Marie Claerhout 2024-2025
Inleiding tot boekhouden en financiën
1 De boekhoudkundige Gelijkheid. Over bezittingen,
Schulden en Eigen vermogen
1.1 Inleiding
Boekhouden = Identificatie, registratie en samenvatting van
financiële informatie en rapportering naar belanghebbenden
De taal van het bedrijfsleven
*Boekhoudkundige informatie is belangrijk voor iedereen die een
beslissing wenst te nemen met een economische impact.
*Partijen die belang hebben bij de activiteiten van de onderneming omdat zij erdoor worden
beïnvloed (stakeholders / gebruikers):
- Aandeelhouders/beleggers willen weten of een onderneming een goede investering is.
- Crediteuren (schuldeisers zoals banken en leveranciers) willen weten of ze krediet kunnen
verstrekken, hoeveel en voor hoe lang?
- Klanten willen weten of ze kunnen vertrouwen op een goede na-verkoop dienst.
- Overheid (fiscus, statistieken)
- Overige (concurrenten, werknemers, vakbonden)
GAAP (Generally accepted accounting principles) = Algemeen aanvaarde boekhoudkundige
beginselen
Geheel van afspraken die zijn overeengekomen om op enige consistente manier gebeurtenissen
te boeken
BE GAAP, US GAAP (opgesteld door FASB), …
,Marie Claerhout 2024-2025
IFRS (International Financial Reporting Standards)
Wereldwijde harmonisatie voor de financiële verslaggeving van ondernemingen
International Accounting Standards Board (IASB)
Publiceren en opstellen van International Financial Reporting Standards (IFRS) (vroeger IAS)
Wereldwijde harmonisatie voor de financiële verslaggeving van ondernemingen
De IFRS zijn in meer dan 140 van de 166 rechtsgebieden ter wereld verplicht voor
beursgenoteerde ondernemingen
=> Binnen de Europese Unie moeten beursgenoteerde ondernemingen sinds 1 januari 2005 hun
geconsolideerde jaarrekening opstellen in overeenstemming met de IAS/ IFRS (verordering (EG)
1606/2002)
Enkelvoudige (statutaire) versus geconsolideerde jaarrekening
Boekhoudkundige entiteit [GAAP] => vormt voor het voeren van de boekhouding en het opstellen
van de jaarrekening een afzonderlijke bedrijfseconomische eenheid. Het kan gaan om een
geconsolideerde groep, rechtspersoon, technische eenheid of zelfstandige
- Afzonderlijke economische eenheid
- Helpt om te bepalen of een gebeurtenis binnen of buiten de entiteit valt
Boekhoudkundige transactie [GAAP]
- Gebeurtenis die: financiële toestand beïnvloedt
betrouwbaar in geld is uit te drukken
1.2 Juridisch kader
*Twee belangrijke boekhoudkundige stromingen :
1) Angelsaksische model
2) Continentaal-Europees model
Kleine geschiedenis
1750 - …
1) Angelsaksische landen
Industrialisatie vereist extra kapitaal
Financiers informatie verschaffen
“common law” – gewoonterecht (vanuit de beroepsbeoefenaars)
2) Op Europese vasteland: overheid drijvende kracht achter boekhoudrecht
Informeren en beschermen van schuldeisers
“code/civil law” – bewijsrecht
, Marie Claerhout 2024-2025
Europa vs België
*BE: pas in 1975 dat de eerste boekhoudwet tot stand kwam
*De boekhoudverplichtingen voor ondernemingen van Europese lidstaten zijn gebaseerd op
Europese richtlijnen en verordeningen
Europa: Accounting Directive (2013/34/EU)
Omgezet naar Belgisch recht dmv het KB van 18 december 2015: inwerkingtreding op 1
januari 2016
België
1) Wetboek van Economisch Recht (WER) (Boek III, Titel 3, hoofdstuk 2) bepaalt o.a. dat elke
onderneming een passende boekhouding moet voeren volgens de regels van het
dubbelboekhouden (ingevoerd door de wet van 28 februari 2013)
2) Koninklijk Besluit van 21 Oktober 2018 tot uitvoering van de artikelen III.82 tot en met III.95 van
het WER met o.a. de regels over het houden en bewaren van boeken en de minimumindeling van
het algemeen rekeningenstelsel
3) Wetboek van Vennootschappen en Verenigingen (WVV) met o.a. bepalingen over de jaarrekening
van vennootschappen (ingevoerd door de wet van 23 Maart 2019 – inwerkingtreding vanaf 1
januari 2020)
4) Koninklijk Besluit van 21 April 2019 tot uitvoering het met o.a. meer gedetailleerde regels over de
structuur van de jaarrekening en de waardering van de verschillende rubrieken
*Adviezen over de interpretatie van de boekhoud- en jaarrekeningwetgeving door de Commissie
Boekhoudkundige normen CBN – Commission des Normes Comptables CNC
*De Belgische wetgever verplicht in principe alle ondernemingen om een boekhouding te voeren en
bepaalt hoe ze dat moeten doen.
