Staats – bestuursrecht
RECHTSPRAKTIJK
ANOUK PLANCKAERT 1RP
1
,Inhoudsopgave
Staatsrecht..................................................................................................................................3
Hoofdstuk 1: Basisbeginselen van de Belgische staatsstructuur...................................................4
1. Het beginsel van de scheiding der machten.................................................................................................4
2. België is een democratische Rechtsstaat.....................................................................................................5
3. België is een monarchie...............................................................................................................................5
4. België is een Federale Staat.........................................................................................................................6
Hoofdstuk 2: De hiërarchie van de rechtsnormen.........................................................................7
1. Een veelheid aan regels...............................................................................................................................7
2. De hiërarchie van de rechtsnormen.............................................................................................................7
3. De Grondwet als hoogste norm in de hiërarchie van de rechtsnormen.......................................................8
Hoofdstuk 3: rechten en vrijheden..................................................................................................9
1. Wetgeving ter bescherming van rechten en vrijheden.................................................................................9
2. Drie Generaties Rechten en Vrijheden......................................................................................................10
3. De Afdwingbaarheid van Rechten en Vrijheden.......................................................................................10
Hoofdstuk 4: De Federale Overheid.............................................................................................12
1. De Wetgevende Macht..............................................................................................................................12
6.1 Eedaflegging en geloofsbrieven..............................................................................................................15
6.2 Onverenigbaarheden................................................................................................................................15
6.3 Duur van het mandaat..............................................................................................................................15
6.4 Parlementaire immuniteiten.....................................................................................................................16
CASES !!!!!!!!!..............................................................................................................................................16
1. Een wet met betrekking tot de financiering van politieke partijen............................................................16
Voor een gewone wet (zoals de begroting) geldt:.........................................................................................17
Eerste stemming:..........................................................................................................................................17
Tweede stemming:........................................................................................................................................18
Aantal ja-stemmen: 69 / aantal nee-stemmen: 33 / aantal onthoudingen: 0 / aantal aanwezigen: 102.........18
Voorwaarden voor een grondwetswijziging (volgens Art. 195 GW):...........................................................18
Besluit:...........................................................................................................................................................18
2. De Uitvoerende Macht – Federale Overheid.............................................................................................19
1. Samenstelling van de Uitvoerende Macht.................................................................................................19
4. Bevoegdheden van de Uitvoerende Macht................................................................................................20
3. Rechterlijke Macht.....................................................................................................................................22
Hoofdstuk 5: De gemeenschappen en gewesten...........................................................................24
1. Algemene bespreking vd gemeenschappen en gewesten..........................................................................24
2. De WM van de gemeenschappen en gewesten..........................................................................................25
Samenstelling van de Deelparlementen.........................................................................................................25
Verkiezing en Kiesvoorwaarden....................................................................................................................26
Interne Structuur van het Parlement.............................................................................................................26
Totstandkoming van een Decreet of Ordonnantie.........................................................................................26
Andere Bevoegdheden van de WM...............................................................................................................27
Statuut van Volksvertegenwoordigers...........................................................................................................27
3. Uitvoerende Macht van de Gemeenschappen en Gewesten (UM)............................................................27
Samenstelling & Regeringsvorming..............................................................................................................27
Voorwaarden om Minister te Worden..........................................................................................................28
Bevoegdheden van de Uitvoerende Macht...................................................................................................28
Werking & Besluitvorming...........................................................................................................................29
Statuut van de Leden van de UM..................................................................................................................30
Bestuursrecht...........................................................................................................................33
Hoofdstuk 1: Fundamentele elementen van het bestuursrecht...................................................33
1. Afbakening van het bestuursrecht.............................................................................................................33
Begrip en situering van het bestuursrecht....................................................................................33
Taak en aard van het bestuur........................................................................................................33
2
, Algemene beginselen van behoorlijk bestuur...............................................................................33
Uitvoerbare beslissingen ( = Uitvoerbare beslissingen zijn eenzijdige
bestuursdaden met bewust gewilde rechtsgevolgen, die onmiddellijk uitvoerbaar zijn zonder
voorafgaande rechterlijke controle en tegen de wil van de betrokkene kunnen worden
opgelegd )........................................................................................................................................34
Indeling van uitvoerbare beslissingen...........................................................................................34
Motivering & publicatie ( belang onderscheid )...........................................................................35
Administratieve sancties...............................................................................................................35
Rechtsbescherming en sancties & Vereisten voor elk bestuurshandelen...................................35
2. Algemene Beginselen van Behoorlijk Bestuur (ABBB)...........................................................................37
Hoofdstuk 2 : De openbare diensten.............................................................................................40
1. De Openbare Diensten: Algemeen............................................................................................................40
2. Vormen van beheer bij openbare diensten.................................................................................................41
3. Algemene aspecten van het ambtenarenstatuut.........................................................................................44
Hoofdstuk 3 : Ruimtelijke ordening en milieurecht....................................................................45
Staatsrecht
3
, Hoofdstuk 1: Basisbeginselen van de Belgische staatsstructuur
Het Belgisch recht is ingedeeld in:
Privaatrecht: regelt verhoudingen tussen burgers (burgerlijk recht, handelsrecht).
