdebiet daalt sterk —> fibreuze pericard is taai (niet elastisch) —> vulling ventrikels tijdens
diastole in gedrang tgv. harttamponade
- Oplossing:
o Pericardpunctie: overtollige vocht gedraineerd
NM 6
, 1.1.5 Geleidingssysteem
Hart heeft eigen geleidingssysteem —> ontstaan uit gewijzigde hartspiercellen
3 belangrijke functies:
- Aangeven normale frequentie van hartslag =
sinusale ritme/frequentie:
o Is natuurlijke pacemakerfunctie
o Per hartslag: eerst contraheren de 2
atria, dan de 2 ventrikels
§ Systole = contractie
§ Diastole = relaxatiefase
- Geleiden + verspreiden van contractiestimulus
—> ontstaan gecoördineerde contractiegolf:
o Noodzakelijk voor optimale werking
hartpomp
o Eerst atria samentrekken
o Dan ventrikels —> hier eerst punt samentrekken dan voortzetting contractie in
richting atria
- Ontvangen van OSy- en PSy-prikkels:
o Wijzigen sinusale frequentie
Opbouw:
- Sinus-atriale knoop (= Keith-Flack/sinusknoop):
o In wand rechter atrium thv. uitmonding vena cava superior
o Geeft normale frequentie aan (pacemaker, 60 slagen per minuut)
o Hieruit verspreidt contractiestimulus naat 2de atria
o Onvangt autonome vezels die sinusale frequentie wijzigen (PSy van n. vagus, OSy uit
cervicale ganglia van truncus sympathicus)
- Atrioventriculaire knoop (= nodus van Ashoff-Tawara):
o In septum interatriale thv. bodem rechter atrium
o Hieruit atrioventriculaire bundel van His —> in interventriculaire septum + splitst in
linker- en rechtertak (= crus/bundeltak) —> daalt af naar top rechter en linker
ventrikel
§ Op verloop bundeltakken: geven Purkinje-vezels af —> richten in wand van
ventrikels + mm. papillares
Pathologisch:
- Atrioventriculair block: geleidingssysteem onderbroken tussen atria en ventrikels
o Distaal van blokkering ontwikkelt ectopische focus —> geeft eigen impulsfrequentie
aan (30 – 40 bpm = escape-ritme) —> frequentie niet toereikend voor adequate
bloedvoorziening —> artificiële pacemaker
- Fibrillatie: afzonderlijke groepjes spiercellen contraheren zelfstandig en ongecontroleerd
(meestal hoge frequentie) (= choas van het hart)
o Gevolg: globale pompeffect verdwijnt + snel stilvallen van bloedvoorziening organen
o Atriumfibrillatie: invloed hartdebiet geringer —> kans op klontervorming in auricula
verhoogt door stase van bloed
§ Klonters in circulatie —> ev. aanleiding tot long- of hersenemboliën
o Ventrikelfibrillatie: fataal
NM 7
ONTWIKKELING II
Academiejaar 2023-2024
NONA MOREELS
,Inhoudsopgave
1 – CARDIOVASCULAIR STELSEL ............................................................................................................... 3
1.1 HART ...................................................................................................................................................... 3
1.1.1 Inleiding.......................................................................................................................................... 3
1.1.2 Uitwendige structuur + ligging ....................................................................................................... 3
1.1.3 Wand v/h hart ................................................................................................................................ 5
1.1.4 Hartzakje (pericard) ....................................................................................................................... 6
1.1.5 Geleidingssysteem.......................................................................................................................... 7
1.1.6 Hartkleppen.................................................................................................................................... 8
1.1.7 Harttonen ....................................................................................................................................... 9
1.1.8 Bloedvoorziening hart .................................................................................................................... 9
1.1.9 Hartziekten ................................................................................................................................... 10
1.1.10 Dubbele pompfunctie ................................................................................................................. 12
1.1.11 Autonome innervatie hart .......................................................................................................... 13
1.2 GROTE BLOEDVATEN ........................................................................................................................... 13
1.2.1 Arteriële systeem ......................................................................................................................... 13
1.2.2 Veneuze systeem .......................................................................................................................... 17
2 – LYMFATISCHE STELSEL...................................................................................................................... 21
2.1 INLEIDING ............................................................................................................................................ 21
