EXTERNE AUDIT
KU Leuven
2024 - 2025
,Inhoud
Controleleer............................................................................................................................................4
1. Ontstaan van audit/ Externe controle.................................................................................................4
1.1 Scheiding tussen eigendom en beheer van een onderneming.....................................................4
1.2 Certificeringsopdracht van een bedrijfsrevisor.............................................................................5
1.1.1 Certificering van financiële informatie ten aanzien van het maatschappelijk verkeer...........5
1.2 Expectation gap............................................................................................................................6
1.2.1 Verwachting stakeholders......................................................................................................6
1.2.2 Boekhoudschandalen.............................................................................................................6
2. Wat is ‘audit’?.....................................................................................................................................6
2.1 Systematisch proces......................................................................................................................7
2.1.1 Audit types.............................................................................................................................7
2.1.2 Interne audit..........................................................................................................................7
2.1.3 Accounting.............................................................................................................................8
2.2 ‘Bedrijfsrevisor’ versus ‘commissaris’...........................................................................................8
2.2.1 Trends in de toekomstige ontwikkeling van het auditberoep.................................................8
3. Doelstellingen van de externe audit...................................................................................................9
3.1 Doelstellingen van de bedrijfsrevisor............................................................................................9
3.1.2 Bewijskrachtig materiaal......................................................................................................10
3.1.3 Controleprocedures.............................................................................................................10
3.1.4 Type audittesten..................................................................................................................10
3.1.5 Controlecyclus......................................................................................................................11
3.1.6 Werkpapieren......................................................................................................................11
Het mandaat van de commissaris.........................................................................................................11
1. Europese richtlijnen..........................................................................................................................11
1.1 De invloed van de vierde Europese Richtlijn...............................................................................11
1.2 De achtste Europese Richtlijn.....................................................................................................11
2. De opdracht als commissaris............................................................................................................12
2.1 Algemeen....................................................................................................................................12
2.1.1 Wie moet de commissaris benoemen?................................................................................13
2.1.2 Bezoldiging van de commissaris...........................................................................................13
2.1.3 Benoeming...........................................................................................................................13
2.1.4 Ontslag.................................................................................................................................14
2.1.5 Controlemiddelen van de revisor.........................................................................................14
2.1.6 Andere vennootschapsrechtelijke opdrachten.....................................................................15
1
,Verplichtingen van ondernemingen......................................................................................................15
1. De jaarrekening.................................................................................................................................15
1.1 Het jaarverslag............................................................................................................................16
1.1.1 Openbaarmaking.................................................................................................................17
1.1.2 Chronologische voorstelling.................................................................................................18
1.1.3 Bijzondere verrichtingen......................................................................................................18
1.2 De geconsolideerde jaarrekening...............................................................................................18
1.3 Spelregels voor de opmaak van de jaarrekening.........................................................................19
1.4 Bijzondere procedures te volgen door de commissaris...............................................................19
1.5 Samengevat................................................................................................................................20
Controlerisico of auditrisico..................................................................................................................20
1. Componenten van het controlerisico................................................................................................21
1.1 Inherent risico.............................................................................................................................22
1.2 Intern controlerisico...................................................................................................................22
1.3 Detectierisico..............................................................................................................................23
2. Allocatie van het controlerisico.........................................................................................................23
3. Evaluatie bij het beëindigen van de opdracht...................................................................................23
4. Relevante ISA....................................................................................................................................23
4.1 Fraude – ISA 240.........................................................................................................................23
Fraude..................................................................................................................................................24
1. ISA 240 en fraude..............................................................................................................................24
1.1 Fraude versus externe audit.......................................................................................................24
Materialiteit..........................................................................................................................................24
1. Bepaling van de algemene materialiteitsgrens.................................................................................25
1.1 Verwachtingen van de gebruikers van financiële staten.............................................................26
1.2 Materialiteit gebruikt voor testing..............................................................................................27
1.3 Materialiteit gebruikt voor rapportering.....................................................................................27
2. Schatting van de fout en vergelijking................................................................................................28
