Deel 4: justitie
1. Kenmerken van Justitie
1.1. Justitie als bewaker van de rechtsstaat
De juridische structuur van België bestaat uit drie pijlers:
1. Wetgevende macht
2. Uitvoerende macht
3. Rechterlijke macht Enkel zuiver juridische structuren en organen:
Bezighouden met het oplossen en het beslechten van juridische conflicten aan
de hand van het geldende recht. (Lost juridische conflicten op volgens de wet)
1.1.1. Toegang tot de rechter
Het recht moet je kunnen afdwingen: Belangrijk kenmerk van rechtsregels = dat
de naleving kan worden afgedwongen.
Afdwingbaar georganiseerd door de staat (rechterlijke macht)
Voor minderbedeelden (=mensen met laag inkomen): pro-deo advocaat: wordt
achteraf betaald door de staat aan de hand van zijn geleverde prestaties.
1.1.2. Recht van verdediging
Iedereen heeft recht op eerlijk proces
Iedereen moet de kans krijgen zich te verdedigen tegen de persoon die van
hem iets wenst
Bepaald procedure en spelregels volgen:
→ Bevoegdheid
→ Termijnen
→ Bewijsstukken overmaken
→…
Te vinden o.a. in het Gerechtelijk Wetboek
→ Met gelijke wapens strijden
→ Ter bescherming van de verdediging ingesteld
Kan je over nadenken of dit alles wel moet? Sommigen wensen geen
bescherming, anderen een veel te overdreven bescherming
→ Belgie heeft gekozen om enorme beschermingsmaatregelen op te nemen in
wetboek om juist te zorgen dat er niets “verkeerd” kan lopen en een proces zo
eerlijk mogelijk is voor ALLE partijen, ook de zwakste of de ergste misdadigers
,Recht van verdediging: zeker zijn dat verweerder informatie heeft gekregen die
hij wenst, dus zorgen dat hij voldoende kansen heeft gehad om zich te
verdedigen:
→ Allemaal regels uitgewerkt in het procesrecht ter bescherming van de
verdediging.
Tegenargumenten zijn te vinden bij mensen die zeggen dat de procedure soms
dan lang duurt
→ maar dat is juist omdat men met die voldoende garanties moet rekening
houden Bv vooraleer iemand beslag kan leggen op iemand anders zijn
bezittingen, zal er 3 keer hem iets moeten betekend worden ( dagvaarding,
vonnis, bevel tot betalen )
Dagvaarding aan de woonplaats van verweerder, zodat deze kennis heeft van
de vordering
Als de verweerder niet aanwezig was op zitting, dan kan men dit niet zomaar
uitvoeren. Ook daar zijn er termijnen en regels voorzien zodat verweerder
zeker kennis zou krijgen van de vordering
Minimum termijnen voorzien zodat iedereen tijd krijgt ter voorbereiding
Alle informatie/bewijsstukken gebruikt tijdens proces, mededelen aan
tegenpartij zodat “open kaart” wordt gespeeld
Zodra vonnis uitgesproken, ook nog eerst wachten tot geen beroep meer
mogelijk is alvorens uitgevoerd kan worden
1.1.3. Onafhankelijke en onpartijdige rechter
Iedereen heeft recht op een eerlijk proces
Onpartijdigheid:
- Een rechter moet onbevooroordeeld blijven
- Rechter mag enkel rekening houden met objectieve argumenten (geen
invloed van buitenaf bv. media)
- ‘Not only must Justice be done, it must also be seen to be done’
Assisen = moordzaak
Onafhankelijkheid:
- Autonoom in zijn of haar besluitvorming
- Verbonden met de scheiding der machten
- Niemand kan een rechter richtlijnen of bevelen geven over de manier
waarop hij moet rechtspreken
, 1.1.4. Openbaarheid van de rechtspraak
→ Zittingen zijn vrij en publiekelijk toegankelijk
→ Iedereen kan komen luisteren
→ Vonnissen en arresten in Centraal Register vanaf april 2024
Pedofiel/incest = meestal gesloten deuren
Als je een moord hebt begaan en de jury moet kijken naar beelden/auropsie =
worden de deuren vaak gesloten
1.2. De actoren van Justitie
Rechter of de raadsheer
Algemene benaming = Rechtscollege: kan 2 dingen betekenen (rechtbank of
een hof)
Rechtbank wordt voorgezeten door een rechter, uitspraken noemen we
vonnissen
Een hof wordt voorgezeten door een raadsheer (ook voor een vrouw),
uitspraken noemen we arresten
Graad van beroep:
1. Kenmerken van Justitie
1.1. Justitie als bewaker van de rechtsstaat
De juridische structuur van België bestaat uit drie pijlers:
1. Wetgevende macht
2. Uitvoerende macht
3. Rechterlijke macht Enkel zuiver juridische structuren en organen:
Bezighouden met het oplossen en het beslechten van juridische conflicten aan
de hand van het geldende recht. (Lost juridische conflicten op volgens de wet)
1.1.1. Toegang tot de rechter
Het recht moet je kunnen afdwingen: Belangrijk kenmerk van rechtsregels = dat
de naleving kan worden afgedwongen.