Artikel I.1.1° van het Wetboek Economisch Recht definieert een onderneming als:
1) Natuurlijke personen die zelfstandig een beroepsactiviteit uitoefenen
2) Rechtspersonen
3) Organisaties zonder rechtspersoonlijkheid
Feitelijke verenigingen (= organisaties zonder rechtspersoonlijkheid die geen winstoogmerk
hebben en ook in feite geen winstuitkeringen doen aan hun leden of aan personen die een
beslissende invloed uitoefenen op de organisatie) worden niet als onderneming beschouwd
-> Alle ondernemingen terug te vinden in de KBO (kruispuntbank voor ondernemingen) met uniek
ondernemingsnummer bestaande uit 10 cijfers
Natuurlijke personen die Rechtspersonen Organisaties zonder
zelfstandig een - afzonderlijke rechtspersoonlijkheid
beroepsactiviteit uitoefenen rechtspersoonlijkheid - hieronder vallen onder
- ~eenmanszaken - administratieve en juridische meer de maatschappen
- in principe iedere zelfstandige formaliteiten en verplichtingen -> 2 of > 2 personen
- o.a. bestuurders, beoefenaars (bv. statuten) gaan een
van een vrij beroep (zoals - vereiste minimum inbreng samenwerking aan
kunstenaars), … naargelang de gekozen -> geen minimum
- eenvoudig op te richten rechtsvorm startkapitaal
- geen minimum startkapitaal - aansprakelijkheid is afhankelijk -> onbeperkte
- onbeperkt aansprakelijk van de gekozen rechtsvorm aansprakelijkheid
- personenbelasting - vennootschaps- -> fiscaal transparant
Inleiding tot boekhouden en financiën
1 De boekhoudkundige Gelijkheid. Over bezittingen,
Schulden en Eigen vermogen
1.1 Inleiding
Boekhouden = Identificatie, registratie en samenvatting van
financiële informatie en rapportering naar belanghebbenden
De taal van het bedrijfsleven
*Boekhoudkundige informatie is belangrijk voor iedereen die een
beslissing wenst te nemen met een economische impact.
*Partijen die belang hebben bij de activiteiten van de onderneming omdat zij erdoor worden
beïnvloed (stakeholders / gebruikers):
- Aandeelhouders/beleggers willen weten of een onderneming een goede investering is.
- Crediteuren (schuldeisers zoals banken en leveranciers) willen weten of ze krediet kunnen
verstrekken, hoeveel en voor hoe lang?
- Klanten willen weten of ze kunnen vertrouwen op een goede na-verkoop dienst.
