PERSONEN EN FAMILIERECHT
Academiejaar 2019-2020
Auteur: Nicolas Willemsen
Gecombineerd werk van:
Karen Geurloos
Frederik Swennen
, Personen – en Familierecht 2019-2020
Nicolas Willemsen
INHOUDSTAFEL
1 Wat is het personen – en familierecht?............................................................................7
1.1 Personenrecht........................................................................................................7
1.2 Familierecht...........................................................................................................7
2 Personen.....................................................................................................................8
2.1 Waar gaat het over?................................................................................................8
2.2 Het begrip persoon.................................................................................................8
2.3 Vanaf wanneer is iemand persoon?...........................................................................9
2.3.1 Akte van geboorte.............................................................................................9
2.3.2 Akte van een levenloos kind...............................................................................9
2.3.3 Infans – conceptusregel...................................................................................10
2.4 Tot wanneer is iemand persoon?.............................................................................10
2.4.1 Tot aan het overlijden......................................................................................10
2.4.2 Tot aan de gerechtelijke verklaring van overlijden van vermisten..........................10
2.4.3 Tot aan het ‘alsof’ overlijden van de afwezige.....................................................11
3 Identiteit...................................................................................................................13
3.1 De feitelijke identiteit: de persoonlijkheidsrechten.....................................................13
3.1.1 Waar gaar het over?........................................................................................13
3.2 De juridische identiteit...........................................................................................13
3.2.1 De staat van personen.....................................................................................13
3.2.2 De vorderingen van staat.................................................................................14
3.2.3 Het bezit van staat..........................................................................................15
3.3 De identificatie van de persoon...............................................................................15
3.3.1 Waar gaat het over?........................................................................................15
3.3.2 Namen...........................................................................................................16
3.3.3 Woonplaats en verblijfplaats.............................................................................21
3.3.4 Geslacht.........................................................................................................22
4 Belgen en vreemdelingen (de nationaliteit)....................................................................26
4.1 Waar gaat het over?..............................................................................................26
4.2 Kenmerken van het Belgische nationaliteitsrecht.......................................................26
4.3 De algemene bepalingen van het WBN.....................................................................27
4.4 De verwerving van de Belgische nationaliteit............................................................27
4.4.1 De toekenning (enkel voor minderjarigen)..........................................................27
4.4.2 De verkrijging (enkel voor meerderjarigen)........................................................30
4.5 Het verlies van de Belgische nationaliteit.................................................................33
4.5.1 Vrijwillige afstand............................................................................................33
4.5.2 Automatisch...................................................................................................33
2
, Personen – en Familierecht 2019-2020
Nicolas Willemsen
4.5.3 Op grond van vervallenverklaring......................................................................34
5 Onbekwamen en onder bewind gestelden......................................................................37
5.1 Waar gaat het over?..............................................................................................37
5.2 Onbekwaamheid...................................................................................................37
5.2.1 Wettelijke grondslag........................................................................................38
5.2.2 Doelstellingen.................................................................................................38
5.2.3 Rechtsbekwaamheid en handelingsbekwaamheid.................................................40
5.2.4 Draagwijdte van de onbekwaamheid..................................................................40
5.2.5 Onbekwaamheid versus bewind.........................................................................43
5.3 Bewind................................................................................................................43
5.3.1 Begrip............................................................................................................43
5.3.2 Verhouding onbekwaamheid en bewind..............................................................43
6 Minderjarigen.............................................................................................................44
6.1 Inleiding..............................................................................................................44
6.2 Niet-ontvoogde minderjarigen................................................................................44
6.2.1 De onbekwaamheid.........................................................................................44
6.2.2 Het bewind.....................................................................................................45
6.3 Ontvoogde minderjarigen.......................................................................................48
6.3.1 Begrip............................................................................................................48
6.3.2 Wie kan worden ontvoogd?...............................................................................48
6.3.3 De onbekwaamheid.........................................................................................48
6.3.4 Het bewind.....................................................................................................49
6.3.5 Intrekking van de ontvoogding..........................................................................49
7 Meerderjarige beschermde personen.............................................................................50
7.1 Waar gaat het over?..............................................................................................50
7.2 Toepassingsgebied................................................................................................50
7.2.1 Meerderjarigen................................................................................................50
7.2.2 Gezondheidstoestand.......................................................................................50
7.2.3 Verkwisting.....................................................................................................51
7.3 Buitengerechtelijke bescherming.............................................................................51
7.3.1 (On)geldigheid van rechtshandelingen..............................................................51
7.3.2 Informeel bewind [voorzorgsvolmacht: buitengerechtelijke bescherming sensu
stricto]...................................................................................................................52
7.4 Rechterlijke bescherming.......................................................................................56
7.4.1 De onbekwaamheid.........................................................................................56
7.4.2 Het bewind.....................................................................................................58
8 Geesteszieken [niet te kennen]....................................................................................60
9 Families.....................................................................................................................62
9.1 Partners: horizontaal familierecht............................................................................62
3
, Personen – en Familierecht 2019-2020
