Recht Pagina 1 van 35 2de semester
Overzicht te kennen stof (Handboek)
• Deel 1: Inleiding tot recht
• Deel 4: Personen en familierecht
• Deel 6: Verbintenisrecht (H1-2)
© Eveline Vandenberghe 2024
,Recht Pagina 2 van 35 2de semester
Leerdoelen en exameninfo
• Actualiteit (2/20p), lessen (16/20p), handboek (18/20p) (handboek niet vanbuiten kennen)
• Actualiteitsfragment kritisch re ecteren
• Open vragen + multiple choice
• Boek 2023 ⇢ eerste 165 pag. kopiëren (syllabus)
• Leerstof: Deel 1, 4 en 6 h1 en 2
© Eveline Vandenberghe 2024
fl
,Recht Pagina 3 van 35 2de semester
Recht
Deel 1: Inleiding tot recht - HB/notities ✅
H1: Inleiding
Wat is recht → geen algemeen aanvaarde bepaling van recht
Enkele de nities
- Recht is een systeem van instellingen en regelingen dat in zijn geheel op een dwingende wijze de
uiterlijke aspecten van het samenleven ordent en bevordert
- Het recht is het geheel der regels die op een bepaald tijdstip, in een bepaalde gemeenschap gelden en
op haar gezag zijn vastgesteld
- Het recht is een stelsel van dwingende leefregels uitgevaardigd tot beveiliging van menselijke belangen
welke in het contact der samenleving in het gedrang dreigen te komen
Essentiële kenmerken van recht
1. Geheel van regels, regelingen en instellingen
2. Doel van het recht is het ordenen van de samenleving
3. Er bestaat een binding tussen gezag en recht
4. Recht heeft een dwingend karakter
Geheel van regels, regelingen en instellingen
Gedragsregels
Aan individuen voorgeschreven bepaalde gedragingen ⇢ opgelegd of verboden of verlofbepaald
- Gebodsbepaling
- Verbodsbepaling
- Verlofbepaling
- Louter technische regels
Gebodsbepaling:
- Aangifte van geboorte
- Opkomstplicht
- Dienstplicht
Verbodsbepaling:
- Bigamie
- Oneerlijke handelspraktijken
- Strafrecht
Verlofsbepaling: Bevat regels die kunnen nageleefd worden, mogelijkheid om terug te vakken op
een rechtsregel
- indexering van woninghuur
Louter technische regels: Dienen om het rechtsapparaat te laten draaien, noch verbod noch gebod
- Akten van burgerlijke staat
- Inhoud van dagvaarding
- Meldingsplicht rijbewijs
Regelingen en instellingen
(1) Recht bestaat ook uit regelingen die geen regels of normen zijn (geheel van regels = te eng!)
© Eveline Vandenberghe 2024
fi
, Recht Pagina 4 van 35 2de semester
- Beschikkingen met een individuele draagwijdte, benoemingen
- Rechtspraak
(2) Recht bestaat ook uit regels met betrekking op instellingen v/h land
- Staatstructuur: samenstelling, werking en bevoegdheid van wetgevende, uitvoerende en
rechterlijke macht
- Gerechterlijke organisatie: samenstelling, werking en bevoegdheid van rechtbanken
Doel van het recht is het ordenen van de samenleving
Recht = instrument om samenleven in groep mogelijk te maken
- Evolutie naar in “groep” leven dwingt ons om “afspraken” te maken
- Recht = geen doel op zich, maar een middel ⇢ om beleidsopties te realiseren (uitstippelen van
beleid of willen bereiken van doel = politiek ≠ recht !)
