Kindergeneeskunde
Studentencursus
Juliette Louis
Academiejaar 2024-2025
1
,2
,1. Het kind in de maatschapij ............................................................................................... 4
2. Perinatal medicine & pre-pregnancy care .......................................................................... 19
3. Neonatale geneeskunde ................................................................................................... 36
4. Pediatrische noodgevallen ................................................................................................ 55
5. Infecties en immuniteit .................................................................................................. 73
6. Gastro-enterologie .......................................................................................................... 111
7. Kinderneurologie ............................................................................................................ 130
8. Groei en puberteit .......................................................................................................... 159
9. Nutritie ........................................................................................................................... 180
10. Allergie ........................................................................................................................... 201
11. Diabetes & endocrienologische aandoeningen ............................................................... 215
12. Dermatologische aandoeningen ...................................................................................... 223
13. Genetica ......................................................................................................................... 228
14. Hepatologie .................................................................................................................... 234
15. Musculoskeletaal stelsel ................................................................................................. 246
16. Respiratoire aandoeingen ............................................................................................... 251
17. Pediatrische cardiologie .................................................................................................. 284
18. Aabgeboren metabole aandoeningen ............................................................................. 305
19. Maligniteiten bij kinderen ............................................................................................... 318
20. Hematologie bij kinderen ................................................................................................ 335
21. Nefrologie en urologie bij kinderen ................................................................................. 350
3
,HET KIND IN DE MAATSCHAPIJ
DE WERELD VAN HET KIND: THE CHILD’S WORLD > THE CLINICAL OFFICE
- Clinical assessment
- Social assessment
- Developmental assessment
- Bv kind met DM1 à uitleg geven wat te doen als kind hyperglycemie doet
Onmiddellijke omgeving: ouders hebben enorme impact op hoe je later door het leven zal gaan. Ook siblings
hebben grote invloed. (dus samenstelling gezin heeft een enorme impact!!! )
- Twee biologische ouders
o 80% vd gezinnen zijn nog steeds gewone gezinnen
- Eén ouder gezinnen
- Nieuw samengestelde gezinnen
Parenting
o Bij gescheiden ouders: bv potjes training, geeft vaak last van constipatie.
styles
maar als het kindje de andere week bij de papa is wordt het advies allemaal
niet gevolgd à zeer moeilijk
Broers en zussen + uitgebreide familie (grootouders …)
- Bredere omgeving: crèche, school
o Kind is frequent ziek (iedere 2wk) à belangrijk om omgeving na te vragen in anamnese
§ Crèche: intercurrente infecties
§ School: intercurrente infecties
§ Al van tevoren: immuundeficiëntie
- Dichte familie:
o Vroeger: uitzondering om gescheiden ouders te hebben
o Nu: bijna uitzonderlijk om ouders te hebben die nog steeds
samen zijn
o Aantal siblings: nu minder grote gezinnen
§ ¼ 1kind – ½ 2 kind – 1/4 meer dan 2 kinderen
§ Economisch beter: minder kinderen
§ Kinderen nodig voor normale stabiele populatie
4
,PUBLIEKE GEZONDHEIDSZORG VOOR KINDEREN IN VLAANDEREN
PREVENTIE
- Opvolging: systematische opvolging op vaste tijdstippen is relatief uniek in België
o Kind en gezin: regelmatige verwijzingen (diagnose, maar geen behandeling ~
screening)
§ Bv kind groeit niet goed, grotere hoofdomtrek dan normaal à wordt
doorverwezen.
§ Zicht wordt nagekeken, vaccinaties etc
o CLB = centrum voor leerlingenbegeleiding (oa schoolarts)
§ Bv lengtegroei, gewicht, gedragsproblemen, zicht …
o Taken Kind en gezin + CLB:
§ Opvolgen van groei/gewicht (voorbeeld: macrocefalie snel gedetecteerd)
§ Vaccinaties
§ Opmerken van verwaarlozing
§ Opmerken van mishandeling
BESCHERMING
VERTROUWENSCENTRUM
Is altijd anoniem (doorverwijzer wordt niet genoemd)
- Dé expertisecentra voor kindermishandeling, -verwaarlozing en
seksueel misbruik
- Multidisciplinair team: vrijwillige, aanklampende, niet-justitiële
hulp en dienstverlening: antropologen, artsen,
verpleegkundigen, psychologen…
o Vrijwillig: ouders kunnen na melding gecontacteerd
worden en uitgenodigd op gesprek, zonder dat
rechtbank wordt ingeschakeld (tenzij ernstige gevallen)
o Indien de ouders niet reageren op eerste uitnodiging à 2e uitnodiging met ‘als je nog eens
niet komt opdagen, gaan we doorsturen naar parket’
- De vertrouwenscentra doen aan sensibilisering, verlenen advies, coachen en coördineren,
starten hulpverlening op indien nodig.
