Samenvatting - Inleiding Integrale Veiligheid

Integrale veiligheid

Les 1:
Introductie
1. Introductie: praktisch/organisatorisch
- Examen
o Schriftelijk, gesloten boek (90%)
o Kennis en toepassingsvragen
o 2 punten via 5 verwerkingsopdrachten (+ peerevaluatie) tijdens
de les of in een werkcollege (10%)
 5 opdrachten, 5 geslaagd  2/2
 4 opdrachten, 2 geslaagd  0,8/2
 0 opdrachten  0/2
 Wordt verrekend met uitkomst peer-evaluatie!
- De kernbegrippen binnen maatschappelijke veiligheid verklaren &
aanwenden
- Benoemen wat veiligheid is, wat de subthema’s van veiligheid zijn;
deze onderscheiden van elkaar
- Toepassingen maken op de basisconcepten
- De centrale begrippen linken met de actualiteit

2. Introductie: inhoudelijk
- Enkele termen
o Haalcriminaliteit
 Politie haalt het vanop het terrein (rondrijden, registreren)
o Brengcriminaliteit
 Zaken waarvan aangifte wordt gedaan
o Dark number
 Criminaliteit die niet wordt aangegeven (dingen die
gebeurd zijn maar niet geregistreerd zijn) (vb. fietsdiefstal)
 Niet-geregistreerde, onbekende criminaliteit
o Grey number
 Je doet aangifte bij de politie, het wordt geregistreerd, er
wordt niets mee gedaan (geen prioriteit, ze kunnen niets
doen)
o Fear of victorisation paradox:
 Vrouwen voelen zich onveiliger, maar lopen minder kans
om geconfronteerd te worden met criminaliteit dan
mannen

- Stelling 1
o Criminaliteit stijgt in België
 Fout: stagneert, dalende trend sinds 2011 (Crime drop) 
geen éénduidige verklaring
 Komt door een samenspel van verschillende tendensen
 Internationaal zien we dezelfde crime drop in 2011
 Media + politiek spelen in op onze beleving  zorgt voor een
subjectief gevoel van onveiligheid (subjectieve vs objectieve
veiligheid)
 + wegvallen van een aantal maatschappelijke
zekerheden
 Zaken in de media + politiek: meer flue, vaag 
abstractere dreigingen

1

, - Stelling 2
o De drugscriminaliteit swingt tegenwoordig de pan uit in België. Er is
een ware drugsoorlog
 Fout
 Wel juist op valk van bezit en handel, maar geen gigantische
stijging
- Stelling 3
o Mediaberichten bepalen hoe (on)veilig ik me voel
 Juist
- Stelling 5
o Vrouwen lopen meer risico om slachtoffer te worden van
criminaliteit
 Fout: mannen = meer kans
 Belangrijke term: Fear of victimisation paradox
(vrouwen vrezen mer, maar lopen eigenlijk minder kans
op om slachtoffer te worden)

Hoofdstuk 1: centrale begrippen
- Algemene begrippen

Vaststelling:
- Id SL neiging om heel wat problemen door de bril van veiligheid te bekijken
(al dan niet terecht)
- Vb. vluchtelingenstroom bij een oorlog
- Vb. tekorten in de kinderopvang/ onderwijs
- Vb. energiecrisis


Veiligheid
Piramide van Maslow (1943) – psycholoog – veiligheid als basisbehoefte
- Primaire lichamelijke behoeften: voedsel, drinken, …
- Secundaire behoeften: huisvestiging, werk
- Tertiaire behoefte: sociaal contact
- Volgende: erkenning en waardering
- Laatste: zelfontplooiing
je moet voldoen aan de basis van veiligheid om verder te kunnen met de
andere behoeftes

Definitie veiligheid die wij hanteren:
Veiligheid is het effectief beschermd zijn en zich beschermd voelen tegen
persoonlijk leed, tegen de aantasting van de lichamelijke en geestelijke
integriteit

- Leed (of schade): er moet sprake zijn van leed om van veiligheid te kunnen
spreken

Lichamelijke vs geestelijke bescherming
- Lichamelijk: bescherming tegen ongeoorloofd aantasten van het
lichaam van een persoon
o Bescherming tegen ongewenste ingrepen, verwondingen en/ of
onnatuurlijke dood
 Lichamelijk: fysieke schade ervaren