2.2 LYMFECAPILLAIREN + LYMFEVATEN .................................................................................................... 21
2.3 LYMFOÏDE ORGANEN ........................................................................................................................... 22
3 – RESPIRATORISCH STELSEL ................................................................................................................ 24
3.1 NEUSHOLTE ......................................................................................................................................... 24
3.2 PARANASALE SINUSSEN (NEUSBIJHOLTEN) ......................................................................................... 24
3.3 FARNYX (KEEL) ..................................................................................................................................... 25
3.3.1 Nasofarynx ................................................................................................................................... 25
3.3.2 Orofarynx ..................................................................................................................................... 25
3.3.3 Laryngofarynx .............................................................................................................................. 25
3.4 LARYNX (STROTTENHOOFD) ................................................................................................................ 26
3.4.1 Kraakbeenskelet ........................................................................................................................... 26
3.4.2 Stemspleet + stembanden ............................................................................................................ 27
3.4.3 Larynxspieren ............................................................................................................................... 27
3.4.4 Functies ........................................................................................................................................ 28
3.5 TRACHEA (LUCHTPIJP) ......................................................................................................................... 28
3.6 BRONCHI .............................................................................................................................................. 29
3.6.1 Hoofdbronchi (bronchus principalis) ............................................................................................ 29
3.6.2 Lobaire + segmentale bronchi ...................................................................................................... 29
3.6.3 Bronchiaalboom + alveolen .......................................................................................................... 29
3.7 LONGEN ............................................................................................................................................... 30
3.8 PLEURA (LONGVLIES) ........................................................................................................................... 31
3.9 ADEMHALINGSBEWEGING .................................................................................................................. 32
3.9.1 Inademen ..................................................................................................................................... 32
3.9.2 Uitademen ................................................................................................................................... 32
3.11 PATHOLOGIEËN ................................................................................................................................. 33
3.11.1 Pneumothorax............................................................................................................................ 33
3.11.2 Pleuritis ...................................................................................................................................... 33
3.11.3 Bronchitis ................................................................................................................................... 33
3.11.4 Longemfyseem ........................................................................................................................... 33
3.11.5 COPD .......................................................................................................................................... 34
3.11.6 Longembolie ............................................................................................................................... 34
3.11.7 Longkanker................................................................................................................................. 34
4 – SPIJSVERTERINGSSTELSEL ................................................................................................................. 35
4.1 INLEIDING ............................................................................................................................................ 35
NM 1
