Compacte samenvatting - Rechtvaardigheid wat is de juiste keuze? - Michael J. Sandel - 9789025905057 + oefentoets + kernconcepten uitgelegd

Samenvatting Rechtvaardigheid wat is de juiste keuze Michael J. Sandel 11e editie 9789025905057




Korte samenvatting
Rechtvaardigheid - wat is de juiste keuze?

Belangrijkste kernconcepten uit alle hoofdstukken

Michael J. Sandel
9789025905057
11e editie

+ 55 oefenvragen met antwoorden apart
+ 40 belangrijkste kernconcepen uitgelegd
+ 8 handige website links

Pag: 25
Leestijd: 40 min.

, Samenvatting Rechtvaardigheid wat is de juiste keuze Michael J. Sandel 11e editie 9789025905057




WAT IS DE JUISTE HANDELSWIJZE........................................................................................................3
HET PRINCIPE VAN HET GROOTSTE GELUK/ HET UTILITARISME...........................................................3
KUNNEN WE OVER ONZELF BESCHIKKEN? / HET NEOLIBERLISME........................................................5
HULP TE HUUR / MARKT EN MORAAL..................................................................................................6
HET GAAT OM DE BEWEEGREDEN / IMMANUEL KANT........................................................................7
HET PLEIDOOI VOOR GELIJKHEID / JOHN RAWLS...............................................................................10
HET DEBAT OVER POSITIEVE DISCRIMINATIE.....................................................................................12
WIE VERDIENT WAT? / ARISTOTELES.................................................................................................13
WAT ZIJN WE ELKAAR VERSCHULDIGD / LOYALITEITSCONFLICTEN....................................................15
RECHTVAARDIGHEID EN HET ALGEMEEN BELANG.............................................................................17
SAMENVATTING DICTAAT..................................................................................................................20
Soorten verantwoordelijkheid...........................................................................................................22
55 oefenvragen met antwoorden apart.............................................................................................27
Deel 1: Wat is rechtvaardigheid?........................................................................................................27
Deel 2: Utilitarisme en rechtvaardigheid.............................................................................................27
Deel 3: Libertarisme............................................................................................................................27
Deel 4: Rawls en de theorie van rechtvaardigheid..............................................................................28
Deel 5: Communitarisme.....................................................................................................................28
Deel 6: De marktsamenleving en rechtvaardigheid............................................................................28
Algemeen............................................................................................................................................29
40 belangrijkste kernconcepts uitgelegd............................................................................................32
8 handige website links......................................................................................................................34

, Samenvatting Rechtvaardigheid wat is de juiste keuze Michael J. Sandel 11e editie 9789025905057




WAT IS DE JUISTE HANDELSWIJZE

Rechtvaardigheid:
 Maximaliseren welzijn  vrije markt  mensen moeten hun best doen om in goederen te
voorzien die anderen willen hebben
 Respecteren vrijheid  vrije markt  mensen kunnen zelf kiezen welke waarde zij
toekennen aan goederen en diensten die ze uitwisselen
 Bevorderen deugdzaamheid  hebzucht moet worden tegengegaan

Aristoteles: we kunnen niet uitmaken wat een rechtvaardige staatsinrichting inhoudt zonder eerst
na te denken over wat de meest wenselijke manier van leven is  wet kan niet neutraal zijn

Kant en Rawls: de principes van rechtvaardigheid waaruit onze rechten voortvloeien mogen niet
gebaseerd zijn op een specifieke opvatting van deugdzaamheid, of over de beste manier van leven.
In plaats daarvan respecteert een rechtvaardige samenleving de vrijheid van ieder individu om zijn
of haar eigen opvattingen van het juiste leven te kiezen

Tijdens de economische crisis bleef de bonuscultuur bestaan. Veel mensen waren woedend. Niet
in de eerste plaats om hebzucht, maar juist omdat hun belastinggeld gebruikt werd om falen te
belonen

Utilitarisme: nastreven van het grootste geluk voor het grootste aantal mensen

Twee benaderingen rechtvaardigheid:
 Laisser-faire kamp (neoliberalen)  rechtvaardigheid bestaat uit het respecteren en
bevestigen van de vrijwillige keuzes van volwassenen die weten waar ze voor
kiezen
 Eerlijkheidskamp (egalitarisme)  ongebreidelde markten zijn rechtvaardig nog vrij.
Rechtvaardigheid vereist een beleid dat sociale en economische achterstelling opheft en
dat aan ieder mens een eerlijke kans op succes geeft

