samenvatting: vertaal- en tolkwetenschap hoofdstuk 13 en 14 (Iris Schrijver)

VERTALEN EN TOLKEN 5

13. VERTAALREVISIE; DE TOEKOMST VAN VERTALERS

A. INLEIDING

 In vertaalwetenschap is reviseren niet zomaar corrigeren, maar het corrigeren v/e specifiek soort tekst = vertaling

Revisie = lezen v vertaling om problematische passages te detecteren en het aanbrengen van noodzakelijke
‘correcties’ en ‘verbeteringen’
 Een verplichte stap in de “translation event” NA de vertaling door de vertaler (Europese norm, ISO-norm)
 Kwaliteitscontrole en -garantie
 Correcties: uitsluitend overduidelijke fouten corrigeren
 Verbeteringen: een tekst beter maken door bv. meer idiomatische formulering te gebruiken

Zelfrevisie Controle door vertaler van eigen vertaling
Other-revision Revisie van vertaling door iemand anders dan de vertaler
Post-editing Revisie van machinevertaling
Editing Talige check v vertalingen door vertaler zelf, of revisor, of check van niet-vertaalde teksten
Review Inhoudelijke check van vertaling door domeinspecialist

B. DEFINITIES VAN REVISIE


Verschil tussen pragmatische, didactische en pedagogische revisie?
 Ander doel
 Didactische en pedagogisch: de perfectionering van de redacteur of de vertaler
 Pragmatisch: een tekst publiceerbaar maken en garanderen dat die aan bepaalde criteria voldoet
 Andere context
 Didactisch en pedagogisch: onderwijscontext voor vertaalstudenten
 Pragmatisch: wilt niet noodzakelijk bedrijfscontext zeggen
 Contact tussen revisor en vertaler
 Didactisch en pedagogisch: het contact is er altijd
 Pragmatisch: geen contact tussen revisor en de vertaler/auteur

Andere soorten revisie
1. Wederkerende revisie: als twee vertalers elkaars vertalingen reviseren
2. Collectieve revisie: verschillende personen zijn verantwoordelijk voor de revisie
3. Post-editing: revisie van een machinevertaling

4. Volledige revisie: hele tekst wordt gereviseerd
5. Gedeeltelijke revisie: fragmenten vd vertaling worden gereviseerd

6. Enkele revisie: één keer gelezen, verbeteringen rechtstreeks aangebracht, niet volledig herlezen door revisor
7. Dubbele revisie: leest vertaling in totaal twee keer

8. Eentalige revisie: de brontekst w niet geconsulteerd
9. Tweetalige revisie: de vertaling w vergeleken met de brontekst

Revisieprincipe Regel die revisor helpt in de besluitvorming tijdens het revisieproces om wel/niet bepaalde
zaken te reviseren

, Revisieparamete Aspect waarop de revisor tijdens de revisie let
r
Revisieprocedure Manier waarop de revisor te werk gaat, door wel/niet de brontekst te lezen en het aantal
keer dat de vertaling wordt gelezen
Revisiecriterium Revisieparameter
SLEUTELASPECTEN REVISEREN




C. REVISIEPRINCIPES

Revisieprincipes = regels/richtlijnen tijdens reviseren die ons moeten helpen bij het nemen v bepaalde beslissingen

1. Rendement
 WAT? als revisor veel fouten in het begin van een tekst vindt, is de tekst mss niet rendabel
 DAN moet hij zich afvragen of de vertaling niet opnieuw moet w gemaakt i.p.v. gereviseerd te w
 !! niet altijd de mogelijkheid om vertaling terug te sturen naar de vertaler

2. Keuze vd revisieprocedure
 WAT? revisor moet geschikte procedure kiezen, rekening houdend met opdracht en de tijd die hij heeft

3. Reviseren ≠ hervertalen
 WAT? revisor moet zich niet afvragen of een zin verbeterd kan worden, wel of die verbeterd MOET worden

4. Bij twijfel niet ingrijpen
 WAT? alleen dat reviseren wat je goed kan verantwoorden  dus niet doen bij twijfel

5. Introduceer geen fouten
 WAT? er moet een beter product uitkomen, niet slechter

6. Vermijd een sneeuwbaleffect
 WAT? de correcties moeten heel geïsoleerd zijn
 De wijziging die ze doorvoeren, mag geen wijzigingen in dezelfde/volgende zin vereisen
 Voorbeeld: overal in de tekst ‘zij’ moeten vervangen naar ‘hij’

7. Let op getallen: ze maken het grootste verschil

8. Eerste pagina is heilig
 WAT? geen spellings- en interpunctiefouten op de eerste pagina
 WRM? Maakt een slechte eerste indruk op de lezer

9. Let op micro en macro
 Microniveau = spellings- en zinsconstructies
 Macroniveau = het totale plaatje vd vertaling (cohesie, coherentie)
 Vb: parameter-layout: let op de nummering van hoofdstukken en pagina’s

10. Evenwicht tussen noden vd lezer VS klant
 Enerzijds loyaal zijn aan de klant
 Anderzijds rekening houden met je lezer/eindgebruiker vd tekst

D. REVISIEPARAMETERS

Revisieparameters/criteria = aspecten waarop revisor let (= kwaliteitscriteria)