, 4.2 ANATOMISCHE STRUCTUUR SPIJSVERTERINGSSTELSEL ...................................................................... 35
4.2.1 Mondholte.................................................................................................................................... 35
4.2.2 Lippen + wangen .......................................................................................................................... 36
4.2.3 Tong ............................................................................................................................................. 36
4.2.4 Speekselklieren ............................................................................................................................. 37
4.2.5 Tanden + kauwen ......................................................................................................................... 37
4.2.6 Farynx........................................................................................................................................... 39
4.2.7 Slokdarm (oesofagus)................................................................................................................... 40
4.2.8 Maag ............................................................................................................................................ 41
4.2.9 Duodenum .................................................................................................................................... 42
4.2.10 Jejunum + ileum ......................................................................................................................... 43
4.2.11 Colon .......................................................................................................................................... 43
4.2.12 Ano-rectale kanaal ..................................................................................................................... 45
4.3 ABDOMEN + ABDOMINALE WAND + PERITONEUM ............................................................................. 45
4.4 BEKKEN (PELVIS) .................................................................................................................................. 48
4.4.1 Beenderig bekken ......................................................................................................................... 48
4.4.2 Bekkenbodem............................................................................................................................... 49
4.5 LEVER + PANCREAS .............................................................................................................................. 50
4.5.1 Lever (Hepar) ................................................................................................................................ 50
4.5.2 Pancreas ....................................................................................................................................... 51
5 – EXCRETIESTELSEL.............................................................................................................................. 53
5.1 NIEREN ................................................................................................................................................. 53
5.2 URETER ................................................................................................................................................ 54
5.3 URINEBLAAS ........................................................................................................................................ 54
5.4 URETHRA ............................................................................................................................................. 55
5.5 DISFUNCTIES ........................................................................................................................................ 55
5.5.1 Niersteen ...................................................................................................................................... 55
5.5.2 Nierinfecties ................................................................................................................................. 56
5.5.3 Niertumoren ................................................................................................................................. 56
5.5.4 Blaastumoren ............................................................................................................................... 56
6 – GENITALE STELSEL ............................................................................................................................ 57
6.1 INLEIDING ............................................................................................................................................ 57
6.2 VROUWELIJK GENITAAL STELSEL ......................................................................................................... 57
6.2.1 Ovarium (eierstok) ....................................................................................................................... 57