- Overheid (fiscus, statistieken)
- Overige (concurrenten, werknemers, vakbonden)
GAAP (Generally accepted accounting principles) = Algemeen aanvaarde boekhoudkundige
beginselen
Geheel van afspraken die zijn overeengekomen om op enige consistente manier gebeurtenissen
te boeken
BE GAAP, US GAAP (opgesteld door FASB), …
,Marie Claerhout 2024-2025
IFRS (International Financial Reporting Standards)
Wereldwijde harmonisatie voor de financiële verslaggeving van ondernemingen
International Accounting Standards Board (IASB)
Publiceren en opstellen van International Financial Reporting Standards (IFRS) (vroeger IAS)
Wereldwijde harmonisatie voor de financiële verslaggeving van ondernemingen
De IFRS zijn in meer dan 140 van de 166 rechtsgebieden ter wereld verplicht voor
beursgenoteerde ondernemingen
=> Binnen de Europese Unie moeten beursgenoteerde ondernemingen sinds 1 januari 2005 hun
geconsolideerde jaarrekening opstellen in overeenstemming met de IAS/ IFRS (verordering (EG)
1606/2002)
Enkelvoudige (statutaire) versus geconsolideerde jaarrekening
Boekhoudkundige entiteit [GAAP] => vormt voor het voeren van de boekhouding en het opstellen
van de jaarrekening een afzonderlijke bedrijfseconomische eenheid. Het kan gaan om een
geconsolideerde groep, rechtspersoon, technische eenheid of zelfstandige
- Afzonderlijke economische eenheid
- Helpt om te bepalen of een gebeurtenis binnen of buiten de entiteit valt
Boekhoudkundige transactie [GAAP]
- Gebeurtenis die: financiële toestand beïnvloedt
betrouwbaar in geld is uit te drukken
1.2 Juridisch kader
*Twee belangrijke boekhoudkundige stromingen :
1) Angelsaksische model
2) Continentaal-Europees model
Kleine geschiedenis
1750 - …
1) Angelsaksische landen
Industrialisatie vereist extra kapitaal
Financiers informatie verschaffen
“common law” – gewoonterecht (vanuit de beroepsbeoefenaars)
2) Op Europese vasteland: overheid drijvende kracht achter boekhoudrecht
Informeren en beschermen van schuldeisers
“code/civil law” – bewijsrecht
, Marie Claerhout 2024-2025
Europa vs België
*BE: pas in 1975 dat de eerste boekhoudwet tot stand kwam
*De boekhoudverplichtingen voor ondernemingen van Europese lidstaten zijn gebaseerd op
Europese richtlijnen en verordeningen
Europa: Accounting Directive (2013/34/EU)
Omgezet naar Belgisch recht dmv het KB van 18 december 2015: inwerkingtreding op 1
januari 2016
België
1) Wetboek van Economisch Recht (WER) (Boek III, Titel 3, hoofdstuk 2) bepaalt o.a. dat elke
onderneming een passende boekhouding moet voeren volgens de regels van het
dubbelboekhouden (ingevoerd door de wet van 28 februari 2013)
2) Koninklijk Besluit van 21 Oktober 2018 tot uitvoering van de artikelen III.82 tot en met III.95 van
het WER met o.a. de regels over het houden en bewaren van boeken en de minimumindeling van
het algemeen rekeningenstelsel
3) Wetboek van Vennootschappen en Verenigingen (WVV) met o.a. bepalingen over de jaarrekening
van vennootschappen (ingevoerd door de wet van 23 Maart 2019 – inwerkingtreding vanaf 1
januari 2020)
4) Koninklijk Besluit van 21 April 2019 tot uitvoering het met o.a. meer gedetailleerde regels over de
structuur van de jaarrekening en de waardering van de verschillende rubrieken
*Adviezen over de interpretatie van de boekhoud- en jaarrekeningwetgeving door de Commissie
Boekhoudkundige normen CBN – Commission des Normes Comptables CNC
*De Belgische wetgever verplicht in principe alle ondernemingen om een boekhouding te voeren en
bepaalt hoe ze dat moeten doen.
Artikel I.1.1° van het Wetboek Economisch Recht definieert een onderneming als:
1) Natuurlijke personen die zelfstandig een beroepsactiviteit uitoefenen
2) Rechtspersonen
3) Organisaties zonder rechtspersoonlijkheid
Feitelijke verenigingen (= organisaties zonder rechtspersoonlijkheid die geen winstoogmerk
hebben en ook in feite geen winstuitkeringen doen aan hun leden of aan personen die een
beslissende invloed uitoefenen op de organisatie) worden niet als onderneming beschouwd
-> Alle ondernemingen terug te vinden in de KBO (kruispuntbank voor ondernemingen) met uniek
ondernemingsnummer bestaande uit 10 cijfers
Natuurlijke personen die Rechtspersonen Organisaties zonder
zelfstandig een - afzonderlijke rechtspersoonlijkheid
beroepsactiviteit uitoefenen rechtspersoonlijkheid - hieronder vallen onder
- ~eenmanszaken - administratieve en juridische meer de maatschappen
- in principe iedere zelfstandige formaliteiten en verplichtingen -> 2 of > 2 personen
- o.a. bestuurders, beoefenaars (bv. statuten) gaan een
van een vrij beroep (zoals - vereiste minimum inbreng samenwerking aan
kunstenaars), … naargelang de gekozen -> geen minimum
- eenvoudig op te richten rechtsvorm startkapitaal
- geen minimum startkapitaal - aansprakelijkheid is afhankelijk -> onbeperkte
- onbeperkt aansprakelijk van de gekozen rechtsvorm aansprakelijkheid
- personenbelasting - vennootschaps- -> fiscaal transparant
