MFP Ademhalingsstelsel – Samenvatting Morfologie
INTRODUCTIE ........................................................................................................................................ 2
ANATOMIE VAN HET GASGELEIDINGSSTELSEL: NEUS EN FARYNX ............................................................ 2
NEUS......................................................................................................................................................... 2
NEUSBIJHOLTEN (PARANASALE SINUSSEN) ........................................................................................................... 5
FARYNX ...................................................................................................................................................... 7
HISTOLOGIE VAN HET GASGELEIDINGSSTELSEL: NEUS ........................................................................... 7
ALGEMENE OPBOUW EN LAGEN VAN DE WAND ...................................................................................................... 7
VERSCHILLEN TUSSEN VESTIBULUM NASI, NEUS, CONCHAE, NASOPHARYNX, OROPHARYNX .............................................. 8
EPITHEEL OF SLIJMVLIES ................................................................................................................................. 10
ANATOMIE VAN HET GASGELEIDINGSSTELSEL: LARYNX ........................................................................ 13
INLEIDING .................................................................................................................................................. 13
ANATOMIE.................................................................................................................................................. 14
HISTOLOGIE VAN HET GASGELEIDINGSSTELSEL: LARYNX ...................................................................... 22
SLIJMVLIES ................................................................................................................................................. 22
TRANSVERSALE DOORSNEDEN............................................................................................................. 24
KLINISCHE GEVALLEN (NIET TE KENNEN) .............................................................................................. 25
TNM STEMBANDEN (GLOTTIS) ......................................................................................................................... 25
CASUS 1.................................................................................................................................................... 25
CASUS 2.................................................................................................................................................... 25
ANATOMIE VAN HET GASGELEIDINGSSTELSEL: TRACHEA EN STAMBRONCHI ......................................... 26
OPBOUW VAN DE TRACHEA EN STAMBRONCHI ..................................................................................................... 26
HISTOLOGIE VAN HET GASGELEIDINGSSTELSEL: TRACHEA EN STAMBRONCHI ...................................... 27
TRACHEA (GEEN GLAD SPIERWEEFSEL!) .............................................................................................................. 27
STAMBRONCHI ............................................................................................................................................ 27
TRACHEA EN STAMBRONCHI: EPITHEEL VAN HET SLIJMVLIES ..................................................................................... 27
ANATOMIE VAN HET GASUITWISSELINGSSTELSEL: LONG ARCHITECTUUR: PLEURA, LONG EN
MEDIASTINUM ..................................................................................................................................... 28
PLEURA ..................................................................................................................................................... 28
LONG: ...................................................................................................................................................... 29
FUNCTIE LONGLUCHTWEGEN .......................................................................................................................... 31
BLOEDVATEN .............................................................................................................................................. 32
BEZENUWING ............................................................................................................................................. 34
LYMFEVATEN EN LYMFEKLIEREN ....................................................................................................................... 34
MEDIASTINUM ............................................................................................................................................. 35
SYMPTOMEN LONGKANKER ............................................................................................................................. 36
HISTOLOGIE VAN DE PLEURA EN LONG ................................................................................................. 36
PLEURA ..................................................................................................................................................... 36
LONG ....................................................................................................................................................... 36
BLENDED LEARNING: WERKZITTING ..................................................................................................... 43
BESCHRIJVING HISTOLOGIE PERIFEER EN CENTRAAL NORMAAL LONGWEEFSEL .............................................................. 43
LONGOEDEEM............................................................................................................................................. 44
ACUUT LONGLIJDEN: ORGANISERENDE PNEUMONIE (OP) ....................................................................................... 45
ACUUT LONGLIJDEN: DAD ............................................................................................................................. 46
OBSTRUCTIEF LONGLIJDEN ............................................................................................................................. 47
RESTRICTIEVE LONGAANDOENINGEN ................................................................................................................. 48
1
,Morfologie van het ademhalingsstelsel (prof. Weynand)
Introductie
Het ademhalingsstelsel bestaat uit 2 delen
- Gasgeleidingsstelsel
o Omvat: buisvormige structuren
De neus-1 en mondholte2
De nasofarynx3
De larynx4
De trachea5
De bronchi6 en bronchioli7
o Func e:
Geleiding van de lucht,
Opwarming van de lucht
Voch gheid van de lucht
Zuivering van de ingeademde lucht
- Gasuitwisselingsstelsel
o Bestaat uit longalveolen, zakvormige structuren, die
het perifeer longparenchym uitmaken
o Func e: uitwisseling van de ingeademde zuurstof en
het koolzuurgas vanuit het bloed
Algemene func e
- Neus:
o Verwarmt, bevoch gt en reinigt de ingeademde lucht
o Reukorgaan
o Resonan efunc e
- Neusbijholten (sinus): resona efunc e, temperatuurregeling van de hersenen (want sommigen
zi en heel dichtbij de hersenen)
- Mondholte: smaakorgaan
- Larynx: spraakorgaan
- Long: gasuitwisseling
Anatomie van het gasgeleidingsstelsel: neus en farynx
Neus
1. Neus
De anatomische structuur van de neus is uniek in samenstelling en
bestaat uit bot en vooral kraakbeen.