6.2.2 Tuba uterina (salpinx, eileider)..................................................................................................... 58
6.2.3 Uterus (baarmoeder) ................................................................................................................... 58
6.2.4 Vagina .......................................................................................................................................... 60
6.2.5 Uitwendige geslachtsorganen...................................................................................................... 60
6.2.6 Borstklier (mamma) ..................................................................................................................... 60
6.2.7 Disfuncties .................................................................................................................................... 61
6.3 MANNELIJK GENITAAL STELSEL ............................................................................................................ 62
6.3.1 Scrotum + testis ............................................................................................................................ 62
6.3.2 Ductus deferens............................................................................................................................ 63
6.3.3 Vesicula seminalis (zaadblaasjes) ................................................................................................ 64
6.3.4 Prostata (prostaat)....................................................................................................................... 64
6.3.5 Bulbo-urethrale klieren ................................................................................................................ 65
6.3.6 Penis ............................................................................................................................................. 65
6.3.7 Perineum ...................................................................................................................................... 66
NM 2
,1 – CARDIOVASCULAIR STELSEL
1.1 HART
1.1.1 Inleiding
Hart: fungeert als dubbele pomp
—> pompt bloed door systeemcirculatie (grote bloedsomloop) + pulmonale circulatie (kleine
bloedsomloop)
Bouw dubbele pomp (functioneel) —> 4 holten ondergebracht in 2 harten:
- Linker atrium + ventrikel (= linker hart – O2 rijk bloed):
o Bloed gepompt naar systeemcirculatie
—> mondt uit in rechter atrium
- Rechter atrium + ventrikel (= rechter hart – O2 arm bloed):
o Bloed gepompt naar pulmonale circulatie
—> mondt uit in linker atrium
Kleppensysteem:
- Beide harten
- Houdt circulatie gericht
Interatriale septum + interventriculaire septum:
—> scheiden linker en rechter hart
1.1.2 Uitwendige structuur + ligging
Kenmerken hart:
- Grootte vuist, 250-300 gram
- Vorm afgeplatte kegel schuin in borstholte Basis cordis
- Hoek lengteas tov.:
o Mediane vlak: 45°
o Transverale vlak: 45°
Richting:
- Hartpunt/apex cordis: links, ventraal en caudaal
- Basis kegel/basis cordis: rechts, dorsaal en craniaal
- Atria liggen rechts tov hun corresponderende ventrikel
o Oorspronkelijke dorsale zijde —> caudaal + rust op diafragma
ð Schuine ligging —> linker hart grotendeels dorsaal van rechter hart
Ligging kegel:
- Voorzijde: tegen ventrale thoraxwand
- Onderzijde: tegen giafragma
- Linkerzijde: tegen linker long
- Rechterzijde: geen echte wand —> voorzijde + onderzijde gaan daar over in elkaar
NM 3
,Groeven (ventraal):
- Sulcus coronarius: grens atria en ventrikels
- Sulcus interventricularis (anterior): grens linker- en rechterventrikel
o Septum interventriculare
o Eindigt aan onderste hartrand + rechts van hartpunt —> hartpunt behoort
tot linkerventrikel
Bloedvaten thv basis cordis (ventraal):
- Aorta ascendes
o Uit linkerventrikel
o Basis bedekt door truncus pulmonalis
o Arcus aortae: buiging van aorta naar dorsaal + links —> ligt niet in frontaal vlak
o Daalt uitendelijk af in thorax —> aorta thoracica
o Ligt tegen linkerzijde van wervelzuil
o Kruist op bep. moment dorsale zijde
oesofagus
- Truncus pulomnalis
o Aan rechterventrikel
o Splitst in linker + rechter a. pulmonalis
- Vena cava superior
o Mondt uit in rechteratrium
Auricula/hartoortje:
- Afgeplatte uitstulping van atriumwand
- Hol —> voortzetting van holte van atrium
- Linker auricula: naast truncus pulmonalis
- Rechter auricula: ventraal van uitmonding vena cava
superior
—> Onvoldoende werking atria (contractie): bloed in
auricula ± statisch —> bloedklonters + kunnen ev. in circulatie terechtkomen —> aanleiding tot
embolieën
Onderste deel hartbasis:
- Uitmondingsplaatsen venae pulmonales in linker atrium
- Uitmonding vena cava inferior in rechter atrium
Ligging + projectie tov. thoraxwand
Mediastinum:
o Ruimte in thorax tussen longen, (sternum en wervelkolom)
o Hierin: hart, grote bloedvaten, thymus, trachea, slokdarm
en lymfeklieren
Hartpunt:
o In 5de intercostaalruimte links Mediosternale lijn Clavicula
o Mediaal van medioclaviculaire lijn
2de rib
1/3 van het hartsilhouet ligt rechts van mediane vlak Sternum
Diafragma Intercostaal-
ruimten
1–5
Medioclaviculaire lijn
NM 4
,Atria
Dunne wand —> moeten enkel bloed naar ventrikels pompen