- vb leerkrachten, ouders, opvoeders, artsen… kunnen hierbij een melding doen bij
verdenking van mishandeling
o Vb kind vol blauwe plekken vaak op niet frequente plaatsen
- In 2020 meer meldingen binnengekomen!!!, want door corona dichter op elkaars lip.
- > 0,5% van de kinderen in Vlaanderen zit in deze situatie !!!
o Dus 5 kinderen op een school van 1000 kinderen à relatief veel
COMITÉ BIJZONDERE JEUGDZORG (CBJ)
= ondersteuningscentra jeugdzorg (OCJ)
- “vrijwillige hulpverlening”: bellen ouders op dat er een melding gebeurd is, kunnen
ouders niet verplichten (vrijwillige uitnodiging)
5
, - Consulent van OCJ doet voorstel tot begeleiding à ouders en patiënt gaan akkoord met
traject
- Officiële instanties vanuit ministerie, maar nog steeds geen recht instanties
- Bv
o thuisbegeleiding
o een opvoedend project
o semiresidentiële opvang
o begeleid zelfstandig wonen
o pleegzorg
o residentiële opvang
o psychiatrische opvang
o …
- > 1,5% van de kinderen in Vlaanderen zit in deze situatie
Algemeen onthouden:
- Mishandeling à vertrouwenscentrum
- Problematische opvoeding à OCJ
JEUGDRECHTBANK
- “niet-vrijwillige hulpverlening”
- Consulent van CBJ doet vooronderzoek à jeugdrechter neemt beslissing à ouders en
patiënt MOETEN traject volgen
- In geval van duidelijke kindermishandeling (voorbeeld: commotio door gezinsgeweld) of
in kader van seksueel misbruik
- MAAR We halen niet graag kinderen weg bij hun ouders (zelfs bij mishandeling) want bv
kinderen in pleeggezinnen of instellingen ontwikkelen veel mentale problemen, vooral
hechtingsstoornissen
o Er is dan maanden zeer streng toezicht op de ouders om mishandeling aan te
pakken
MEDISCH-JURIDISCHE ASPECTEN VAN KINDERGENEESKUNDE
Patiëntenwet:
- Keuzevrijheid van arts
- Beroepsgeheim
- Zelfbeslissingsrecht (= recht op autonomie) à je mag behandeling
weigeren
Arts-patiëntralatie bij een volwassenen = simpel: pt legt probleem uit à
diagnose à behandeling, pt kiest volledig autonoom
Arts-patiëntrelatie bij kind= complexer: in theorie gelden al de wetten op deze relatie,
maar in geval van minderjarige moet je ook rekening houden met de ouders
- Eenvoudig bij jonge kinderen (zuigelingen, peuters, kleuters): kunnen nog niet zelf
beslissen, dus minder rechten en plichten dan volwassene. à ouders beslissen
- Moeilijker bij:
6
, o Oudere kinderen en adolescenten: hebben meer vermogen tot autonome
beslissingen, dus gradueel meer rechten en plichten à telkens per casus
evalueren in hoeverre de patiënt mee kan beslissen
o Nieuw samengesteld gezin: mag de niet-biologische ouder mee beslissen?
o Vechtscheidingen of discordantie tussen de ouders: wie heeft dan
beslissingsrecht?
CASUS 1
Meisje (16j) vraagt HPV vaccin, ouders zijn conservatiever en willen dit liever niet.
Je legt de voor en nadelen uit aan het meisje, ze snapt het en is matuur à ze mag zelf
beslissen
CASUS 2
Meisje 15j met acne wil medicatie tegen acne, maar die medicatie heeft veel
bijwerkingen. Als je uitleg geeft over de bijwerkingen lijkt ze niet goed op te letten, dus
is ze niet matuur genoeg. Vraag te herhalen wat de nevenwerkingen zijn à als ze dit
niet kan, niet matuur genoeg.