Nicolas Willemsen
9.2 Ouders en kinderen: verticaal familierecht...............................................................62
9.3 Verwanten...........................................................................................................62
10 Echtgenoten.............................................................................................................64
10.1 Waar gaat het over?............................................................................................64
10.1.1 Het huwelijk..................................................................................................64
10.1.2 De verloving.................................................................................................64
10.2 Aangaan van het huwelijk....................................................................................64
10.2.1 Grondvoorwaarden........................................................................................64
10.2.2 Nietigheid van het huwelijk.............................................................................72
10.3 Inhoud van het huwelijk.......................................................................................77
10.3.1 Algemeen.....................................................................................................77
10.3.2 Persoonsrechtelijke inhoud van het huwelijk.....................................................78
10.3.3 Vermogensrechtelijke inhoud van het huwelijk..................................................80
10.3.4 Dringende maatregelen..................................................................................84
10.3.5 Nietigverklaring van handelingen.....................................................................86
10.3.6 Feitelijke scheiding........................................................................................87
10.4 Ontbinding van het huwelijk.................................................................................89
10.4.1 Ontbinding door overlijden..............................................................................89
10.4.2 Ontbinding door echtscheiding........................................................................90
10.4.3 De echtscheiding op grond van onherstelbare ontwrichting (EOO)........................91
10.4.4 De echtscheiding door onderlinge toestemming (EOT)........................................94
11 Wettelijke samenwoners............................................................................................99
11.1 Waar gaat het over?............................................................................................99
11.2 Aangaan............................................................................................................99
11.2.1 Grondvoorwaarden........................................................................................99
11.3 Inhoud.............................................................................................................100
11.3.1 Primair wettelijk samenwoningsrecht – dwingend recht....................................100
11.3.2 Secundair wettelijk samenwoners(vermogens)recht.........................................101
11.4 Ontbinding........................................................................................................101
11.4.1 Gronden en procedure..................................................................................101
11.4.2 Gevolgen....................................................................................................102
12 Feitelijke samenwoners............................................................................................103
12.1 Waar gaat het over?..........................................................................................103
12.2 Aangaan...........................................................................................................103
12.3 Inhoud.............................................................................................................103
12.4 Ontbinding........................................................................................................103
13 Ouders..................................................................................................................104
13.1 Inkt, bloed, melk en water..................................................................................104
13.1.1 Inkt: juridisch ouderschap............................................................................104
4
Academiejaar 2019-2020
Auteur: Nicolas Willemsen
Gecombineerd werk van:
Karen Geurloos
Frederik Swennen
, Personen – en Familierecht 2019-2020
Nicolas Willemsen
INHOUDSTAFEL
1 Wat is het personen – en familierecht?............................................................................7
1.1 Personenrecht........................................................................................................7
1.2 Familierecht...........................................................................................................7
2 Personen.....................................................................................................................8
2.1 Waar gaat het over?................................................................................................8
2.2 Het begrip persoon.................................................................................................8
2.3 Vanaf wanneer is iemand persoon?...........................................................................9
2.3.1 Akte van geboorte.............................................................................................9
2.3.2 Akte van een levenloos kind...............................................................................9
2.3.3 Infans – conceptusregel...................................................................................10
2.4 Tot wanneer is iemand persoon?.............................................................................10
2.4.1 Tot aan het overlijden......................................................................................10
2.4.2 Tot aan de gerechtelijke verklaring van overlijden van vermisten..........................10
2.4.3 Tot aan het ‘alsof’ overlijden van de afwezige.....................................................11
3 Identiteit...................................................................................................................13
3.1 De feitelijke identiteit: de persoonlijkheidsrechten.....................................................13
3.1.1 Waar gaar het over?........................................................................................13
3.2 De juridische identiteit...........................................................................................13
3.2.1 De staat van personen.....................................................................................13
3.2.2 De vorderingen van staat.................................................................................14
3.2.3 Het bezit van staat..........................................................................................15
3.3 De identificatie van de persoon...............................................................................15
3.3.1 Waar gaat het over?........................................................................................15
3.3.2 Namen...........................................................................................................16
3.3.3 Woonplaats en verblijfplaats.............................................................................21
3.3.4 Geslacht.........................................................................................................22
4 Belgen en vreemdelingen (de nationaliteit)....................................................................26
4.1 Waar gaat het over?..............................................................................................26
4.2 Kenmerken van het Belgische nationaliteitsrecht.......................................................26
4.3 De algemene bepalingen van het WBN.....................................................................27
4.4 De verwerving van de Belgische nationaliteit............................................................27
4.4.1 De toekenning (enkel voor minderjarigen)..........................................................27
4.4.2 De verkrijging (enkel voor meerderjarigen)........................................................30
4.5 Het verlies van de Belgische nationaliteit.................................................................33
4.5.1 Vrijwillige afstand............................................................................................33
4.5.2 Automatisch...................................................................................................33
2
, Personen – en Familierecht 2019-2020
Nicolas Willemsen
4.5.3 Op grond van vervallenverklaring......................................................................34
