Samenvatting verklaring - en hulpverleningsmodellen 2 (ORTHO-KDG)

Verklaring – en hulpverleningmodellen 2

1. Een model voor opvoedkundige vaardigheden :
Patterson

1.1 De afdwingtheorie : coërcieve processen
= proces waarbij kinderen leren hun zin te krijgen door middel van verschillende gedragingen

dwinggedrag : zeuren, klagen, woede-uitbarstingen,…
weigergedrag : het ontlopen van opdracht/ verantwoordelijkheid
eisend gedrag : onmiddellijke behoeftebevrediging willen of blijven aandringen

kind :
 leert controle uitoefenen op omgeving
 zelfbeeld & zelfvertrouwen
 exploratielust
 voordeel aan hun kant krijgen

ouders moeten begrenzen (correcties) :
 kind leren frustraties te tolereren
 uitstellen van onmiddellijke wensen

wanneer correcties niet plaatsvinden :
 kind wordt kleine tiran & ouders blijven toegeven
 kind wordt door drammerigheid uitgesloten door peers


focus oudertraining is niet om ouders 100% controle te geven maar 60-70% van de situaties als winst
te beschouwen  winsituaties

= betekent creëren van inschikkelijk gedrag bij kinderen, maar ook essentieel dat kinderen ruimte
krijgen om soms voordeel aan hun zijde te hebben
(cruciaal voor ontwikkeling & gevoel van controle over omgeving)

5 ouderlijke vaardigheden om dwingend gedrag te verminderen :
 positieve betrokkenheid
 positieve bekrachtiging
 interpersoonlijke probleemoplossing
 discipline
 monitoring

als hulpverlener rekening houden met storende factoren : temperament kind, persoonlijke
problemen ouders, financiële problemen, inmenging grootouders, …

1

,coërsieve processen : wat leer het kind?
kind vraagt ijsje  moeder weigert (-)
kind begint te zeuren  moeder geeft ijsje (+)
 kind leert om dwingende strategieën te gebruiken

coërsieve processen : wat leert de ouder?
moeder weigert  kind begint te zeuren (-)
moeder geeft toe  kind stopt met zeuren (+)
 moeder leert om toe te geven in dwingende interacties




2

,1.2 Vierfasenmodel (negatief proces)
 negatief proces dat opvoedkundige vaardigheden bezwaart

= elk contact tussen opvoeder & MJ resulteert in wederzijdse ergernis waarbij beide partijen
gevangen geraken in spiraal van negativiteit
(focus verschuift van inhoudsniveau naar betrekkingsniveau)

4 fasen :
1. opstart : eenvoudige, onbeladen vraag wordt door jongere als vijandig ervaren
2. negatieve reactie : jongere reageert met weigering, verwijt, enige vorm van negatieve emotie
3. kickboksen : zinloze discussie volgt, luisteren naar elkaar verdwijnt
4. agressie & irritatie : escalatie naar fysieke agressie en irritaties blijven hangen
(het gaat van het ene naar het andere incident over)

draait minder om dwinggedrag & winst te behalen MAAR meer om gevoelen van irritatie over gedrag
van de jongere

 moeilijker voor opvoeder om positief te blijven & goed gedrag te erkennen
(ontstaan van neerwaartse spiraal van wederzijdse allergie : vervormd beeld van elkaar)

opvoeder : opvoedingsonmogelijkheid, onzekerheid, verlamming, twijfel
jongere : uitsluiting, verwerping
 enkel verliezers

gevolgen :
 gevangen in wederzijdse ergernis
 geen inhoud, enkel betrekkingsniveau
 zelf – en controle verlies als opvoeder
 machteloos/ uitputting en gevoel van “handelinsgverlegenheid”

als PGO rekening houden met scheefgegroeide leerprocessen van jongere :
 missen van soepelheid
 weinig rekening houden met andere (zelfbescherming)
 zwak zelfbeeld
 diepe zelftwijfel




3

, 1.3 De opvoedkundige vaardigheden
 kind noch ouder is het probleem MAAR proces/ patroon is probleem
 toch : opvoeder/ ouder is verantwoordelijk
 gedrag ouder/ opvoeder veranderen  verandering gedrag van kind
(door versterken opvoedingsvaardigheden)


positieve betrokkenheid (aanwezige zorg)
= op een positieve wijze begaan zijn met de jongere, om hem geven, op gepaste wijze bezorgd zijn
(houding/ attitude)

concreet :
- samen veel (vrije) tijd doorbrengen
- samen activiteiten plannen : vrije discussie
- geeft gunstig effect op gevoel van eigenwaarde van de jongere


positieve bekrachtiging
= consequent aanmoedigen & belonen van gewenst gedrag
(duidelijk, authentiek, doelgericht)

systematisch & onmiddellijk :
- na elk gewenst gedrag volgt direct positieve bekrachtiger
- na ongewenst gedrag volgt er niets
- jongere leert in positief bekrachtigende & meer voorspelbare omgeving te leven
- jongere leert wat kan en wat niet kan

aandachtspunten :
- tussentijdse beloningen zijn meer motiverend dan 1 grote (in kleine stapjes werken)
- beloon prestaties en geen prestatiebeloften
- wanneer gewenst gedrag is aangeleerd, mag men grotere eisen stellen
- teveel bekrachtigen werkt storend (applausouders) : doseren
- positief bekrachtigen werkt trager dan straffen
- positief bekrachtigen hangt sterk samen met disciplinevaardigheid

2 manieren :
1. sociale bekrachtigers : aanmoedigen, complimentjes, …
2. tastbare bekrachtigers : extra zakgeld, uitgaansuren




4