à medicatie niet voorschrijven en meisje laten terugkomen met de ouders
CASUS 3
Jongen van 15j met slechte resultaten op school à rilatine gestart à hierna veel betere resultaten, geen
storend gedrag meer in de les, maar hij ondervindt bijwerkingen: is niet zichzelf en wil het niet meer nemen.
- Het is zijn eigen beslissing
- Of je gaat toch de jongen proberen overtuigen om het wel te nemen op vraag van de
ouders
CASUS 4
Meisje komt op consultatie met plusmama met klachten van cystitis à mag je dan AB
voorschrijven via plusmama? Ik vind van wel
7
, CASUS 5
Jongen van 16j loopt knieletsel op nadat hij teveel gedronken heeft. Ouders worden
opgebeld en hij vraagt je om niet te vertellen dat hij gedronken heeft (beroepsgeheim denk
ik)
CASUS 6
Meisje met ernstige eetstoornis, ze heeft sondevoeding nodig. Soms woedeuibarstingen, bijt en krabt de
verpleegkundigen. Ze schrijft in haar dagboek dat ze zelfmoordneigingen heeft, mama heeft dit gelezen en
geeft dit door aan arts
Wat moet je doen? Prof wist zelf niet wat te doen in deze situatie
Goed bedoeld vd moeder maar geeft wel een groot dilemma aan de artsen!
WET VAN DE PATIËNTENRECHTEN (WPR 2002)
IVRK 1989: internationaal verdrag voor rechten van het kind à 3P’s: protection, provision, participation
RECHTEN VAN DE PATIËNT
- Kwaliteitsvolle dienstverlening = up to date zijn, bijscholen…
- Vrije keuze = pt mag kiezen welke arts hij raadpleegt
- Informatie verschaffing = alle nodige informatie geven
- Toestemming/weigering
- Dossier bijhouden, inzagerecht
- Recht op fysieke en informationele privacy = beroepsgeheim
- Pijnbestrijding – klachtrecht
8
Studentencursus
Juliette Louis
Academiejaar 2024-2025
1
,2
,1. Het kind in de maatschapij ............................................................................................... 4
2. Perinatal medicine & pre-pregnancy care .......................................................................... 19
3. Neonatale geneeskunde ................................................................................................... 36
4. Pediatrische noodgevallen ................................................................................................ 55
5. Infecties en immuniteit .................................................................................................. 73
6. Gastro-enterologie .......................................................................................................... 111
7. Kinderneurologie ............................................................................................................ 130
8. Groei en puberteit .......................................................................................................... 159
9. Nutritie ........................................................................................................................... 180
10. Allergie ........................................................................................................................... 201
11. Diabetes & endocrienologische aandoeningen ............................................................... 215
12. Dermatologische aandoeningen ...................................................................................... 223
13. Genetica ......................................................................................................................... 228
14. Hepatologie .................................................................................................................... 234
15. Musculoskeletaal stelsel ................................................................................................. 246
16. Respiratoire aandoeingen ............................................................................................... 251
17. Pediatrische cardiologie .................................................................................................. 284
18. Aabgeboren metabole aandoeningen ............................................................................. 305
19. Maligniteiten bij kinderen ............................................................................................... 318
20. Hematologie bij kinderen ................................................................................................ 335
21. Nefrologie en urologie bij kinderen ................................................................................. 350
3
,HET KIND IN DE MAATSCHAPIJ
DE WERELD VAN HET KIND: THE CHILD’S WORLD > THE CLINICAL OFFICE
- Clinical assessment
- Social assessment
- Developmental assessment
- Bv kind met DM1 à uitleg geven wat te doen als kind hyperglycemie doet
Onmiddellijke omgeving: ouders hebben enorme impact op hoe je later door het leven zal gaan. Ook siblings
hebben grote invloed. (dus samenstelling gezin heeft een enorme impact!!! )
- Twee biologische ouders
o 80% vd gezinnen zijn nog steeds gewone gezinnen
- Eén ouder gezinnen
- Nieuw samengestelde gezinnen
Parenting
o Bij gescheiden ouders: bv potjes training, geeft vaak last van constipatie.