De uitwendige neus wordt onderverdeeld in:
1. Radix nasi (neuswortel)
2. Apex nasi (neuspunt)
3. Dorsum nasi (neusrug)
4. Alae nasi (neusvleugels)
2
, 2. Neusholte
- Bilaterale, symmetrische holtes verdeeld door het neusseptum dat
deels uit kraakbeen en deels uit bot bestaat
- Begint bij het neusgat, langs de choanae en eindigt in de nasofarynx
- Elke neusholte is bovenaan smal en wordt naar onder toe breder
Elke holte bestaat uit 2 compar menten:
- Ves bulum nasi (groen) bekleed door huid in het proximale gedeelte
- Nasale fossa bekleed door respiratoir epitheel
Drie gebogen botschelpen (conchae = uitstulpingen van bot) stulpen uit in de
fossa. De groo e van de conchae neemt van onder naar boven af.
- Conchae superior en media maken deel uit van het os ethmoidale.
- Concha inferior is een apart botstuk.
- Onder elk van de drie schelpen ligt een neusgang, meatus nasi
superior, medius en inferior.
De ruimte boven en achter de concha superior is de recessus
sfeno- ethmoidalis. Hierin bevindt zich de opening van de sinus
sfenoidalis en monden cellulae ethmoidalis posteriores uit.
In de meatus nasi inferior mondt de ductus nasolacrimalis uit. Deze traanneusgang voert het traanvocht van
het oog af.
- Rechtstreekse connec e tss oog en neus: oog moet al jd voch g zijn => drainage vocht naar neus
- Veel wenen => neus snuiten
3
,In de meatus nasi medius monden uit
- Cellulae ethmoidales anteriores
via de hiatus semilunaris, een boogvormige
- Sinus frontalis
spleet, zichtbaar als men de middelste
- Sinus maxillaris
neusschelp verwijdert
In de meatus nasi superior liggen 1 à 2 openingen van de cellulae ethmoidales posteriores
3. Func e neus en conchae
0pwarmen van de ingeademde lucht:
- Door groot contact oppervlak (uitstulpingen) tussen ingeademde lucht en neus mucosa
- Door turbulen e van de ingeademde lucht
- Door de rijke plexussen van capillairen en venen die onder het neusepitheel zi en. Wanneer de
ingeademde lucht koud is, zwellen de vasculaire plexussen aan
- Een bepaalde hoeveelheid energie is noodzakelijk, a ankelijk van de temperatuur en de voch gheid
van de ingeademde lucht (10% van totaal lichaamswarmte verlies via de neus).
Bevoch gen van de ingeademde lucht:
- Bij het uitademen gebeurt er een heropname van vocht. Zo wordt 1/3 van het vocht nodig voor de
bevoch ging van de ingeademde lucht gerecupereerd. Dit gebeurt door condensa e van vocht op
het slijmvlies bij het uitademen door een temperatuursval.
- De drainage van de nasolacrimale buizen en secre es van de paranasale sinussen helpen ook.
4. Neus: reukzone
In het dak van elke fossa is er een reukzone aanwezig. De regio olfactoria strekt zich uit over het dak van de
neusholte, het bovenste derde van het neusseptum en de bovenste neusschelp (concha nasalis superior).
