Inhoud
• Module 1: Wat is psychodiagnostiek? (WZ 1 en HC 1)
• Module 2: Meten in de psychologie
- Wat is een psychologische test? (WZ 2)
- Soorten psychologische testen (WZ 2)
- Schaleren: meetbaar maken van psychologische variabelen (HC 2)
- Professioneel observeren (HC 2)
- Normering (WZ 3)• Betrouwbaarheid (HC 3 en WZ 4)
- Validiteit & De item-responstheorie versus de klassieke testtheorie (WZ 5)
• Module 3: Het psychodiagnostisch proces
- De empirische cyclus (HC 4)
- De diagnostische cyclus (HC 4, WZ 6, HC 5, WZ 7)
- Handelingsgericht werken (HC 6)
• Module 4: Deontologische en cultuursensitieve grondhouding (HC 6)
,Module 1
1.1 Wat is psychodiagnostiek?
Psychodiagnostiek: de wetenschap die erop gericht is om op een gefundeerde manier
informatie over een persoon en zijn omgeving te verzamelen, met het oog op het nemen van
verantwoorde beslissingen
→beslissen
→vaststellen van individuele verschillen
→verzamelen van info over persoon en zijn/haar omgeving
→problemen oplossen
→beschrijven van ontwikkelingsniveaus (sterke en zwakke kanten) van cliënt
Ook:
• Wat we te weten willen komen zijn vaak innerlijke kenmerken
-bv neerslachtig of gelukkig, bekwaamheid
• Weerspiegelt psychologische eigenschappen van persoon/omgeving
-bv. Stemming, intelligentie, weerstand organisatie
-trekken: stabiele eigenschappen
-toestanden: veranderlijke eigenschappen
-constructen
Constructen: samenhangend betekenisvol geheel van innerlijke en uiterlijke kenmerken
• Bv. Verbale agressie: uiterlijk→ schelden en roepen, innerlijk→ frustratie en
kwaadheid
• hypothetisch: innerlijke dimensie niet rechtstreeks (empirisch) waarneembaar
• voorzichtig en tentatief formuleren
• meetbaar maken door operationaliseren
doelen van psychodiagnostiek:
• beschrijven
-in kaart brengen van kenmerken persoon/context en mogelijke evolutie
-welke beslissingen?
• Ordenen of classificeren
-complexe hoeveelheid aan eigenschappen reduceren tot hanteerbare patronen
, -klinisch beeld of diagnose
• Verklaren
-oorzaken aanpakken om verdere moeilijkheden te voorkomen
• Voorspellen
-voorspellen hoe iemand zich zal gedragen
Classificatiesystemen:
→Categoriaal of dimensioneel
• DSM-5: categoriaal
-officieel erkende mentale stoornissen en de vereisten om tot een diagnose te komen
-voordeel: helder en eenduidige registratie en communicatie
-nadeel: weinig ruimte voor variantie en nuance, te veel problematiseren en
medicaliseren
• ICF-model: categoriaal
-focus op het hele fysieke en mentale functioneren
-wat moeilijk en wat goed loopt
-krachten en belemmeringen in omgeving
• KOP-model: dimensioneel
-klachten (K), omstandigheden (O) en persoonskenmerken (P) beschrijven
-kortdurende behandeling met focus op zelfredzaamheid
Kwaliteitsvolle psychodiagnostiek:
• Wetenschappelijke onderbouwing
-inhoudelijk-theoretisch aspect bv. Werking van het geheugen
-technisch-kwalitatieve eigenschappen: psychometrische kwaliteit→ betrouwbaarheid
en validiteit
-schietschijfmetafoor: validiteit wordt begrensd door betrouwbaarheid
Beroepskwalificatie psychologisch consulent:
De psychologisch consulent past psychologisch wetenschappelijk onderbouwde theorieën
toe, werkt preventief en/of begeleidt de zorggebruiker en zijn systeem waarbij een
psychodiagnostisch, counselend en/of coachend proces wordt opgezet, teneinde het
welzijn van personen met een zorg- en ondersteuningsnood te bevorderen.
, 2.2 geschiedenis van de psychodiagnostiek
Waarom geschiedenis bestuderen:
-testgebruik (en misbruik) van vandaag beter begrijpen
-testgebruik kunnen plaatsen in historische en maatschappelijke context
→ geschiedenis diagnostiek vooral over opkomst, verspreiding en gebruik van
psychologische tests en meetinstrumenten
Geschiedenis van testbeweging:
• Al zeer lang sprake van tests en beoordelingen
-wie is de beste, snelste, slimste,…
• Ontstaan vanuit praktisch probleem
• Belangrijke invloeden (gebeurtenissen, personen) die een rol speelden bij de
testontwikkeling en psychologische diagnostiek
-wanneer ontstaan, hoe ontstaan, beïnvloedende factoren
-historische voorlopers
Vroege voorlopers:
• Opbouw van ambtenarenapparaat in China
-selectie procedure ambtenaren voor keizers
-vorderingentoets
• Selectie in het oude testament
-leger van Gideon
-selectierondes
-hedendaagse ‘’ratraces’’: overheid, politie, bedrijfsleven
• Middeleeuwen en de nieuwe tijd
• Module 1: Wat is psychodiagnostiek? (WZ 1 en HC 1)
• Module 2: Meten in de psychologie
- Wat is een psychologische test? (WZ 2)
- Soorten psychologische testen (WZ 2)
- Schaleren: meetbaar maken van psychologische variabelen (HC 2)
- Professioneel observeren (HC 2)
- Normering (WZ 3)• Betrouwbaarheid (HC 3 en WZ 4)
- Validiteit & De item-responstheorie versus de klassieke testtheorie (WZ 5)
• Module 3: Het psychodiagnostisch proces
- De empirische cyclus (HC 4)
- De diagnostische cyclus (HC 4, WZ 6, HC 5, WZ 7)
- Handelingsgericht werken (HC 6)
• Module 4: Deontologische en cultuursensitieve grondhouding (HC 6)