5 Onbekwamen en onder bewind gestelden......................................................................37
5.1 Waar gaat het over?..............................................................................................37
5.2 Onbekwaamheid...................................................................................................37
5.2.1 Wettelijke grondslag........................................................................................38
5.2.2 Doelstellingen.................................................................................................38
5.2.3 Rechtsbekwaamheid en handelingsbekwaamheid.................................................40
5.2.4 Draagwijdte van de onbekwaamheid..................................................................40
5.2.5 Onbekwaamheid versus bewind.........................................................................43
5.3 Bewind................................................................................................................43
5.3.1 Begrip............................................................................................................43
5.3.2 Verhouding onbekwaamheid en bewind..............................................................43
6 Minderjarigen.............................................................................................................44
6.1 Inleiding..............................................................................................................44
6.2 Niet-ontvoogde minderjarigen................................................................................44
6.2.1 De onbekwaamheid.........................................................................................44
6.2.2 Het bewind.....................................................................................................45
6.3 Ontvoogde minderjarigen.......................................................................................48
6.3.1 Begrip............................................................................................................48
6.3.2 Wie kan worden ontvoogd?...............................................................................48
6.3.3 De onbekwaamheid.........................................................................................48
6.3.4 Het bewind.....................................................................................................49
6.3.5 Intrekking van de ontvoogding..........................................................................49
7 Meerderjarige beschermde personen.............................................................................50
7.1 Waar gaat het over?..............................................................................................50
7.2 Toepassingsgebied................................................................................................50
7.2.1 Meerderjarigen................................................................................................50
7.2.2 Gezondheidstoestand.......................................................................................50
7.2.3 Verkwisting.....................................................................................................51
7.3 Buitengerechtelijke bescherming.............................................................................51
7.3.1 (On)geldigheid van rechtshandelingen..............................................................51
7.3.2 Informeel bewind [voorzorgsvolmacht: buitengerechtelijke bescherming sensu
stricto]...................................................................................................................52
7.4 Rechterlijke bescherming.......................................................................................56
7.4.1 De onbekwaamheid.........................................................................................56
7.4.2 Het bewind.....................................................................................................58
8 Geesteszieken [niet te kennen]....................................................................................60
9 Families.....................................................................................................................62
9.1 Partners: horizontaal familierecht............................................................................62
3
, Personen – en Familierecht 2019-2020
Nicolas Willemsen
9.2 Ouders en kinderen: verticaal familierecht...............................................................62
9.3 Verwanten...........................................................................................................62
10 Echtgenoten.............................................................................................................64
10.1 Waar gaat het over?............................................................................................64
10.1.1 Het huwelijk..................................................................................................64
10.1.2 De verloving.................................................................................................64
10.2 Aangaan van het huwelijk....................................................................................64
10.2.1 Grondvoorwaarden........................................................................................64
10.2.2 Nietigheid van het huwelijk.............................................................................72
10.3 Inhoud van het huwelijk.......................................................................................77
10.3.1 Algemeen.....................................................................................................77
10.3.2 Persoonsrechtelijke inhoud van het huwelijk.....................................................78
10.3.3 Vermogensrechtelijke inhoud van het huwelijk..................................................80
10.3.4 Dringende maatregelen..................................................................................84
10.3.5 Nietigverklaring van handelingen.....................................................................86
10.3.6 Feitelijke scheiding........................................................................................87
10.4 Ontbinding van het huwelijk.................................................................................89
10.4.1 Ontbinding door overlijden..............................................................................89
10.4.2 Ontbinding door echtscheiding........................................................................90
10.4.3 De echtscheiding op grond van onherstelbare ontwrichting (EOO)........................91
10.4.4 De echtscheiding door onderlinge toestemming (EOT)........................................94
11 Wettelijke samenwoners............................................................................................99
11.1 Waar gaat het over?............................................................................................99
11.2 Aangaan............................................................................................................99
11.2.1 Grondvoorwaarden........................................................................................99
11.3 Inhoud.............................................................................................................100
11.3.1 Primair wettelijk samenwoningsrecht – dwingend recht....................................100
11.3.2 Secundair wettelijk samenwoners(vermogens)recht.........................................101
11.4 Ontbinding........................................................................................................101
11.4.1 Gronden en procedure..................................................................................101
11.4.2 Gevolgen....................................................................................................102
12 Feitelijke samenwoners............................................................................................103
12.1 Waar gaat het over?..........................................................................................103
12.2 Aangaan...........................................................................................................103
12.3 Inhoud.............................................................................................................103
12.4 Ontbinding........................................................................................................103
13 Ouders..................................................................................................................104
13.1 Inkt, bloed, melk en water..................................................................................104
13.1.1 Inkt: juridisch ouderschap............................................................................104
4