4
, 5. Vascularisa e neus
Neusbloedingen (epistaxis) komen voor
- Bij kinderen na traumata of jdens
infec eziekten
- Bij volwassenen vooral door hypertensie
- 80% ontstaan op de locus Kiesselbachii
Bloeding stoppen door neusvleugels te
comprimeren
Neusbijholten (paranasale sinussen)
= holten in schedelbeenderen
- 4 per neusholte
o Sinus frontalis (2)
o Sinus ethmoidalis (5)
o Sinus maxillaris (7)
o Sinus sfenoidalis (9)
1. Sinus frontalis
De sinus frontalis ligt in het gelijknamige bot en is van alle neusbijholten het meest variabel in groo e.
Zelden zijn beide sinussen even groot.
2. Sinus ethmoidalis
De sinus ethmoidalis, of beter cellulae ethmoidales, bevinden zich
tussen de neusholte en de orbita en grenzen met hun bovenzijde
aan de voorste schedelgroeve = kleine structuren met gaatjes.
Ze worden gewoonlijk verdeeld in
- cellulae ethmoidales anteriores
- cellulae ethmoidales posteriores
5
, 3. Sinus maxillaris
De grootste neusbijholte bevindt zich in het corpus maxillae.
In de bodem van de sinus bevinden zich de tandkassen van de bovenkaak.
- Wanneer de sinus groot is, wordt de holte slechts door een dun
laagje bot of alleen door het sinusslijmvlies van de tandkassen
gescheiden (ontbreekt soms).
- Een ontsteking van een tandkas kan hierdoor leiden tot sinusi s, een
ontsteking van het slijmvlies van de sinus.
In de achterwand van de sinus lopen de achterste rami van de nervi alveolares
superiores. Deze liggen meestal direct tegen het sinusslijmvlies. Het gevolg is dat
een sinusi s aanleiding kan geven tot tandpijn.
In het dak van de sinus maxillaris bevindt zich de canalis infra-orbitalis met de
arteria en nervus infra-orbitalis. Het bot van het kanaal is soms zeer dun of
ontbreekt plaatselijk, wat impliceert dat bij een sinusi s de nervus infra-orbitalis
zeer gevoelig kan zijn.
De hiatus semilunaris, de opening van de sinus maxillaris in de meatus nasi
medius van de neusholte, ligt beduidend hoger dan de bodem van de sinus. Dit
betekent dat bij een sinusi s het ontstekingsvocht niet spontaan kan afvloeien.
Indien nodig kan de drainage gefaciliteerd worden door perfora e van de zijwand
van de sinus onder de concha inferior.
4. Sinus sfenoidalis
De sinus sfenoidalis ligt in het corpus van het os sfenoidale. Het dak van deze sinus
vormt de sella turcica van de schedelbasis. Hier vinden wij de hypofyse.
5. Sinusi s
Symptomen (verklaring obv anatomie)
- Pijn en drukgevoel in de wang of boven de ogen
- Zwelling rond oog en naar de neus toe
- Symptomen versterkt door naar voor of naar beneden te buigen door
beweging vh vocht in de sinussen
- Hoofdpijn (aantas ng sinus frontalis)
- Neusloop, geel en e erig door communica e tussen sinussen en neusgat
- Koorts en vermoeidheid
- Stoornissen van de reuk en moeilijkheden om door de neus te ademen
- Tandpijn
6
,Farynx
De farynx wordt over het algemeen ingedeeld in:
- de nasofarynx (bovenkant: schedelbasis, zijkanten en
achterkant: keelholtewand, onderkant: palatum molle)
- de orofarynx (palatum durum tot os hyoideum) =>
spijsvertering
- de hypofarynx of laryngeale farynx (bovenrand van car lago
epiglo ca tot onderste kant van car lago cricoidea)
1. Nasofarynx
De nasofarynx staat in verbinding met het middenoor via de tuba
audi va (buis van Eustachius) ter hoogte van het meatus nasi inferior
- Bij een chronische neusinfec e kan de buis verstoppen => ademen door de mond
- Bij een verschil in druk tussen middenoor en mond (op- en afs jgen jdens een vlucht), kan de buis
verstoppen, wat sterke pijn kan veroorzaken
Histologie van het gasgeleidingsstelsel: neus
Algemene opbouw en lagen van de wand
De buisvormige tractus respiratorius hee een gelaagde wand waarvan het epitheel a oms g is van het
endoderm. Het BM tussen epitheel en lamina propria is zeer belangrijk voor afscherming (bv. tumorinvasies).
