Samenvatting hoofdstuk 4: het spijsverteringsstelsel

Hoofdstuk 4: Het spijsverteringsstelsel ................................................................................................... 2
4.1 Inleiding ......................................................................................................................................... 2
4.2 Anatomische structuur v/h spijsverteringsstelsel ......................................................................... 2
4.2.1 De mondholte ......................................................................................................................... 2
4.2.2 De lippen en wangen .............................................................................................................. 3
4.2.3 De tong ................................................................................................................................... 3
4.2.4 De speekselklieren ........................................................................................................... 5
4.2.5 De tanden ............................................................................................................................... 6
4.2.6 De farynx................................................................................................................................. 8
4.2.7 De slokdarm (oesofagus) ...................................................................................................... 11
4.2.8 De maag (gaster) .................................................................................................................. 12
4.2.9 Het duodenum (12-vingerige darm; eerste deel van dunne darm) ..................................... 13
4.2.10 Jejunum en ileum ............................................................................................................... 15
4.2.11 Colon................................................................................................................................... 16
4.2.12 Het ano-rectale kanaal ....................................................................................................... 18
4.3 Enkele begrippen in verband met abdomen, abdominale wand en peritoneum ....................... 19
4.4 Enkele anatomische aspecten in verband met het bekken (pelvis) ............................................ 22
4.4.1 Beenderig bekken ................................................................................................................. 22
4.4.2 De bekkenbodem........................................................................................................... 25
4.5 De lever en de pancreas .............................................................................................................. 26
4.5.1 De lever (hepar) ............................................................................................................. 26
4.5.2 De pancreas .......................................................................................................................... 29




1

,Hoofdstuk 4: Het spijsverteringsstelsel
4.1 Inleiding



 In het spijsverteringsstelsel wordt anatomisch een onderscheid gemaakt tussen:
o de spijsverteringsbuis (van mondholte tot anus)
o de accessorische organen (tanden, speekselkieren, tong, lever, pancreas)

(Bij de bespreking van het sijsverteringsstelsel zullen wij deze onderverdeling niet strikt volgen)


4.2 Anatomische structuur v/h spijsverteringsstelsel

4.2.1 De mondholte
 bestaat uit:
o het ves bulum (ves bulum oris)
 Hoefijzervormige ruimte tussen
 de maxillaire en de mandibulaire tandboog enerzijds
 en de wangen en de lippen anderzijds
o de eigenlijke mondholte (cavitas oris propria)
 wordt begrensd door:
 het harde en het zachte verhemelte
 de tandbogen
 de mondbodem (m. mylohyoideus)
 in verbinding met orofarynx via isthmus faucium
 doorgang tussen zachte verhemelte, de gehemeltebogen en
tongwortel
 hierin monden afvoergangen v 3 grote speekselklieren uit
 Zowel het ves bulum als de eigenlijke mondholte is in normale, gezonde toestand zo goed als
een virtuele ruimte, omdat de tong de eigenlijke mondholte opvult en omdat de wangen en
de lippen tegen de tandbogen aansluiten.
 Hiervoor zorgen de mimische spieren:
- de m. buccinator in de wang
- de m. orbicularis oris in de boven en de onderlip rond de mondspleet
 Bij verlamming (nervus facialis ! )van deze spieren is het ves bulum geen virtuele ruimte
meer: bij het kauwen komt er voedsel in het ves bulum terecht, waardoor het kauwproces
bemoeilijkt wordt.




2

,4.2.2 De lippen en wangen


 bestaan uit mimische spieren die:
o aan buitenzijde door huid v/h aangezicht
o en aan de binnenzijde door mucosa v/d mondholte bedekt zijn
 mimische spieren
o dwarsgestreepte spieren
o minstens aan 1 zijde op de huid vastgehecht  EXAMEN !!!
o worden geïnnerveerd door nervus facialis, de zevende (VII) craniale zenuw


4.2.3 De tong


 mobiele spiermassa
 wordt ondersteund door fibreus skelet
o hierop hechten de extrinsieke en intrinsieke tongspieren aan
 De extrinsieke tongspieren
 zi en aan een uiteinde vast op bot
 verplaatsen tong tov mondholte
1) M genioglossus: tong uitsteken
2) M hyoglossus: naar caudaal en dorsaal (bvb bij zuigen)
3) M styloglossus: naar craniaal en dorsaal (bvb bij slikken)




 De intrinsieke tongspieren
 zi en volledig binnenin de tong
 veranderen vorm van de tong

 Frenulum linguae:
o Verbinding ts de mucosa v/d mondbodem & onderzijde tong
o Ver caal lopend
o Plooi v/d mucosa

 Innerva e: alle tongspieren worden geïnnerveerd door de n. hypoglossus (XII)

 Bewusteloosheid
o Tongspieren verliezen tonus
 tong valt achteruit tot in de farynx

3

,  kan luchtwegen geheel of gedeeltelijk afsluiten
 ademnood en zuursto ekort kan ontstaan
 2 oplossingen mogelijk:
 De angulus mandibulae beiderzijds naar voren trekken, en dus ook
de basis van de tong
 De halswervelzuil in hyperextensie brengen, waardoor de farynx
achteruit wijkt en de luchtstroom weer kan passeren. Daartoe kan
men een kussen tussen de schouderbladen leggen.
In geen geval mag het hoofd van de bewusteloze op een kussen
worden gelegd, waardoor de hals wervelzuil in flexie zou komen!




SENSIBELE INNERVATIE V/D TONG

 Nervus lingualis (tak van Vc; tak van mandibulaire verdeling v/d trigeminale zenuw )
o Gewone sensibiliteit v/h voorste 2/3 tong
o Vervoert ook vezels mee a oms g van chorda tympani (tak v N. intermediofacialis;
VII)
 Verzorgen smaakgevoeligheid voorste 2/3 tong
 Beva en preganglionaire Psy-vezels naar ganglion submandibulare
 Nervus glossopharyngeus (IX)
o Gewone sensibiliteit & smaakgevoeligheid achterste 1/3



MOTORISCHE INNERVATIE V/D TONG

 nervus hypoglossus (reeds vermeld)




4