2.1 Voorbeeld turnaround-effect......................................................................................................28
3. ISA 320 – audit materiality................................................................................................................29
4. Oefeningen.......................................................................................................................................29
4.1 Vragen.........................................................................................................................................29
4.2 Praktische voorbeelden..............................................................................................................30
Digitalisering van audit.........................................................................................................................31
IT-audit.................................................................................................................................................31
Substantieve testen..............................................................................................................................32
2
, 1. Chronologie van de audit..................................................................................................................32
2. Finale audit.......................................................................................................................................32
2.1 Opbrengstencyclus.....................................................................................................................32
2.1.1 Saldibalans...........................................................................................................................33
2.1.2 Vergelijkende cijfers voorgaand boekjaar............................................................................33
2.1.3 Detail bekomen van materiële balansen..............................................................................33
2.1.4 Analytisch nazicht................................................................................................................33
2.1.5 Confirmatiebrieven..............................................................................................................34
2.1.6 Ouderdomsanalyse..............................................................................................................34
2.1.7 Cut off controle....................................................................................................................35
2.1.8 Speciale topics.....................................................................................................................35
2.2 Aankoopcyclus............................................................................................................................35
2.2.1 Operationeel........................................................................................................................36
2.2.2 Financieel.............................................................................................................................36
2.2.3 Substantieve testen..............................................................................................................36
2.3 Voorraadhoeveelheden..............................................................................................................37
CSRD.....................................................................................................................................................38
1. Corporate Sustainability Reporting Directive....................................................................................38
1.1 Duurzaamheidsverslag................................................................................................................38
1.1.1 Wie moet voldoen aan CSRD?.............................................................................................39
1.1.2 Tijdslijn voor de implementatie...........................................................................................39
1.1.3 Basisprincipes CSRD.............................................................................................................39
1.1.4 European Sustainability Reporting Standards (ESRS)...........................................................40
3
KU Leuven
2024 - 2025
,Inhoud
Controleleer............................................................................................................................................4
1. Ontstaan van audit/ Externe controle.................................................................................................4
1.1 Scheiding tussen eigendom en beheer van een onderneming.....................................................4
1.2 Certificeringsopdracht van een bedrijfsrevisor.............................................................................5
1.1.1 Certificering van financiële informatie ten aanzien van het maatschappelijk verkeer...........5
1.2 Expectation gap............................................................................................................................6
1.2.1 Verwachting stakeholders......................................................................................................6
1.2.2 Boekhoudschandalen.............................................................................................................6
2. Wat is ‘audit’?.....................................................................................................................................6
2.1 Systematisch proces......................................................................................................................7
2.1.1 Audit types.............................................................................................................................7
2.1.2 Interne audit..........................................................................................................................7
2.1.3 Accounting.............................................................................................................................8
2.2 ‘Bedrijfsrevisor’ versus ‘commissaris’...........................................................................................8
2.2.1 Trends in de toekomstige ontwikkeling van het auditberoep.................................................8
3. Doelstellingen van de externe audit...................................................................................................9
3.1 Doelstellingen van de bedrijfsrevisor............................................................................................9
3.1.2 Bewijskrachtig materiaal......................................................................................................10
3.1.3 Controleprocedures.............................................................................................................10
3.1.4 Type audittesten..................................................................................................................10
3.1.5 Controlecyclus......................................................................................................................11
3.1.6 Werkpapieren......................................................................................................................11
Het mandaat van de commissaris.........................................................................................................11
1. Europese richtlijnen..........................................................................................................................11
1.1 De invloed van de vierde Europese Richtlijn...............................................................................11
1.2 De achtste Europese Richtlijn.....................................................................................................11
2. De opdracht als commissaris............................................................................................................12
2.1 Algemeen....................................................................................................................................12
2.1.1 Wie moet de commissaris benoemen?................................................................................13
2.1.2 Bezoldiging van de commissaris...........................................................................................13
2.1.3 Benoeming...........................................................................................................................13