De wand bestaat uit
- een epitheel,
- een lamina propria,
- glad spierweefsel dat de
luminale diameter regelt,
- seromucineuse klieren,
- kraakbeen of bot dat collaps
verhindert
- adven a die collageen en
elas sche vezels bevat
7
,Elke laag ondergaat graduele veranderingen van neusholte tot alveolus en de globale dikte neemt af.
1. Lamina propria
- Deze bevat losmazig bindweefsel en
elas sche vezels die toenemen in de rich ng
van de alveoli
2. Glad spierweefsel
- In de trachea aan de achterzijde van de open
kraakbeenringen
- In de bronchi, talrijke lagen van glad spierweefsel, die de
wand spiraalvormig omhullen
o Blij wel belangrijk in kleinere structuren (bv.
bronchospasmes bij asthma)
o Vanaf dit punt neemt de dikte van de gladde
spiercellaag af
o Verdwijnt op het niveau van de sacculi alveolares.
o Bij contrac e van de spiervezels vermindert de
lengte en de diameter van de luchtwegen.
3. Seromucineuse klieren
- Klierstructuren zijn aanwezig van de neusholte
tot de bronchiolen
- Enkel sereus, enkel mucineus of gemengd
- Rol: via het slijmtapijt dat het epitheel bekleedt
zorgen ze voor voch g en proper lucht
4. Kraakbeen/bot
- De versteviging van de wand begint in de neusholte als kraakbeen en bot en
wordt in de larynx enkel kraakbeen
- De hoeveelheid kraakbeen neemt af en verdwijnt op het niveau van de
bronchioli
5. Adven a
- Uiterste laag, bevat collageen en elas sche vezels.
Verschillen tussen ves bulum nasi, neus, conchae, nasopharynx, oropharynx
Van het ves bulum nasi tot aan de nasopharynx komen wij verschillende oppervlakkige epithelia tegen:
- Huid of gekera niseerd plaveiselepitheel
- Squameus of niet gekera niseerd plaveiselepitheel
- Respiratoir epitheel
- Reukslijmvlies
8
,Onderliggend zijn de elementen van de wand ook soms licht anders geschikt.
1. Ves bulum nasi
- Huid, gekera niseerd plaveiselepitheel met huidannexae
- Overgang van huid naar niet gekera niseerd plaveiselepitheel
- Neushaartjes kunnen steeds zichtbaar zijn in neusgat
o Func e: grootste structuren tegenhouden (bv stof, klein insect…)
Vergelijking van beide epithelia
Gekera niseerd epitheel: orthokeratose: cellen aan oppervlakte
die cellen zijn verloren => beschermende laag aan het oppervlak
van het huidepitheel
Niet gekerateniseerd plaveiselepitheel: bevat duidelijke basale
laag en grotere kera nocyten (eosinofiel) die glycogeen beva en
2. Neus
- Respiratoir epitheel
- Structuur van de neus: deels
kraakbeen, deels bot
o Heel fijne botstructuren
in de choanae
- Seromucineuze structuren
3. Conchae
De conchae zorgen voor verwarming van de lucht via een groot aantal gedilateerde capillairen en venen
9
, 4. Nasofarynx
De nasofarynx hee hetzelfde respiratoir epitheel als de neusholte. De
lamina propria bevat talrijke lymfocyten die in het dak van de nasofarynx
geaggregeerd zijn tot lymfefollikels (tonsilla pharyngea). Men vindt er ook
seromucineuse klieren.
Maken deel uit van de Ring van Waldeyer: deel van
immuunsysteem bij infec es in de bovenste luchtwegen
(zwarte puntjes: lymfocyten met hyperplas sch centrum)
5. Oropharynx
Het epitheel van de nasofarynx gaat geleidelijk over in meerlagig
niet- gekera niseerd plaveiselepitheel van de orofarynx.
Epitheel of slijmvlies
1. Squameus epitheel of plaveiselepitheel, gekera niseerd of niet
gekera niseerd
- Basale laag
- Kera nocyten (geen orthokeratose)
- Het meerlagig plaveiselepitheel is niet gekera niseerd en bevat een
basale cellaag tegenaan de basale membraan en kera nocyten die
naar de oppervlakte toe afpla en.