Afdwingbaar georganiseerd door de staat (rechterlijke macht)
Voor minderbedeelden (=mensen met laag inkomen): pro-deo advocaat: wordt
achteraf betaald door de staat aan de hand van zijn geleverde prestaties.
1.1.2. Recht van verdediging
Iedereen heeft recht op eerlijk proces
Iedereen moet de kans krijgen zich te verdedigen tegen de persoon die van
hem iets wenst
Bepaald procedure en spelregels volgen:
→ Bevoegdheid
→ Termijnen
→ Bewijsstukken overmaken
→…
Te vinden o.a. in het Gerechtelijk Wetboek
→ Met gelijke wapens strijden
→ Ter bescherming van de verdediging ingesteld
Kan je over nadenken of dit alles wel moet? Sommigen wensen geen
bescherming, anderen een veel te overdreven bescherming
→ Belgie heeft gekozen om enorme beschermingsmaatregelen op te nemen in
wetboek om juist te zorgen dat er niets “verkeerd” kan lopen en een proces zo
eerlijk mogelijk is voor ALLE partijen, ook de zwakste of de ergste misdadigers
,Recht van verdediging: zeker zijn dat verweerder informatie heeft gekregen die
hij wenst, dus zorgen dat hij voldoende kansen heeft gehad om zich te
verdedigen:
→ Allemaal regels uitgewerkt in het procesrecht ter bescherming van de
verdediging.
Tegenargumenten zijn te vinden bij mensen die zeggen dat de procedure soms
dan lang duurt
→ maar dat is juist omdat men met die voldoende garanties moet rekening
houden Bv vooraleer iemand beslag kan leggen op iemand anders zijn
bezittingen, zal er 3 keer hem iets moeten betekend worden ( dagvaarding,
vonnis, bevel tot betalen )
Dagvaarding aan de woonplaats van verweerder, zodat deze kennis heeft van
de vordering
Als de verweerder niet aanwezig was op zitting, dan kan men dit niet zomaar
uitvoeren. Ook daar zijn er termijnen en regels voorzien zodat verweerder
zeker kennis zou krijgen van de vordering
Minimum termijnen voorzien zodat iedereen tijd krijgt ter voorbereiding
Alle informatie/bewijsstukken gebruikt tijdens proces, mededelen aan
tegenpartij zodat “open kaart” wordt gespeeld
Zodra vonnis uitgesproken, ook nog eerst wachten tot geen beroep meer
mogelijk is alvorens uitgevoerd kan worden
1.1.3. Onafhankelijke en onpartijdige rechter
Iedereen heeft recht op een eerlijk proces
Onpartijdigheid:
- Een rechter moet onbevooroordeeld blijven
- Rechter mag enkel rekening houden met objectieve argumenten (geen
invloed van buitenaf bv. media)
- ‘Not only must Justice be done, it must also be seen to be done’
Assisen = moordzaak
Onafhankelijkheid:
- Autonoom in zijn of haar besluitvorming
- Verbonden met de scheiding der machten
- Niemand kan een rechter richtlijnen of bevelen geven over de manier
waarop hij moet rechtspreken
, 1.1.4. Openbaarheid van de rechtspraak
→ Zittingen zijn vrij en publiekelijk toegankelijk
→ Iedereen kan komen luisteren
→ Vonnissen en arresten in Centraal Register vanaf april 2024
Pedofiel/incest = meestal gesloten deuren
Als je een moord hebt begaan en de jury moet kijken naar beelden/auropsie =
worden de deuren vaak gesloten
1.2. De actoren van Justitie
Rechter of de raadsheer
Algemene benaming = Rechtscollege: kan 2 dingen betekenen (rechtbank of
een hof)
Rechtbank wordt voorgezeten door een rechter, uitspraken noemen we
vonnissen
Een hof wordt voorgezeten door een raadsheer (ook voor een vrouw),
uitspraken noemen we arresten
Graad van beroep:
