Samenvatting transculturele hulpverlening (ORTHO-KDG)

Transculturele hulpverlening 1

H1 : Inleiding
1. Waarom dit OLOD?
pluriforme samenleving is de realiteit
cultuur  prominente marker van diversiteit

multiculturele samenleving =
samenleving met tal van verschillende groeperingen die ieder een eigen culturele
achtergrond/leefwijze hebben

verscheidenheid is van alle tijden maar door GLOBALISERING  bijzondere toenemende migratie



2. Realiteit van etnisch – culturele diversiteit is een uitdaging
samenlevingsproblemen
 voeren van samenlevingsdebatten door etnisch – culturele samenleving

individualisering
= individu & behoeften staan centraal, westerse samenleving, autonomie en zelfredzaamheid is
belangrijker dan groepsloyaliteit

voordelen :
 autonome, vrije burgers kunnen los van sociale druk eigen keuzes maken

nadelen :
 “atomatisering” = versplintering van de samenleving
 leven is minder voorspelbaar
 traditionele structuren bieden minder houvast
 nieuwe geloofssystemen in huiskamers via internet/ televisie
 warm nest van familie/ dorpsgemeenschap maakt plaats voor stedelijke jungle

! individualisering in westen gaat gepaard met een culture homogeniteit over echtscheiding,
gelijkheid, scheiding kerk & staat, homoseksualiteit… !


modernisering
= vermeerdering van de sociale leefwerelden (werk, vrije tijd, religie,…)
scheiding van privédomein & publiek leven




globalisering

1

,= homogenisering van de “globe”  verschillen worden benadrukt

voordelen :
 kosmopolitisme & wereldburgerschap

nadelen :
 geeft onzekerheid  mensen zoeken houvast in eigen groep en sluiten zich van diversiteit
 migranten profileren zich anders ten aanzien van de ontvangende samenleving
(meer contact met groepen in het herkomstland)


multiculturalisering
= interne globalisering : de wereld dient zich, met al zijn problemen/ rijkdom, aan binnen de grenzen
van onze samenleving

voordelen :
 …

nadelen :
 leidt tot groepsprocessen
 clash van culturen (sommige migrantengroepen zijn anders gemoderniseerd)
 onbehagen over het samenleven van andere groepen groeit

multicultureel debat : hoe willen we omgaan met elkaars verschillen en wat en welk kunnen we aan?

omgaan met culturele diversiteit moeten we verwerven of ontwikkelen
(ontwikkelen van interculturele/ transculturele competenties)




2

,3. Meervoudig kijken naar verschil : diversiteitsbenaderingen

4 – D – modellen :
 deficit (gebrek)
 difference (verschil)
 discrimination (discriminatie)
 diversity (diversiteit)

1. deficitbenadering (gebrekmodel) : inhalen van achterstand
 idee : nieuwkomers/ anderculturele hebben gebreken/ missen iets
 oplossing : nieuwkomers veranderen om in dominante cultuur te passen
 activiteiten : vermeende achterstand inhalen door cursussen, voorlichting, bijscholing
 kracht : mensen kunnen groeien
 kritiek : nieuwkomers zijn probleemgroep, gedrag dominante groep niet bevraagd,
uitsluitingsmechanismes van organisatie niet aan de orde

2. differentiatiebenadering (verschilmodel) : overbruggen van cultuurverschillen
 idee : de waarde van culturele verschillen, alle culturen zijn gelijkwaardig
 oplossing : verschillend worden erkend en dienen overbrugd te worden door interculturele
communicatie, cultuurkennis en begrip van de andere
 kracht : respect voor elkaar, vertrouwen dat spanningen verminderen door begrip voor
culturele context, de dialoog
 kritiek : cultuurrelativisme (gebrek kritisch inzicht), teveel nadruk op verschillen
(de “andere”, abnormaal/ normaal), negeert machtsrelaties

3. discriminatiebenadering : tegengaan van uitsluiting & paternalisme
 idee : machtsverschillen & dominante groep is het probleem
 oplossing : bestrijding van discriminatie
 activiteiten : positieve actie, quota gerichte werving – en selectiemethodes
 kracht : veel expertise ontwikkeld op vlak van structurele discriminatie
 kritiek : alle problemen gereduceerd tot kwesties van discriminatie, te veel nadruk op
structuren, tegenstelling dominante groep/ minderheden wordt groter, bondgenootschappen
met andere minderheden wordt onmogelijk door concurrentie om macht

4. diversiteitsbenadering : verschillen & overeenkomsten tussen mensen onderkennen
 idee : positieve aspecten van bovenstaande modellen geïntegreerd in 1 (rijkdom van verschil)
 activiteiten : gericht op alle mensen, nadruk op uitsluitingsmechanismen & deze erkennen
 kracht : nadruk op individuele verscheidenheid en het unieke van een persoon
 kritiek : kan leiden tot blindheid van sociale culturen & invloeden
(groepsverschillen, achterstelling van bepaalde maatschappelijke groepen, impact cultuur)
 uitdaging : zoeken naar versmelting van het individuele en groepsperspectief

diversiteit & cultuur : - blind voor impact van cultuur
- negeren van cultuur
- etniciteit wordt vaak ingegeven als “niet blank”

intersectionaliteit : kruispuntdenken


3

, uitgangspunten :

 iedereen bevindt zich op een kruispunt van diverse leefwerelden/ identiteiten die gelijktijdig
werkzaam zijn

 iedere maatschappelijke verschilcategorie kent meerdere lagen/ dimensies :
 sociale dimensie (posities, netwerken)
 culturele dimensie (normen, waarden, beelden, symbolen)
 interpersoonlijke dimensie (omgangsvormen, taalspel)
 psychische dimensie (cognities, emoties, gedragingen)
 biologische dimensie (anatomie, hormonen, fysiologie, genen)

 elke sociale categorie kent ongelijkheid en machtsdynamiek

 dynamiek : er kunnen zich in de loop van tijd veranderingen voordoen



superdiversiteit
= de ontwikkeling van veel West – Europese landen van een samenleving met een beperkte etnische
– culturele diversiteit naar een immigratiesamenleving met een zeer gevarieerde samenleving van
bevolkingsgroepen (vooral grote steden)




dekolonisering


4