Samenvatting Ondersteuningsmodellen- en praktijken II, 1ste Bachelor Orthopedagogie 15/20

Examen ondersteuningsmodellen en praktijken
Belangrijke kerndoelen :
 Hanteren van de relatie met de belanghebbenden (Hanteren = er zo mee omgaan zodat je er
wat aan hebt)
 Versterken van de cliënt (als doel en middel)
 Methodisch handelen (Methodisch handelen = het handelen volgens een vaste,
weldoordachte manier om daarbij op een zo effectief en efficiënt mogelijke manier het doel
te bereiken dat men voor ogen heeft. Methodisch handelen is een proces, dat zowel doen als
denken omvat.)

Algemene handvaten ondersteuning personen die extra
ondersteuning nodig hebben:
 Ondersteuning individu
 Ondersteuning gezin
 Ondersteunen bij sociale inclusie
Algemene handvaten => kernelementen, focus van de ondersteuning voor alle personen die extra
ondersteuning nodig hebben

Ondersteuning individu
 Objectieve manieren om indicatoren van levenskwaliteit te beoordelen -> POS- instrument
om dit in kaart te brengen
 Belangrijk om de persoon zelf te bevragen, om in gesprek te gaan over domeinen van
kwaliteit van leven = verhogen van intrinsieke, autonome motivatie
domeinen kwaliteit van leven :
 emotioneel welbevinden.
 persoonlijke relaties.
 materieel welbevinden.
 persoonlijke ontwikkeling.
 lichamelijk welbevinden.
 zelfbeschikking.
 sociale integratie.
 rechten.

Motivatie, ontwikkeling en welbevinden – zelfdeterminatietheorie (Deci &
Ryan)
Autonome motivatie/ gecontroleerde motivatie
 Intrinsieke autonome motivatie -> je hebt er zelf controle over, de wil. Je hebt er plezier en
interesse in. (welbevinden, betrokkenheid)

,  Externe Gecontroleerde motivatie -> mensen doen dingen om dat ze ervoor beloond worden
of omdat ze een straf willen vermijden. (gedwongen, beloning)
-> Wanneer gecontroleerde motivatie geïnternaliseerd wordt = grotere kans op succes
-> Intrinsieke motivatie versterken door psychologische basisbehoeften te ondersteunen

Psychologische behoeften
Elke mens heeft 3 met elkaar samenhangende psychologische behoeften:
 competentie
 autonomie
 verbondenheid

competentie
= ervaring dat je over capaciteiten en sterktes beschikt en die kan inzetten
 Voldoende kansen krijgen om nieuwe vaardigheden te leren en nieuwe dingen uit te
proberen
 Sterker maken zelfwaarde – en competentiegevoel: succeservaringen opdoen, plezier
beleven aan activiteiten, positieve feedback krijgen

Autonomie
= invloed hebben op wat er in je leven gebeurt, zelf keuzes maken, persoonlijke doelen nastreven
 graad van autonomie = afgestemd op de ontwikkelingsmogelijkheden

Verbondenheid
= ervaring zich erkend, gewaardeerd en gerespecteerd te voelen
 Belangrijk sociale rollen te kunnen opnemen
 Belangrijk sociale relaties uit te bouwen
 Sociale rol = broer, zus, buur, leerling, clubgenoot, vriend

Belang van zelfdeterminatietheorie voor jou als toekomstige ondersteuner-
begeleider
 inzetten op autonome motivatie door psychologische behoeften te ondersteunen zorgt voor
optimaal welzijn
 wil om iets te veranderen, om bij te leren, om te ontwikkelen komt van binnenuit
-> bedenk een voorbeeld hoe je iemand zou ondersteunen op het vlak van autonomie, competentie
en verbondenheid

Ondersteuning gezin
 Aandacht voor kwaliteit van het gezinsleven: individuele gezinsleden kunnen doen wat zij
belangrijk vinden (levenskwaliteit ervaren) + genieten van het gezinsleven (gezin realiseert
als geheel bepaalde doelen)
 Domeinen gezinskwaliteit van leven :
o gezondheid

o financieel welbevinden

, o werk

o vrije tijd

o ouderschap

o gezinsinteracties

o sociale steun

o extra ondersteuning

o waarden

o participatie in de samenleving

 Gezinskwaliteit van leven = dynamisch + wordt beïnvloed door factoren op niveau van
individu, gezin, bredere context + interacties tussen factoren
 Doel gezinsondersteuning = individuen in het gezin sterker maken door het geheel te
ondersteunen en te stimuleren

Ondersteuning gezin door psycho- educatie
 Over mogelijkheden en beperkingen van het kind
 Over vormen van ondersteuning
-> Psycho-educatie is het geven van informatie en voorlichting over psychische klachten en over hoe
de betrokken persoon (en/of familie/betrokkenen) kunt omgaan met de beperkingen en gevolgen
hiervan. Psycho-educatie is altijd een vast onderdeel van behandeling en wordt zowel individueel als
in groepsverband aangeboden.
-> Welke ondersteuning kan het kind krijgen: aangepaste kinderopvang, logopedie, kinesitherapie,
schoolkeuze, financiële tegemoetkomingen, ondersteunende hulpmiddelen

Ondersteuning gezin door opvoedingsondersteuning
 Opvoedingsgedrag en opvoedingssituaties afstemmen op specifieke noden van het kind +
ouders versterken in competentiegevoel
o Vb. Aanleren concrete strategieën

o Positief gedrag van het kind ondersteunen

o Positieve leeromgeving creëren

o Positieve aandacht geven

Ondersteuning gezin door in te zetten op sociale steun
 Beroep kunnen doen op netwerk van familieleden, buurtbewoners, vrienden of kennissen
 Lotgenoten, oudergroepen
 Analyseren van steunsysteem van het gezin om gerichter te kunnen ondersteunen

Ondersteuning gezin door zorg-werk-levensbalans te ondersteunen
 Bewust omgaan met zelfzorg
 Tijd maken voor de partner en andere gezinsleden
 Zorg delen met anderen

,  Doordachte keuzes maken in eigen loopbaan

Ondersteunen bij sociale inclusie
Belonging = gevoel ergens bij te horen en gewaardeerde rollen te kunnen opnemen
 Kans om deel te nemen aan de samenleving
 Sociale rollen kunnen opnemen + bijdrage leveren aan de samenleving
 Betrokkenheid en verbondenheid met andere mensen, interacties en relaties met andere
mensen
 In gemeenschap ondersteuning krijgen om zich optimaal te kunnen ontplooien en volwaardig
te participeren (school, vrije tijd, werk)

Hoofdstuk 1 : vrije tijd

Voordelen van vrije tijd
Lichamelijke voordelen :
 Gezondheidsvoordelen: hart, botten, het bloed de spieren
 Minder slaapproblemen
 Fitheid
Mentale voordelen :
 Stress verminderen
 Afleiding van negatieve gedachten en persoonlijke problemen
 Opbouwen van eigen geluk
 Eigen persoonlijk voordeel
 Nieuwe uitdagingen
 Vermindering kans op krijgen van depressie/burn-out

Vrije tijd = een recht
Universele verklaring van de rechten van de mens
Artikel 24 : Een ieder heeft recht op rust en op eigen vrije tijd, met inbegrip van een redelijke
beperking van de arbeidstijd, en op periodieke vakanties met behoud van loon.

Realiteit
Druk druk druk – te weinig tijd voor vrije tijd

Ondersteuning bij vrije tijd
 Bv. vrijetijdspaspoort Zaveldal
 Bv. startplan vrije tijd Hubbie