styles
maar als het kindje de andere week bij de papa is wordt het advies allemaal
niet gevolgd à zeer moeilijk
Broers en zussen + uitgebreide familie (grootouders …)
- Bredere omgeving: crèche, school
o Kind is frequent ziek (iedere 2wk) à belangrijk om omgeving na te vragen in anamnese
§ Crèche: intercurrente infecties
§ School: intercurrente infecties
§ Al van tevoren: immuundeficiëntie
- Dichte familie:
o Vroeger: uitzondering om gescheiden ouders te hebben
o Nu: bijna uitzonderlijk om ouders te hebben die nog steeds
samen zijn
o Aantal siblings: nu minder grote gezinnen
§ ¼ 1kind – ½ 2 kind – 1/4 meer dan 2 kinderen
§ Economisch beter: minder kinderen
§ Kinderen nodig voor normale stabiele populatie
4
,PUBLIEKE GEZONDHEIDSZORG VOOR KINDEREN IN VLAANDEREN
PREVENTIE
- Opvolging: systematische opvolging op vaste tijdstippen is relatief uniek in België
o Kind en gezin: regelmatige verwijzingen (diagnose, maar geen behandeling ~
screening)
§ Bv kind groeit niet goed, grotere hoofdomtrek dan normaal à wordt
doorverwezen.
§ Zicht wordt nagekeken, vaccinaties etc
o CLB = centrum voor leerlingenbegeleiding (oa schoolarts)
§ Bv lengtegroei, gewicht, gedragsproblemen, zicht …
o Taken Kind en gezin + CLB:
§ Opvolgen van groei/gewicht (voorbeeld: macrocefalie snel gedetecteerd)
§ Vaccinaties
§ Opmerken van verwaarlozing
§ Opmerken van mishandeling
BESCHERMING
VERTROUWENSCENTRUM
Is altijd anoniem (doorverwijzer wordt niet genoemd)
- Dé expertisecentra voor kindermishandeling, -verwaarlozing en
seksueel misbruik
- Multidisciplinair team: vrijwillige, aanklampende, niet-justitiële
hulp en dienstverlening: antropologen, artsen,
verpleegkundigen, psychologen…
o Vrijwillig: ouders kunnen na melding gecontacteerd
worden en uitgenodigd op gesprek, zonder dat
rechtbank wordt ingeschakeld (tenzij ernstige gevallen)
o Indien de ouders niet reageren op eerste uitnodiging à 2e uitnodiging met ‘als je nog eens
niet komt opdagen, gaan we doorsturen naar parket’
- De vertrouwenscentra doen aan sensibilisering, verlenen advies, coachen en coördineren,
starten hulpverlening op indien nodig.
- vb leerkrachten, ouders, opvoeders, artsen… kunnen hierbij een melding doen bij
verdenking van mishandeling
o Vb kind vol blauwe plekken vaak op niet frequente plaatsen
- In 2020 meer meldingen binnengekomen!!!, want door corona dichter op elkaars lip.
- > 0,5% van de kinderen in Vlaanderen zit in deze situatie !!!