Uitmondingen:
o Rechteratrium: vena cava superior en inferior + sinus coronarius
o Linkeratrium (achterzijde): 4 venae pulmonales
Septum interatriale: scheidt atria van elkaar
Fossa ovalis:
o Ovale inzinking in wand (beide kanten)
o Overblijfsel foramen ovale (= open
verbinding tss 2 atria, bestaat tot
geboorte)
Ventrikels
Wand rechterventrikel:
o Bovenkant glad
o Dorsaal ruw + kleine spierbalkjes
(staan in reliëf)
o 3 spiertjes —> mm. papillares
§ Aan top: chordae tendineae —> verbonden met onderrand cuspes van
atrioventriculaire kleppen —> verhinderen dat de cuspes doorslaan in atrium
wanneer ventrikelwand contraheert en druk in ventrikel sterk toeneemt
(gerealiseerd als ook papillairspieren contraheren)
—> contractie ventrikelwand: punt ventrikels richting atria —> spanning op
chordae tendinea vermindert —> door contractie papillairspieren dan
aanspanning chordae tendinea
Septum interventriculare:
o Scheiding 2 ventrikels
o Puilt uit in rechterventrikel —> doordat wand linker ventrikel dikker is dan wand
rechter ventrikel
§ Linker ventrikel moet meer arbeid verrichten (systeemcirculatie) dan rechter
ventrikel (pulmonale circulatie —> minder weerstand)
1.1.3 Wand v/h hart
Hartwand:
- Epicard: buitenste
- Myocard: middelste
- Endocard: binnenste
Epicard:
- Komt overeen met lamina visceralis van sereuze
pericard
- Bindweefsel + ev. veel vet
o aa. coronariae hierin
NM 5
,Myocard:
- Spierlaag
- Dikst in linkerventrikel (10 mm) <—> rechterventrikel (3-4 mm)
—> weerstand in systeemcirculatie ≫ weerstand pulmonale circulatie
—> linkerventrikel moet meer arbeid verrichten
- Spiervezels inserseren op fibreus skelet rond atrioventriculaire kleppen + rond aorta +
pulmonalisklep
- Myocardvezels van atria en ventrikels zijn niet continu met elkaar —> vormen apart
functioneel systeem
Endocard:
- Binnenste laag <==> endotheel
- Continu met wand (intimalaag) grote bloedvaten
- Hartkleppen:
o Zeer dunne plooien van endocard
o In plooi: fibreus bindweefsel
1.1.4 Hartzakje (pericard)
Pericard:
- Dubbelwandige zak dat hart omsluit
- Geïnnerveerd door nervus phrenicus (C3 – C5) uit
plexus cervicalis (pijn thv. schouder)
2 delen:
- Sereuze pericard —> 2 bladen:
o Lamina visceralis: tegen wand van hart
o Lamina parietalis: versmolten met fibreuze pericard
- Fibreuze pericard:
o Taai collageen bindweefsel
o Onderaan het hart vergroeid met centrum tendineum van diafragma
o Stevigheid —> verhindert overfill van ventrikels
Pericardholte:
- Smalle ruimte tussen lamina visceralis en parietalis
- Enkele ml vocht in opgeslagen
—> vloeistof vergemakkelijkt beweging van hart bij elke contractie/relaxatie
Pathologisch: harttamponade
- Hoeveelheid vocht toegenomen
- Tgv. bloeding of ontsteking
- Hartdebiet daalt sterk —> fibreuze pericard is taai (niet elastisch) —> vulling ventrikels tijdens
diastole in gedrang tgv. harttamponade
- Oplossing:
o Pericardpunctie: overtollige vocht gedraineerd
NM 6
, 1.1.5 Geleidingssysteem
Hart heeft eigen geleidingssysteem —> ontstaan uit gewijzigde hartspiercellen
3 belangrijke functies:
- Aangeven normale frequentie van hartslag =
sinusale ritme/frequentie:
o Is natuurlijke pacemakerfunctie
o Per hartslag: eerst contraheren de 2
atria, dan de 2 ventrikels
§ Systole = contractie
§ Diastole = relaxatiefase
- Geleiden + verspreiden van contractiestimulus
—> ontstaan gecoördineerde contractiegolf:
o Noodzakelijk voor optimale werking
hartpomp
o Eerst atria samentrekken
o Dan ventrikels —> hier eerst punt samentrekken dan voortzetting contractie in
richting atria
- Ontvangen van OSy- en PSy-prikkels:
o Wijzigen sinusale frequentie
Opbouw:
- Sinus-atriale knoop (= Keith-Flack/sinusknoop):
o In wand rechter atrium thv. uitmonding vena cava superior
o Geeft normale frequentie aan (pacemaker, 60 slagen per minuut)
o Hieruit verspreidt contractiestimulus naat 2de atria
o Onvangt autonome vezels die sinusale frequentie wijzigen (PSy van n. vagus, OSy uit
cervicale ganglia van truncus sympathicus)
- Atrioventriculaire knoop (= nodus van Ashoff-Tawara):
o In septum interatriale thv. bodem rechter atrium
o Hieruit atrioventriculaire bundel van His —> in interventriculaire septum + splitst in
linker- en rechtertak (= crus/bundeltak) —> daalt af naar top rechter en linker
ventrikel
§ Op verloop bundeltakken: geven Purkinje-vezels af —> richten in wand van
ventrikels + mm. papillares
Pathologisch:
- Atrioventriculair block: geleidingssysteem onderbroken tussen atria en ventrikels
o Distaal van blokkering ontwikkelt ectopische focus —> geeft eigen impulsfrequentie
aan (30 – 40 bpm = escape-ritme) —> frequentie niet toereikend voor adequate
bloedvoorziening —> artificiële pacemaker
- Fibrillatie: afzonderlijke groepjes spiercellen contraheren zelfstandig en ongecontroleerd
(meestal hoge frequentie) (= choas van het hart)
o Gevolg: globale pompeffect verdwijnt + snel stilvallen van bloedvoorziening organen
o Atriumfibrillatie: invloed hartdebiet geringer —> kans op klontervorming in auricula
verhoogt door stase van bloed
§ Klonters in circulatie —> ev. aanleiding tot long- of hersenemboliën
o Ventrikelfibrillatie: fataal
NM 7