2. Respiratoir epitheel
= pseudomeerlagig cilindrisch trilhaarepitheel: alle cellen rusten op basaal membraan hoewel het een
meerlagig uitzicht hee
10
INTRODUCTIE ........................................................................................................................................ 2
ANATOMIE VAN HET GASGELEIDINGSSTELSEL: NEUS EN FARYNX ............................................................ 2
NEUS......................................................................................................................................................... 2
NEUSBIJHOLTEN (PARANASALE SINUSSEN) ........................................................................................................... 5
FARYNX ...................................................................................................................................................... 7
HISTOLOGIE VAN HET GASGELEIDINGSSTELSEL: NEUS ........................................................................... 7
ALGEMENE OPBOUW EN LAGEN VAN DE WAND ...................................................................................................... 7
VERSCHILLEN TUSSEN VESTIBULUM NASI, NEUS, CONCHAE, NASOPHARYNX, OROPHARYNX .............................................. 8
EPITHEEL OF SLIJMVLIES ................................................................................................................................. 10
ANATOMIE VAN HET GASGELEIDINGSSTELSEL: LARYNX ........................................................................ 13
INLEIDING .................................................................................................................................................. 13
ANATOMIE.................................................................................................................................................. 14
HISTOLOGIE VAN HET GASGELEIDINGSSTELSEL: LARYNX ...................................................................... 22
SLIJMVLIES ................................................................................................................................................. 22
TRANSVERSALE DOORSNEDEN............................................................................................................. 24
KLINISCHE GEVALLEN (NIET TE KENNEN) .............................................................................................. 25
TNM STEMBANDEN (GLOTTIS) ......................................................................................................................... 25
CASUS 1.................................................................................................................................................... 25
CASUS 2.................................................................................................................................................... 25
ANATOMIE VAN HET GASGELEIDINGSSTELSEL: TRACHEA EN STAMBRONCHI ......................................... 26
OPBOUW VAN DE TRACHEA EN STAMBRONCHI ..................................................................................................... 26
HISTOLOGIE VAN HET GASGELEIDINGSSTELSEL: TRACHEA EN STAMBRONCHI ...................................... 27
TRACHEA (GEEN GLAD SPIERWEEFSEL!) .............................................................................................................. 27
STAMBRONCHI ............................................................................................................................................ 27
TRACHEA EN STAMBRONCHI: EPITHEEL VAN HET SLIJMVLIES ..................................................................................... 27
ANATOMIE VAN HET GASUITWISSELINGSSTELSEL: LONG ARCHITECTUUR: PLEURA, LONG EN
MEDIASTINUM ..................................................................................................................................... 28
PLEURA ..................................................................................................................................................... 28
LONG: ...................................................................................................................................................... 29
FUNCTIE LONGLUCHTWEGEN .......................................................................................................................... 31
BLOEDVATEN .............................................................................................................................................. 32
BEZENUWING ............................................................................................................................................. 34
LYMFEVATEN EN LYMFEKLIEREN ....................................................................................................................... 34
MEDIASTINUM ............................................................................................................................................. 35
SYMPTOMEN LONGKANKER ............................................................................................................................. 36
HISTOLOGIE VAN DE PLEURA EN LONG ................................................................................................. 36
PLEURA ..................................................................................................................................................... 36
LONG ....................................................................................................................................................... 36
BLENDED LEARNING: WERKZITTING ..................................................................................................... 43
BESCHRIJVING HISTOLOGIE PERIFEER EN CENTRAAL NORMAAL LONGWEEFSEL .............................................................. 43
LONGOEDEEM............................................................................................................................................. 44
ACUUT LONGLIJDEN: ORGANISERENDE PNEUMONIE (OP) ....................................................................................... 45
ACUUT LONGLIJDEN: DAD ............................................................................................................................. 46
OBSTRUCTIEF LONGLIJDEN ............................................................................................................................. 47
RESTRICTIEVE LONGAANDOENINGEN ................................................................................................................. 48
1
,Morfologie van het ademhalingsstelsel (prof. Weynand)
Introductie
Het ademhalingsstelsel bestaat uit 2 delen
- Gasgeleidingsstelsel
o Omvat: buisvormige structuren
De neus-1 en mondholte2
De nasofarynx3
De larynx4
De trachea5
De bronchi6 en bronchioli7
o Func e:
Geleiding van de lucht,
Opwarming van de lucht
Voch gheid van de lucht
Zuivering van de ingeademde lucht
- Gasuitwisselingsstelsel
o Bestaat uit longalveolen, zakvormige structuren, die
het perifeer longparenchym uitmaken
o Func e: uitwisseling van de ingeademde zuurstof en
het koolzuurgas vanuit het bloed
Algemene func e
- Neus:
o Verwarmt, bevoch gt en reinigt de ingeademde lucht
o Reukorgaan
o Resonan efunc e
- Neusbijholten (sinus): resona efunc e, temperatuurregeling van de hersenen (want sommigen
zi en heel dichtbij de hersenen)
- Mondholte: smaakorgaan
- Larynx: spraakorgaan
- Long: gasuitwisseling
Anatomie van het gasgeleidingsstelsel: neus en farynx
Neus
1. Neus
De anatomische structuur van de neus is uniek in samenstelling en
bestaat uit bot en vooral kraakbeen.
