Samenvatting - Ontwikkelingspsychologie: adolescentie tot late volwassenheid (P0M04A)

Ontwikkelingspsychologie deel 2


H1: Inleiding
1.1 Ontwikkelingstaken

Ontwikkelingstaken
- Concept ontwikkeld door Robert Havughurst
- = Reeks vaardigheden en vermogens/bekwaamheden die mensen ontwikkelen doorheen hun
levensloop
 Vaardigheden = heel breed, vb coping
- Ze hangen af van je leeftijd, dus ze definiëren de periodes van ontwikkeling
- Bij elk individu anders, kunnen periodes niet exact afbakenen

3 bronnen van ontwikkelingstaken
- Lichamelijke/biologische rijping
 Dit valt niet te ontwijken, het gebeurt vanzelf
 Hangt af van veel factoren (vb geslacht)
 Verschilt tussen individuen, maar ook tussen culturen
 Enorme opgave om je aan te passen aan je rijping
 Vb vrouw krijgt borsten en menstruatie, mannen ontwikkelen sperma
 Vb leren recht te staan, leren lopen, aanpassen aan de sekusele rijping = puberteit of
aan de menopauze
- Individuele doelen en waarden
 Niet biologisch bepaald, het is een keuze die je maakt
 Wat zal ik doen/worden, gevolg van het proces van uw vaardigheden en voorkeuren
te ontdekken
 Vb keuze van hobby of job, morele beslissingen
- Culturele/maatschappelijke verwachtingen
 Vb leren lezen, belang hechten aan het milieu, politieke mening ontwikkelen
 Ze zijn alle 3 bijna nooit te vinden in een pure vorm, ze worden mede bepaald door uw
cultuur

De Havinghurst theorie
- Bemiddeld (net als een brug) tussen de biologische facetten van ontwikkeling en de
ontwikkelingsaspecten die gesteund of vereist worden door andere mensen in het leven van
een individu
- Bemiddeling tussen uw individuele cognitie, uw biologische facetten (het brein) en uw
culturele processen




Periodes van ontwikkeling

1

, - Begin adolescentie = puberteit
 Begint en eindigt bij iedereen op een andere leeftijd, niet exact tussen 11 en 18 jaar




1.2 Het levensloopperspectief

Ontwikkeling als:
1. Levenslang
 Vroeger lag de focus op ontwikkeling maar tot de jonge volwassenheid, omdat men
dacht dat men hierna niet meer kon leren, dus dan was de ontwikkeling af
 Binnen elke periode vindt er verandering plaats op de 3 dimensies (zie verder)
 Elke periode heeft zijn eigen eisen, kansen, agenda
 Noodzakelijk om het zo te beschouwen, want oudere mensen zijn ook deel van onze
samenleving
 Er is nl een enorme stijging in levensverwachtingen, er bestaan ondertussen al
heel veen eeuwelingen (100+ers)
2. Multidimensioneel en multidirectioneel
 3 traditionele dimensies van ontwikkeling: lichamelijk, cognitief en sociaal en
emotioneel
 In het volwassene leven ontwikkelen deze zich niet meer parallel
 Traditionele zicht op de levensloop = levenstrap = naarmate je volwassen
wordt wordt alles steeds beter op de 3 dimensies, tot je een piek bereikt
waarbij je weer achteruitgaat
 Mensen van alle leeftijden kunnen hun huidige vaardigheden verbeteren en
nieuwe ontwikkelen
 Multidirectionaliteit van levensduur: bepaalde functies gaan achteruit terwijl
anderen nog aan het stijgen zijn
 Ontwikkeling is niet enkel groei/prestatie, maar
ook achteruitgang
 Verwerkingssnelheid: vanaf 25 jaar gaat deze al
achteruit




2

,  Verbale bekwaamheid: deze stijgt nog tot uw 45, deze gaat pas op veel latere
leeftijd achteruit