2.1.4 Ontslag.................................................................................................................................14
2.1.5 Controlemiddelen van de revisor.........................................................................................14
2.1.6 Andere vennootschapsrechtelijke opdrachten.....................................................................15
1
,Verplichtingen van ondernemingen......................................................................................................15
1. De jaarrekening.................................................................................................................................15
1.1 Het jaarverslag............................................................................................................................16
1.1.1 Openbaarmaking.................................................................................................................17
1.1.2 Chronologische voorstelling.................................................................................................18
1.1.3 Bijzondere verrichtingen......................................................................................................18
1.2 De geconsolideerde jaarrekening...............................................................................................18
1.3 Spelregels voor de opmaak van de jaarrekening.........................................................................19
1.4 Bijzondere procedures te volgen door de commissaris...............................................................19
1.5 Samengevat................................................................................................................................20
Controlerisico of auditrisico..................................................................................................................20
1. Componenten van het controlerisico................................................................................................21
1.1 Inherent risico.............................................................................................................................22
1.2 Intern controlerisico...................................................................................................................22
1.3 Detectierisico..............................................................................................................................23
2. Allocatie van het controlerisico.........................................................................................................23
3. Evaluatie bij het beëindigen van de opdracht...................................................................................23
4. Relevante ISA....................................................................................................................................23
4.1 Fraude – ISA 240.........................................................................................................................23
Fraude..................................................................................................................................................24
1. ISA 240 en fraude..............................................................................................................................24
1.1 Fraude versus externe audit.......................................................................................................24
Materialiteit..........................................................................................................................................24
1. Bepaling van de algemene materialiteitsgrens.................................................................................25
1.1 Verwachtingen van de gebruikers van financiële staten.............................................................26
1.2 Materialiteit gebruikt voor testing..............................................................................................27
1.3 Materialiteit gebruikt voor rapportering.....................................................................................27
2. Schatting van de fout en vergelijking................................................................................................28
2.1 Voorbeeld turnaround-effect......................................................................................................28
3. ISA 320 – audit materiality................................................................................................................29
4. Oefeningen.......................................................................................................................................29
4.1 Vragen.........................................................................................................................................29
4.2 Praktische voorbeelden..............................................................................................................30
Digitalisering van audit.........................................................................................................................31
IT-audit.................................................................................................................................................31
Substantieve testen..............................................................................................................................32
2
, 1. Chronologie van de audit..................................................................................................................32
2. Finale audit.......................................................................................................................................32
2.1 Opbrengstencyclus.....................................................................................................................32
2.1.1 Saldibalans...........................................................................................................................33
2.1.2 Vergelijkende cijfers voorgaand boekjaar............................................................................33
2.1.3 Detail bekomen van materiële balansen..............................................................................33
2.1.4 Analytisch nazicht................................................................................................................33
2.1.5 Confirmatiebrieven..............................................................................................................34
2.1.6 Ouderdomsanalyse..............................................................................................................34
2.1.7 Cut off controle....................................................................................................................35
2.1.8 Speciale topics.....................................................................................................................35
2.2 Aankoopcyclus............................................................................................................................35
2.2.1 Operationeel........................................................................................................................36
2.2.2 Financieel.............................................................................................................................36
2.2.3 Substantieve testen..............................................................................................................36
2.3 Voorraadhoeveelheden..............................................................................................................37
CSRD.....................................................................................................................................................38
1. Corporate Sustainability Reporting Directive....................................................................................38
1.1 Duurzaamheidsverslag................................................................................................................38
1.1.1 Wie moet voldoen aan CSRD?.............................................................................................39
1.1.2 Tijdslijn voor de implementatie...........................................................................................39
1.1.3 Basisprincipes CSRD.............................................................................................................39
1.1.4 European Sustainability Reporting Standards (ESRS)...........................................................40
3