De uitwendige neus wordt onderverdeeld in:
1. Radix nasi (neuswortel)
2. Apex nasi (neuspunt)
3. Dorsum nasi (neusrug)
4. Alae nasi (neusvleugels)
2
, 2. Neusholte
- Bilaterale, symmetrische holtes verdeeld door het neusseptum dat
deels uit kraakbeen en deels uit bot bestaat
- Begint bij het neusgat, langs de choanae en eindigt in de nasofarynx
- Elke neusholte is bovenaan smal en wordt naar onder toe breder
Elke holte bestaat uit 2 compar menten:
- Ves bulum nasi (groen) bekleed door huid in het proximale gedeelte
- Nasale fossa bekleed door respiratoir epitheel
Drie gebogen botschelpen (conchae = uitstulpingen van bot) stulpen uit in de
fossa. De groo e van de conchae neemt van onder naar boven af.
- Conchae superior en media maken deel uit van het os ethmoidale.
- Concha inferior is een apart botstuk.
- Onder elk van de drie schelpen ligt een neusgang, meatus nasi
superior, medius en inferior.
De ruimte boven en achter de concha superior is de recessus
sfeno- ethmoidalis. Hierin bevindt zich de opening van de sinus
sfenoidalis en monden cellulae ethmoidalis posteriores uit.
In de meatus nasi inferior mondt de ductus nasolacrimalis uit. Deze traanneusgang voert het traanvocht van
het oog af.
- Rechtstreekse connec e tss oog en neus: oog moet al jd voch g zijn => drainage vocht naar neus
- Veel wenen => neus snuiten
3
,In de meatus nasi medius monden uit
- Cellulae ethmoidales anteriores
via de hiatus semilunaris, een boogvormige
- Sinus frontalis
spleet, zichtbaar als men de middelste
- Sinus maxillaris
neusschelp verwijdert
In de meatus nasi superior liggen 1 à 2 openingen van de cellulae ethmoidales posteriores
3. Func e neus en conchae
0pwarmen van de ingeademde lucht:
- Door groot contact oppervlak (uitstulpingen) tussen ingeademde lucht en neus mucosa
- Door turbulen e van de ingeademde lucht
- Door de rijke plexussen van capillairen en venen die onder het neusepitheel zi en. Wanneer de
ingeademde lucht koud is, zwellen de vasculaire plexussen aan
- Een bepaalde hoeveelheid energie is noodzakelijk, a ankelijk van de temperatuur en de voch gheid
van de ingeademde lucht (10% van totaal lichaamswarmte verlies via de neus).
Bevoch gen van de ingeademde lucht:
- Bij het uitademen gebeurt er een heropname van vocht. Zo wordt 1/3 van het vocht nodig voor de
bevoch ging van de ingeademde lucht gerecupereerd. Dit gebeurt door condensa e van vocht op
het slijmvlies bij het uitademen door een temperatuursval.
- De drainage van de nasolacrimale buizen en secre es van de paranasale sinussen helpen ook.
4. Neus: reukzone
In het dak van elke fossa is er een reukzone aanwezig. De regio olfactoria strekt zich uit over het dak van de
neusholte, het bovenste derde van het neusseptum en de bovenste neusschelp (concha nasalis superior).