 Het ervaren van positieve gevoelens stijgt met de
leeftijd




3. Plastisch
 Neuroplasticiteit en cognitieve plasticiteit: gaat beide over het vermogen om je aan
te passen, dingen te leren, met uitdagingen om te gaan, nieuwe vaardigheden
ontwikkelen
 Deze wordt enorm onderschat, meeste mensen denken dat men enkel in de
vroegere jaren kan leren, maar de vaardigheid om nieuwe dingen te leren
verdwijnt niet bij het ouder worden, het verandert
 Old-age dependency ratio = aantal mensen boven de 65 jaar (die dus niet meer
werken) gedeeld door het aantal mensen dat in principe zou kunnen werken (van 15-
64 jaar) x 100
 Is de voorbije 30 jaar gestegen
4. Beïnvloed door veelvoudige, interagerende krachten
 Brein, cultuur en individuele cognitie
 Vb menopauze:
 Individuele verschillen: andere leeftijd, andere omgang/acceptatie
 Cultuur:
 Sommige culturen aanzien een vrouw als kinddrager, waardoor dat als ze
de menopauze bereiken ze hun nut voor de samenleving verliezen
 Maya cultuur ziet het als een verlossing, want ze moeten heel veel
kinderen baren tijdens hun vruchtbare jaren
 Aziatische vrouwen zien het niet als een belangrijke marker van ouder
worden, ze bereiken een piek in respect en productiviteit
 Geïndustrialiseerde westerse landen zien het als een medisch probleem

1.3 Resilience

Veerkracht/resilience/weeerstandigheid/herstellingsvermogen
- Belangrijk individueel verschil
- = Bekwaamheid zich aan te passen aan uitdagingen en bedreigingen tijdens zijn ontwikkeling
- Uitdagingen zijn kansen om te groeien, ervaringen zijn controleerbaar
- Factoren:
 Persoonlijkheidskenmerken
 Warme relatie ouders, sociale steun
 Bronnen en kansen in samenleving

3

, H2: Adolescentie
2.1 Wat en wanneer?

Adolescentie
- Overgang tussen kindertijd en volwassenheid
- Tussen 10 en 18 jaar
 Leeftijd niet vast, gaat meer om individu en zijn maatschappelijke context
- Aanvang gekenmerkt door puberteit
 = Verschillende biologische gebeurtenissen die leiden tot een volwassen lichaam en
seksuele maturiteit
 Kan verschillen naargelang de persoon
- Adolescentie is niet af na de puberteit
- Verschillende opvattingen van de adolescentie (hangt af van tijd en plaats)
 Biologisch perspectief
 Puberteit = rebellie en roekeloosheid
 Hall: savages
 Biologishe opschudding zorgt voor verhoogde emotionaliteit en conflict
 Rousseau: storm-and-stress-perspectief
 Freud: genitale fase = bewustwording van seksuele impulsen
 Sociaal perspectief
 Sociale en culturele invloeden
 Ruime interindividuele en bepaalde interculturele verschillen
 Gebalanceerd standpunt
 Zowel biologische als sociale invloeden
 Interactie hersenontwikkeling en sociaal gedrag

Ontwikkelingstaken
- Cultuur:
 Basis taken van deze periode zijn over hele wereld hetzelfde, maar de duur van de
periode en specifieke vereisten verschillen tussen culturen
 Korte periode in stam en dorpsgemeenschappen
 In huidige geïndustrialiseerde samenlevingen zijn de taken dermate complex dat de
adolescentie een decennium duurt
 Veel individuele keuzemogelijkheden
- Psychologische adaptatie aan fysieke veranderingen
 Volgroeid lichaam, onevenwichtigheid
 Dit overkomt je
 Kan vroeg of laat voorkomen, hangt af van wanneer je puberteit begint
 Moet je psychologisch mee leren omgaan
- Leren mannelijke of vrouwelijke sociale rol in te vullen
 Geslachtsidentiteit ontdekken = een match vinden tussen uw biologische en sociale
geslacht
- Verwerven van volwassen manieren van denken
 Hypothetisch, deductief redeneren
- Bereiken van emotionele en economische onafhankelijkheid
- Ouders hebben minder invloed, omdat peers belangrijker worden
- Ontwikkeling van meer volwassen manieren van omgaan met leeftijdsgenoten van beide
geslachten
- Verwerven van waarden en een ethisch kader voor gedrag

4