Morele reflectie: heen en weer gaan van de geest, van de wereld van het handelen naar het domein
van de redenen en weer terug, het op elkaar aansluiten van de oordelen die we vellen en de
principes die we onderschrijven  geen streven van enkelingen, maar een sociale onderneming

Plato: door middel van burgers in een grot laten zien dat we boven de vooroordelen en gewoonten
van het dagelijks leven moeten uitstijgen als we de betekenis van rechtvaardigheid en de beste
manier van leven willen begrijpen

HET PRINCIPE VAN HET GROOTSTE GELUK/ HET UTILITARISME

Utilitaristische principe: moreel besef bestaat uit het tegen elkaar afwegen van voor en nadelen,
maar eist wel dat álle sociale consequenties daarbij betrokken worden  grondlegger: Jeremy
Bentham

Basisgedachte leer Bentham: het hoogste principe in de Ethiek moet maximalisatie van geluk zijn.
Daarbij is geluk de toestand waarin genot over het geheel genomen een overwicht heeft over pijn.
Iemand kiest de juiste handelswijze wanneer hij steeds datgenen doet wat maximale utiliteit (nut)
oplevert nut definieert hij als alles wat tot genot en geluk leidt, en pijn en lijden voorkomt

Projecten Bentham:
 Panopticum  voltrekking straffen efficiënter en humaner maken

, Samenvatting Rechtvaardigheid wat is de juiste keuze Michael J. Sandel 11e editie 9789025905057




 Werkhuizen voor bedelaars  verbetering ‘bestuur over de armen’

Bezwaren filosofie Bentham:
 Rechten van het individu  bekommert zich alleen om de som van alle genoegens, het
belang van individuele mensen kan worden genegeerd
 Christenen voor de leeuwen
 Gemeenschappelijke munteenheid voor waarden  het is niet mogelijk om alle waarden in
een gemeenschappelijke munteenheid van waarden te vangen
 De voordelen van longkanker
 Exploderende benzinetanks

John Stuart Mill: probeerde aan de bezwaren tegen het utilitarisme tegemoet te komen door het om te
vormen tot een meer menselijke, minder berekenende leer, probeerde de theorie van Bentham
geheel te herzien

Strekking van Mill’s boek ‘One Liberty’: mensen moeten vrij zijn om te doen wat ze willen, op
voorwaarde dat dit anderen geen schade berokkent. De overheid mag de vrijheid van het individu
niet in de weg staan door iemand tegen zichzelf in bescherming te nemen of door de overtuiging
van de meerderheid over de beste manier van leven aan andere op te leggen. De enige handelingen
waarvoor iemand tegenover de samenleving verantwoording moet afleggen, zijn handelingen die
invloed hebben op anderen. Zolang ik iemand anders geen leed berokken, is mijn ‘onafhankelijkheid
rechtens absoluut. Het individu is de soevereine heerser over zichzelf, over zijn eigen lichaam en
geest’

Mill denkt dat we nut moeten maximaliseren, niet van geval tot geval, maar op de lange termijn.
Volgens hem zal dan na verloop van tijd blijken dat respect voor individuele vrijheid tot het grootste
menselijke geluk leidt

Redenen Mill om aan te nemen dat individuele vrijheid het welzijn van de samenleving om lange
termijn bevordert:
 Afwijkende opvatting zou juiste kunnen blijken te zijn, of gedeeltelijk juist, en zo
de heersende opvatting kunnen bijsturen
 Ook al is afwijkende opvatting niet juist, dan nog behoedt deze de heersende opvatting
voor verharding tot dogma en vooroordeel
 Een samenleving die haar leden dwingt tot aanpassing aan gewoonten en conventies
zakt weg in afstompend conformisme. Daarmee berooft ze zich van de energie en
vitaliteit die sociale verbeteringen in gang zetten

Redenen waarom redenen Mill geen overtuigende morele basis bieden voor de rechten van het
individu:
 Rechten individu blijven onderhevig aan allerlei toevallige factoren als we hen
slechts respecteren met het oog op de bevordering van sociaal welzijn
 Wanneer rechten worden gebaseerd op utilitaristische overwegingen, ontbreekt de
notie dat inbreuk maken op iemands rechten hem onrecht aandoet als individu, los van
de verdere effecten van die inbreuk op het algemeen welzijn

Antwoord Mill bezwaren filosofie Bentham:
 Voor Mill is individualiteit niet zo zeer van belang vanwege het genot dat daaruit
voortvloeit, maar meer vanwege het karakter dat ze weerspiegelt
 Anders dan Bentham denkt Mill dat het mogelijk is om hogere genoegens van lagere te
onderscheiden. We kunnen niet alleen de hoeveelheid en intensiteit van onze
verlangens