Publiekrecht: regelt verhoudingen tussen burgers en overheid + organisatie van de overheid
(grondwettelijk recht, strafrecht, fiscaal recht).
Gemengde rechtstakken: bevatten zowel private als publieke elementen (sociaal recht,
economisch recht)
1. Het beginsel van de scheiding der machten
Scheiding der Machten
Begrip: Verdeling van de macht om machtsmisbruik te voorkomen (Montesquieu – De l’esprit des lois)
o Federale Machten
Wetgevende macht (WM): Parlement (Kamer & Senaat) + Koning → wetten maken, UM
controleren.
Uitvoerende macht (UM): Koning + federale regering → wetten uitvoeren, beleid bepalen.
Rechterlijke macht (RM): Hoven & rechtbanken → geschillen beslechten, wetten toepassen.
o Wettelijke basis
Art. 33 GW: Alle macht gaat uit van de Natie.
Art. 36 GW: WM = Koning + Kamer + Senaat.
Art. 37 GW: UM = Koning.
Art. 40 GW: RM = hoven en rechtbanken.
Art. 105 GW: Koning heeft enkel macht toegekend door Grondwet.
Art. 146 GW: Geen buitengewone rechtbanken zonder wet.
o Regionale Machten
Parlementen: Vlaams, Franstalig en Duitstalig.
Regeringen: Vlaams, Franstalig en Duitstalig + gewesten.
Art. 115 GW: Samenstelling en werking parlementen.
Art. 121 GW: Samenstelling en werking regeringen.
o Samenwerking & Controle
Geen strikte scheiding.
Wederzijdse controle (bv. parlement controleert regering).
Evenwicht tussen de machten.
4
RECHTSPRAKTIJK
ANOUK PLANCKAERT 1RP
1
,Inhoudsopgave
Staatsrecht..................................................................................................................................3
Hoofdstuk 1: Basisbeginselen van de Belgische staatsstructuur...................................................4
1. Het beginsel van de scheiding der machten.................................................................................................4
2. België is een democratische Rechtsstaat.....................................................................................................5
3. België is een monarchie...............................................................................................................................5
4. België is een Federale Staat.........................................................................................................................6
Hoofdstuk 2: De hiërarchie van de rechtsnormen.........................................................................7
1. Een veelheid aan regels...............................................................................................................................7
2. De hiërarchie van de rechtsnormen.............................................................................................................7
3. De Grondwet als hoogste norm in de hiërarchie van de rechtsnormen.......................................................8
Hoofdstuk 3: rechten en vrijheden..................................................................................................9
1. Wetgeving ter bescherming van rechten en vrijheden.................................................................................9
2. Drie Generaties Rechten en Vrijheden......................................................................................................10
3. De Afdwingbaarheid van Rechten en Vrijheden.......................................................................................10
Hoofdstuk 4: De Federale Overheid.............................................................................................12
1. De Wetgevende Macht..............................................................................................................................12
6.1 Eedaflegging en geloofsbrieven..............................................................................................................15
6.2 Onverenigbaarheden................................................................................................................................15
6.3 Duur van het mandaat..............................................................................................................................15
6.4 Parlementaire immuniteiten.....................................................................................................................16
CASES !!!!!!!!!..............................................................................................................................................16
1. Een wet met betrekking tot de financiering van politieke partijen............................................................16
Voor een gewone wet (zoals de begroting) geldt:.........................................................................................17
Eerste stemming:..........................................................................................................................................17
Tweede stemming:........................................................................................................................................18
Aantal ja-stemmen: 69 / aantal nee-stemmen: 33 / aantal onthoudingen: 0 / aantal aanwezigen: 102.........18
Voorwaarden voor een grondwetswijziging (volgens Art. 195 GW):...........................................................18
Besluit:...........................................................................................................................................................18
2. De Uitvoerende Macht – Federale Overheid.............................................................................................19
1. Samenstelling van de Uitvoerende Macht.................................................................................................19
4. Bevoegdheden van de Uitvoerende Macht................................................................................................20
3. Rechterlijke Macht.....................................................................................................................................22
Hoofdstuk 5: De gemeenschappen en gewesten...........................................................................24