,Module 1
1.1 Wat is psychodiagnostiek?
Psychodiagnostiek: de wetenschap die erop gericht is om op een gefundeerde manier
informatie over een persoon en zijn omgeving te verzamelen, met het oog op het nemen van
verantwoorde beslissingen
→beslissen
→vaststellen van individuele verschillen
→verzamelen van info over persoon en zijn/haar omgeving
→problemen oplossen
→beschrijven van ontwikkelingsniveaus (sterke en zwakke kanten) van cliënt
Ook:
• Wat we te weten willen komen zijn vaak innerlijke kenmerken
-bv neerslachtig of gelukkig, bekwaamheid
• Weerspiegelt psychologische eigenschappen van persoon/omgeving
-bv. Stemming, intelligentie, weerstand organisatie
-trekken: stabiele eigenschappen
-toestanden: veranderlijke eigenschappen
-constructen
Constructen: samenhangend betekenisvol geheel van innerlijke en uiterlijke kenmerken
• Bv. Verbale agressie: uiterlijk→ schelden en roepen, innerlijk→ frustratie en
kwaadheid
• hypothetisch: innerlijke dimensie niet rechtstreeks (empirisch) waarneembaar
• voorzichtig en tentatief formuleren
• meetbaar maken door operationaliseren
doelen van psychodiagnostiek:
• beschrijven
-in kaart brengen van kenmerken persoon/context en mogelijke evolutie
-welke beslissingen?
• Ordenen of classificeren
-complexe hoeveelheid aan eigenschappen reduceren tot hanteerbare patronen
, -klinisch beeld of diagnose
• Verklaren
-oorzaken aanpakken om verdere moeilijkheden te voorkomen
• Voorspellen
-voorspellen hoe iemand zich zal gedragen
Classificatiesystemen:
→Categoriaal of dimensioneel
• DSM-5: categoriaal
-officieel erkende mentale stoornissen en de vereisten om tot een diagnose te komen
-voordeel: helder en eenduidige registratie en communicatie
-nadeel: weinig ruimte voor variantie en nuance, te veel problematiseren en
medicaliseren
• ICF-model: categoriaal
-focus op het hele fysieke en mentale functioneren
-wat moeilijk en wat goed loopt
-krachten en belemmeringen in omgeving
• KOP-model: dimensioneel
-klachten (K), omstandigheden (O) en persoonskenmerken (P) beschrijven
-kortdurende behandeling met focus op zelfredzaamheid
Kwaliteitsvolle psychodiagnostiek:
• Wetenschappelijke onderbouwing
-inhoudelijk-theoretisch aspect bv. Werking van het geheugen
-technisch-kwalitatieve eigenschappen: psychometrische kwaliteit→ betrouwbaarheid
en validiteit
-schietschijfmetafoor: validiteit wordt begrensd door betrouwbaarheid
Beroepskwalificatie psychologisch consulent:
De psychologisch consulent past psychologisch wetenschappelijk onderbouwde theorieën
toe, werkt preventief en/of begeleidt de zorggebruiker en zijn systeem waarbij een
psychodiagnostisch, counselend en/of coachend proces wordt opgezet, teneinde het
welzijn van personen met een zorg- en ondersteuningsnood te bevorderen.
, 2.2 geschiedenis van de psychodiagnostiek
Waarom geschiedenis bestuderen:
-testgebruik (en misbruik) van vandaag beter begrijpen
-testgebruik kunnen plaatsen in historische en maatschappelijke context
→ geschiedenis diagnostiek vooral over opkomst, verspreiding en gebruik van
psychologische tests en meetinstrumenten
Geschiedenis van testbeweging:
• Al zeer lang sprake van tests en beoordelingen
-wie is de beste, snelste, slimste,…
• Ontstaan vanuit praktisch probleem
• Belangrijke invloeden (gebeurtenissen, personen) die een rol speelden bij de
testontwikkeling en psychologische diagnostiek
-wanneer ontstaan, hoe ontstaan, beïnvloedende factoren
-historische voorlopers
Vroege voorlopers:
• Opbouw van ambtenarenapparaat in China
-selectie procedure ambtenaren voor keizers
-vorderingentoets
• Selectie in het oude testament
-leger van Gideon
-selectierondes
-hedendaagse ‘’ratraces’’: overheid, politie, bedrijfsleven
• Middeleeuwen en de nieuwe tijd