4
, 5. Vascularisa e neus
Neusbloedingen (epistaxis) komen voor
- Bij kinderen na traumata of jdens
infec eziekten
- Bij volwassenen vooral door hypertensie
- 80% ontstaan op de locus Kiesselbachii
Bloeding stoppen door neusvleugels te
comprimeren
Neusbijholten (paranasale sinussen)
= holten in schedelbeenderen
- 4 per neusholte
o Sinus frontalis (2)
o Sinus ethmoidalis (5)
o Sinus maxillaris (7)
o Sinus sfenoidalis (9)
1. Sinus frontalis
De sinus frontalis ligt in het gelijknamige bot en is van alle neusbijholten het meest variabel in groo e.
Zelden zijn beide sinussen even groot.
2. Sinus ethmoidalis
De sinus ethmoidalis, of beter cellulae ethmoidales, bevinden zich
tussen de neusholte en de orbita en grenzen met hun bovenzijde
aan de voorste schedelgroeve = kleine structuren met gaatjes.
Ze worden gewoonlijk verdeeld in
- cellulae ethmoidales anteriores
- cellulae ethmoidales posteriores
5
, 3. Sinus maxillaris
De grootste neusbijholte bevindt zich in het corpus maxillae.
In de bodem van de sinus bevinden zich de tandkassen van de bovenkaak.
- Wanneer de sinus groot is, wordt de holte slechts door een dun
laagje bot of alleen door het sinusslijmvlies van de tandkassen
gescheiden (ontbreekt soms).
- Een ontsteking van een tandkas kan hierdoor leiden tot sinusi s, een
ontsteking van het slijmvlies van de sinus.
In de achterwand van de sinus lopen de achterste rami van de nervi alveolares
superiores. Deze liggen meestal direct tegen het sinusslijmvlies. Het gevolg is dat
een sinusi s aanleiding kan geven tot tandpijn.
In het dak van de sinus maxillaris bevindt zich de canalis infra-orbitalis met de
arteria en nervus infra-orbitalis. Het bot van het kanaal is soms zeer dun of
ontbreekt plaatselijk, wat impliceert dat bij een sinusi s de nervus infra-orbitalis
zeer gevoelig kan zijn.
De hiatus semilunaris, de opening van de sinus maxillaris in de meatus nasi
medius van de neusholte, ligt beduidend hoger dan de bodem van de sinus. Dit
betekent dat bij een sinusi s het ontstekingsvocht niet spontaan kan afvloeien.
Indien nodig kan de drainage gefaciliteerd worden door perfora e van de zijwand
van de sinus onder de concha inferior.
4. Sinus sfenoidalis
De sinus sfenoidalis ligt in het corpus van het os sfenoidale. Het dak van deze sinus
vormt de sella turcica van de schedelbasis. Hier vinden wij de hypofyse.
5. Sinusi s
Symptomen (verklaring obv anatomie)
- Pijn en drukgevoel in de wang of boven de ogen
- Zwelling rond oog en naar de neus toe
- Symptomen versterkt door naar voor of naar beneden te buigen door
beweging vh vocht in de sinussen
- Hoofdpijn (aantas ng sinus frontalis)
- Neusloop, geel en e erig door communica e tussen sinussen en neusgat
- Koorts en vermoeidheid
- Stoornissen van de reuk en moeilijkheden om door de neus te ademen
- Tandpijn
6
,Farynx
De farynx wordt over het algemeen ingedeeld in:
- de nasofarynx (bovenkant: schedelbasis, zijkanten en
achterkant: keelholtewand, onderkant: palatum molle)
- de orofarynx (palatum durum tot os hyoideum) =>
spijsvertering
- de hypofarynx of laryngeale farynx (bovenrand van car lago
epiglo ca tot onderste kant van car lago cricoidea)
1. Nasofarynx
De nasofarynx staat in verbinding met het middenoor via de tuba
audi va (buis van Eustachius) ter hoogte van het meatus nasi inferior
- Bij een chronische neusinfec e kan de buis verstoppen => ademen door de mond
- Bij een verschil in druk tussen middenoor en mond (op- en afs jgen jdens een vlucht), kan de buis
verstoppen, wat sterke pijn kan veroorzaken
Histologie van het gasgeleidingsstelsel: neus
Algemene opbouw en lagen van de wand
De buisvormige tractus respiratorius hee een gelaagde wand waarvan het epitheel a oms g is van het
endoderm. Het BM tussen epitheel en lamina propria is zeer belangrijk voor afscherming (bv. tumorinvasies).