1. Algemene bespreking vd gemeenschappen en gewesten..........................................................................24
2. De WM van de gemeenschappen en gewesten..........................................................................................25
Samenstelling van de Deelparlementen.........................................................................................................25
Verkiezing en Kiesvoorwaarden....................................................................................................................26
Interne Structuur van het Parlement.............................................................................................................26
Totstandkoming van een Decreet of Ordonnantie.........................................................................................26
Andere Bevoegdheden van de WM...............................................................................................................27
Statuut van Volksvertegenwoordigers...........................................................................................................27
3. Uitvoerende Macht van de Gemeenschappen en Gewesten (UM)............................................................27
Samenstelling & Regeringsvorming..............................................................................................................27
Voorwaarden om Minister te Worden..........................................................................................................28
Bevoegdheden van de Uitvoerende Macht...................................................................................................28
Werking & Besluitvorming...........................................................................................................................29
Statuut van de Leden van de UM..................................................................................................................30
Bestuursrecht...........................................................................................................................33
Hoofdstuk 1: Fundamentele elementen van het bestuursrecht...................................................33
1. Afbakening van het bestuursrecht.............................................................................................................33
Begrip en situering van het bestuursrecht....................................................................................33
Taak en aard van het bestuur........................................................................................................33
2
, Algemene beginselen van behoorlijk bestuur...............................................................................33
Uitvoerbare beslissingen ( = Uitvoerbare beslissingen zijn eenzijdige
bestuursdaden met bewust gewilde rechtsgevolgen, die onmiddellijk uitvoerbaar zijn zonder
voorafgaande rechterlijke controle en tegen de wil van de betrokkene kunnen worden
opgelegd )........................................................................................................................................34
Indeling van uitvoerbare beslissingen...........................................................................................34
Motivering & publicatie ( belang onderscheid )...........................................................................35
Administratieve sancties...............................................................................................................35
Rechtsbescherming en sancties & Vereisten voor elk bestuurshandelen...................................35
2. Algemene Beginselen van Behoorlijk Bestuur (ABBB)...........................................................................37
Hoofdstuk 2 : De openbare diensten.............................................................................................40
1. De Openbare Diensten: Algemeen............................................................................................................40
2. Vormen van beheer bij openbare diensten.................................................................................................41
3. Algemene aspecten van het ambtenarenstatuut.........................................................................................44
Hoofdstuk 3 : Ruimtelijke ordening en milieurecht....................................................................45
Staatsrecht
3
, Hoofdstuk 1: Basisbeginselen van de Belgische staatsstructuur
Het Belgisch recht is ingedeeld in:
Privaatrecht: regelt verhoudingen tussen burgers (burgerlijk recht, handelsrecht).
Publiekrecht: regelt verhoudingen tussen burgers en overheid + organisatie van de overheid
(grondwettelijk recht, strafrecht, fiscaal recht).
Gemengde rechtstakken: bevatten zowel private als publieke elementen (sociaal recht,
economisch recht)
1. Het beginsel van de scheiding der machten
Scheiding der Machten
Begrip: Verdeling van de macht om machtsmisbruik te voorkomen (Montesquieu – De l’esprit des lois)
o Federale Machten
Wetgevende macht (WM): Parlement (Kamer & Senaat) + Koning → wetten maken, UM
controleren.
Uitvoerende macht (UM): Koning + federale regering → wetten uitvoeren, beleid bepalen.
Rechterlijke macht (RM): Hoven & rechtbanken → geschillen beslechten, wetten toepassen.
o Wettelijke basis
Art. 33 GW: Alle macht gaat uit van de Natie.
Art. 36 GW: WM = Koning + Kamer + Senaat.
Art. 37 GW: UM = Koning.
Art. 40 GW: RM = hoven en rechtbanken.
Art. 105 GW: Koning heeft enkel macht toegekend door Grondwet.
Art. 146 GW: Geen buitengewone rechtbanken zonder wet.
o Regionale Machten
Parlementen: Vlaams, Franstalig en Duitstalig.
Regeringen: Vlaams, Franstalig en Duitstalig + gewesten.
Art. 115 GW: Samenstelling en werking parlementen.
Art. 121 GW: Samenstelling en werking regeringen.
o Samenwerking & Controle
Geen strikte scheiding.
Wederzijdse controle (bv. parlement controleert regering).
Evenwicht tussen de machten.
4