o Dus 5 kinderen op een school van 1000 kinderen à relatief veel
COMITÉ BIJZONDERE JEUGDZORG (CBJ)
= ondersteuningscentra jeugdzorg (OCJ)
- “vrijwillige hulpverlening”: bellen ouders op dat er een melding gebeurd is, kunnen
ouders niet verplichten (vrijwillige uitnodiging)
5
, - Consulent van OCJ doet voorstel tot begeleiding à ouders en patiënt gaan akkoord met
traject
- Officiële instanties vanuit ministerie, maar nog steeds geen recht instanties
- Bv
o thuisbegeleiding
o een opvoedend project
o semiresidentiële opvang
o begeleid zelfstandig wonen
o pleegzorg
o residentiële opvang
o psychiatrische opvang
o …
- > 1,5% van de kinderen in Vlaanderen zit in deze situatie
Algemeen onthouden:
- Mishandeling à vertrouwenscentrum
- Problematische opvoeding à OCJ
JEUGDRECHTBANK
- “niet-vrijwillige hulpverlening”
- Consulent van CBJ doet vooronderzoek à jeugdrechter neemt beslissing à ouders en
patiënt MOETEN traject volgen
- In geval van duidelijke kindermishandeling (voorbeeld: commotio door gezinsgeweld) of
in kader van seksueel misbruik
- MAAR We halen niet graag kinderen weg bij hun ouders (zelfs bij mishandeling) want bv
kinderen in pleeggezinnen of instellingen ontwikkelen veel mentale problemen, vooral
hechtingsstoornissen
o Er is dan maanden zeer streng toezicht op de ouders om mishandeling aan te
pakken
MEDISCH-JURIDISCHE ASPECTEN VAN KINDERGENEESKUNDE
Patiëntenwet:
- Keuzevrijheid van arts
- Beroepsgeheim
- Zelfbeslissingsrecht (= recht op autonomie) à je mag behandeling
weigeren
Arts-patiëntralatie bij een volwassenen = simpel: pt legt probleem uit à
diagnose à behandeling, pt kiest volledig autonoom
Arts-patiëntrelatie bij kind= complexer: in theorie gelden al de wetten op deze relatie,
maar in geval van minderjarige moet je ook rekening houden met de ouders
- Eenvoudig bij jonge kinderen (zuigelingen, peuters, kleuters): kunnen nog niet zelf
beslissen, dus minder rechten en plichten dan volwassene. à ouders beslissen
- Moeilijker bij:
6
, o Oudere kinderen en adolescenten: hebben meer vermogen tot autonome
beslissingen, dus gradueel meer rechten en plichten à telkens per casus
evalueren in hoeverre de patiënt mee kan beslissen
o Nieuw samengesteld gezin: mag de niet-biologische ouder mee beslissen?
o Vechtscheidingen of discordantie tussen de ouders: wie heeft dan
beslissingsrecht?
CASUS 1
Meisje (16j) vraagt HPV vaccin, ouders zijn conservatiever en willen dit liever niet.
Je legt de voor en nadelen uit aan het meisje, ze snapt het en is matuur à ze mag zelf
beslissen
CASUS 2
Meisje 15j met acne wil medicatie tegen acne, maar die medicatie heeft veel
bijwerkingen. Als je uitleg geeft over de bijwerkingen lijkt ze niet goed op te letten, dus
is ze niet matuur genoeg. Vraag te herhalen wat de nevenwerkingen zijn à als ze dit
niet kan, niet matuur genoeg.
à medicatie niet voorschrijven en meisje laten terugkomen met de ouders
CASUS 3
Jongen van 15j met slechte resultaten op school à rilatine gestart à hierna veel betere resultaten, geen
storend gedrag meer in de les, maar hij ondervindt bijwerkingen: is niet zichzelf en wil het niet meer nemen.
- Het is zijn eigen beslissing
- Of je gaat toch de jongen proberen overtuigen om het wel te nemen op vraag van de
ouders
CASUS 4
Meisje komt op consultatie met plusmama met klachten van cystitis à mag je dan AB
voorschrijven via plusmama? Ik vind van wel
7
, CASUS 5
Jongen van 16j loopt knieletsel op nadat hij teveel gedronken heeft. Ouders worden
opgebeld en hij vraagt je om niet te vertellen dat hij gedronken heeft (beroepsgeheim denk
ik)
CASUS 6
Meisje met ernstige eetstoornis, ze heeft sondevoeding nodig. Soms woedeuibarstingen, bijt en krabt de
verpleegkundigen. Ze schrijft in haar dagboek dat ze zelfmoordneigingen heeft, mama heeft dit gelezen en
geeft dit door aan arts
Wat moet je doen? Prof wist zelf niet wat te doen in deze situatie
Goed bedoeld vd moeder maar geeft wel een groot dilemma aan de artsen!
WET VAN DE PATIËNTENRECHTEN (WPR 2002)
IVRK 1989: internationaal verdrag voor rechten van het kind à 3P’s: protection, provision, participation
RECHTEN VAN DE PATIËNT
- Kwaliteitsvolle dienstverlening = up to date zijn, bijscholen…
- Vrije keuze = pt mag kiezen welke arts hij raadpleegt
- Informatie verschaffing = alle nodige informatie geven
- Toestemming/weigering
- Dossier bijhouden, inzagerecht
- Recht op fysieke en informationele privacy = beroepsgeheim
- Pijnbestrijding – klachtrecht
8