De wand bestaat uit
- een epitheel,
- een lamina propria,
- glad spierweefsel dat de
luminale diameter regelt,
- seromucineuse klieren,
- kraakbeen of bot dat collaps
verhindert
- adven a die collageen en
elas sche vezels bevat
7
,Elke laag ondergaat graduele veranderingen van neusholte tot alveolus en de globale dikte neemt af.
1. Lamina propria
- Deze bevat losmazig bindweefsel en
elas sche vezels die toenemen in de rich ng
van de alveoli
2. Glad spierweefsel
- In de trachea aan de achterzijde van de open
kraakbeenringen
- In de bronchi, talrijke lagen van glad spierweefsel, die de
wand spiraalvormig omhullen
o Blij wel belangrijk in kleinere structuren (bv.
bronchospasmes bij asthma)
o Vanaf dit punt neemt de dikte van de gladde
spiercellaag af
o Verdwijnt op het niveau van de sacculi alveolares.
o Bij contrac e van de spiervezels vermindert de
lengte en de diameter van de luchtwegen.
3. Seromucineuse klieren
- Klierstructuren zijn aanwezig van de neusholte
tot de bronchiolen
- Enkel sereus, enkel mucineus of gemengd
- Rol: via het slijmtapijt dat het epitheel bekleedt
zorgen ze voor voch g en proper lucht
4. Kraakbeen/bot
- De versteviging van de wand begint in de neusholte als kraakbeen en bot en
wordt in de larynx enkel kraakbeen
- De hoeveelheid kraakbeen neemt af en verdwijnt op het niveau van de
bronchioli
5. Adven a
- Uiterste laag, bevat collageen en elas sche vezels.
Verschillen tussen ves bulum nasi, neus, conchae, nasopharynx, oropharynx
Van het ves bulum nasi tot aan de nasopharynx komen wij verschillende oppervlakkige epithelia tegen:
- Huid of gekera niseerd plaveiselepitheel
- Squameus of niet gekera niseerd plaveiselepitheel
- Respiratoir epitheel
- Reukslijmvlies
8
,Onderliggend zijn de elementen van de wand ook soms licht anders geschikt.
1. Ves bulum nasi
- Huid, gekera niseerd plaveiselepitheel met huidannexae
- Overgang van huid naar niet gekera niseerd plaveiselepitheel
- Neushaartjes kunnen steeds zichtbaar zijn in neusgat
o Func e: grootste structuren tegenhouden (bv stof, klein insect…)
Vergelijking van beide epithelia
Gekera niseerd epitheel: orthokeratose: cellen aan oppervlakte
die cellen zijn verloren => beschermende laag aan het oppervlak
van het huidepitheel
Niet gekerateniseerd plaveiselepitheel: bevat duidelijke basale
laag en grotere kera nocyten (eosinofiel) die glycogeen beva en
2. Neus
- Respiratoir epitheel
- Structuur van de neus: deels
kraakbeen, deels bot
o Heel fijne botstructuren
in de choanae
- Seromucineuze structuren
3. Conchae
De conchae zorgen voor verwarming van de lucht via een groot aantal gedilateerde capillairen en venen
9
, 4. Nasofarynx
De nasofarynx hee hetzelfde respiratoir epitheel als de neusholte. De
lamina propria bevat talrijke lymfocyten die in het dak van de nasofarynx
geaggregeerd zijn tot lymfefollikels (tonsilla pharyngea). Men vindt er ook
seromucineuse klieren.
Maken deel uit van de Ring van Waldeyer: deel van
immuunsysteem bij infec es in de bovenste luchtwegen
(zwarte puntjes: lymfocyten met hyperplas sch centrum)
5. Oropharynx
Het epitheel van de nasofarynx gaat geleidelijk over in meerlagig
niet- gekera niseerd plaveiselepitheel van de orofarynx.
Epitheel of slijmvlies
1. Squameus epitheel of plaveiselepitheel, gekera niseerd of niet
gekera niseerd
- Basale laag
- Kera nocyten (geen orthokeratose)
- Het meerlagig plaveiselepitheel is niet gekera niseerd en bevat een
basale cellaag tegenaan de basale membraan en kera nocyten die
naar de oppervlakte toe afpla en.
2. Respiratoir epitheel
= pseudomeerlagig cilindrisch trilhaarepitheel: alle cellen rusten op basaal membraan hoewel het een
meerlagig uitzicht hee
10