2

,  Een slag krijgen
  persoonlijk leed & aantasting van lichamelijke
integriteit
- Geestelijk: bescherming tegen psychische problemen
o Angst voor dreigingen van buitenaf en psychische problemen tgv
onveilige situatie waarin men zich bevindt
 Geestelijk: mentaal schade ervaren
 Zien hoe een vriend van je een slag krijgt

- Andere vormen van leed vallen hier ook vaak onder; financieel leed,
materieel leed
o Materieel leed kan zorgen voor mentaal/ geestelijk leed
 Materieel leed: huis kapot door een brand; hierdoor zal je
geestelijk ook lijden
 persoonlijk leed & aantasting geestelijke integriteit

-  tussen veilig zijn en je veilig voelen   tussen objectieve en
subjectieve veiligheid
o Het beschermd zijn= objectieve veiligheid
 De feiten, hoe (on)veilig het werkelijk is (politie ter plaatse,
verhoor, onderzoek)
 De mate van veiligheid vastgesteld obv feitelijke
waargenomen (on)veilige situaties
 Feitelijke veiligheid
 ->gebaseerd op officiële registraties
o Beschermd voelen= subjectieve veiligheid
 Persoonlijke beleving, hoe (on)veilig iemand zich voelt
 Mate waarin mensen zich veilig voelen-> persoonlijk

Verband objectieve en subjectieve veiligheid:
Veiligheid draait om de feiten & beleving
- Vb. een bepaalde wijk wordt voortdurend lastiggevallen en beroofd
(objectieve veiligheid), de bewoners gaan zich minder veilig gaan voelen
(subjectieve veiligheid)
- Vb. een bewoner voelt zich laat op straat onveilig (subjectieve veiligheid),
in een veilige buurt (objectieve veiligheid)

Veiligheidsbeleid & veiligheidszorg
Definitie veiligheidszorg:
Veiligheidszorg is alles wat mensen doen om de lichamelijke en geestelijke
integriteit te beschermen
je draagt zorg voor jezelf, je beschermt jezelf
Vb. helm dragen bij fietsen, geen gsm achter stuur, niet meer dan 120km/u rijden
op autosnelweg, deur sluiten van je kot


Definitie veiligheidsbeleid:
Veiligheidsbeleid is het geheel aan maatregelen dat door de OH, een bedrijf, een
publieke instelling,.. wordt genomen om in de veiligheid van haar burgers,
werknemers, bezoekers,.. te voorzien
Vb. veiligheidsplan, zonale veiligheidsplannen (focus op veiligheidsmonitor)




3

, Overheidsinstellingen (bedrijven, publieke instellingen) die een veiligheidsbeleid
hebben opgemaakt-> zijn bezig met veiligheidszorg adhv een veiligheidsbeleid

Safety & Security
Safety – bescherming:
->fysieke veiligheid
Beschermen tegen ongevallen van niet-menselijke oorsprong (vb. helm dragen,
handschoenen, bril, labo-jas)

Security – beveiliging:
->sociale veiligheid
Bescherming tegen ongevallen van menselijke oorsprong (vb. overvallen,
criminaliteit)

Integrale bril
Integrale bril:
- Volledig, allesomvattend
- Integraal= breed kijken, problemen in een breder perspectief plaatsen
- Op zoek naar structurele oplossingen
o Op zoek nr samenhang met andere problemen
o Aanpakken met alle relevante actoren
o Komen tot duurzame antwoorden
o Kijken nr de oorzaken van problemen

Hoe bepaalde problemen bekijken volgens de integrale bril-> 4 dimensies:
1) Tijd: Hoe ontstaan? Hoe voortbestaan? Hoe herhaling voorkomen?
2) Ruimte: Hoe breder ingebed? De omgeving er rond bekijken
3) Sociale netwerken: Hoe samenwerken aan een oplossing? Wie is er
allemaal bij betrokken? Met wie moet ik samenwerken om het probleem op
te lossen?
4) Kennisgebied: Welke inzichten zijn nuttig?

Tijd
Geen momentenopname, maar proces
Oorzaak-gevolg keten: waar begon het?
Vb. ‘inbraak’
Niet enkel kijken naar heden, ook verleden en toekomst
Veiligheidsketen, preventiepiramide

Ruimte
Niet altijd een uitsluitend lokale aangelegenheid
Wijk-, gemeente-, provincie-, landsoverschrijdend
- Welke bestuurslagen/ actoren zijn er dan verantwoordelijk?
Vb:
- Mensensmokkel, terrorisme, computercriminaliteit
- Jeugdoverlast, inbraak,..

Verplaatsingseffect! : geografische verplaatsing
- Vb. inbraak




4