- Recht = afspiegeling van
- Overheersende maatschappelijke tendensen
- Historisch gegroeide waarden
- Recht = tijdsgebonden
- Recht = resultaat van ≠ ideologische stromingen (dus sterk beïnvloed door…)
- Joods-christelijke godsdiensten
- Franse revolutie
- Licht gecorrigeerd kapitalisme
- Nationalisme
- Individualisme
I/d samenleving ⇢ toenemende juridisering
Meer en meer neiging alles te willen regelen (vb. Medische aansprakelijkheid, wettelijke
samenwoning, samenlevingsverbanden, …)
⇢ complexe samenleving = complexer + gediversi eerder wordend rechtssysteem
Er bestaat een binding tussen gezag en recht
Complexe samenleving = moeilijk om individuen te betrekken bij opmaak van recht ⇢ recht gemaakt door
gezaghebbenden (erkend gezag) + controle op naleving
België = constitutionele parlementaire democratie m/e koning aan het hoofd
Soevereine volkswil → vertolkt door (verkozen) vertegenwoordigers i/h parlement, die samen met de
(niet verkozen) vorst het hoogste orgaan uitmaken
Recht heeft een dwingend karakter
Verplichtende karakter / rechtsdwang:
- Onderscheid recht van religieuze of morele regels
- Afgedwongen via strafbepalingen
- Tot doel rechtszekerheid te verscha en
- Rechterlijke macht (overheid) = sanctionerend orgaan
- Publiek recht ⇢ overheid = sanctionerend orgaan
- Privaat recht ⇢ burger = zelf handhaving, rechtbanksysteem = middel
Belangrijke begrippen (Kunnen toepassen adhv een case, goed kennen EXAMEN)
1. Objectief en subjectief recht
2. Rechtssubject en rechtsobject
3. Rechtsfeit en rechtsbehandeling
4. Dwingend recht en wilsaanvullende rechtsregels
Objectief en subjectief recht
© Eveline Vandenberghe 2024
ff fi
Overzicht te kennen stof (Handboek)
• Deel 1: Inleiding tot recht
• Deel 4: Personen en familierecht
• Deel 6: Verbintenisrecht (H1-2)
© Eveline Vandenberghe 2024
,Recht Pagina 2 van 35 2de semester
Leerdoelen en exameninfo
• Actualiteit (2/20p), lessen (16/20p), handboek (18/20p) (handboek niet vanbuiten kennen)
• Actualiteitsfragment kritisch re ecteren
• Open vragen + multiple choice
• Boek 2023 ⇢ eerste 165 pag. kopiëren (syllabus)
• Leerstof: Deel 1, 4 en 6 h1 en 2
© Eveline Vandenberghe 2024
fl
,Recht Pagina 3 van 35 2de semester
Recht
Deel 1: Inleiding tot recht - HB/notities ✅
H1: Inleiding
Wat is recht → geen algemeen aanvaarde bepaling van recht
Enkele de nities
- Recht is een systeem van instellingen en regelingen dat in zijn geheel op een dwingende wijze de
uiterlijke aspecten van het samenleven ordent en bevordert
- Het recht is het geheel der regels die op een bepaald tijdstip, in een bepaalde gemeenschap gelden en
op haar gezag zijn vastgesteld
- Het recht is een stelsel van dwingende leefregels uitgevaardigd tot beveiliging van menselijke belangen
welke in het contact der samenleving in het gedrang dreigen te komen
Essentiële kenmerken van recht
1. Geheel van regels, regelingen en instellingen
2. Doel van het recht is het ordenen van de samenleving
3. Er bestaat een binding tussen gezag en recht
4. Recht heeft een dwingend karakter
Geheel van regels, regelingen en instellingen
Gedragsregels
Aan individuen voorgeschreven bepaalde gedragingen ⇢ opgelegd of verboden of verlofbepaald
- Gebodsbepaling
- Verbodsbepaling
- Verlofbepaling
- Louter technische regels
Gebodsbepaling:
- Aangifte van geboorte
- Opkomstplicht
- Dienstplicht
Verbodsbepaling:
- Bigamie
- Oneerlijke handelspraktijken
- Strafrecht
Verlofsbepaling: Bevat regels die kunnen nageleefd worden, mogelijkheid om terug te vakken op
een rechtsregel
- indexering van woninghuur
Louter technische regels: Dienen om het rechtsapparaat te laten draaien, noch verbod noch gebod
- Akten van burgerlijke staat
- Inhoud van dagvaarding
- Meldingsplicht rijbewijs
Regelingen en instellingen
(1) Recht bestaat ook uit regelingen die geen regels of normen zijn (geheel van regels = te eng!)
© Eveline Vandenberghe 2024
fi
, Recht Pagina 4 van 35 2de semester
- Beschikkingen met een individuele draagwijdte, benoemingen
- Rechtspraak
(2) Recht bestaat ook uit regels met betrekking op instellingen v/h land
- Staatstructuur: samenstelling, werking en bevoegdheid van wetgevende, uitvoerende en
rechterlijke macht
- Gerechterlijke organisatie: samenstelling, werking en bevoegdheid van rechtbanken
Doel van het recht is het ordenen van de samenleving
Recht = instrument om samenleven in groep mogelijk te maken
- Evolutie naar in “groep” leven dwingt ons om “afspraken” te maken
- Recht = geen doel op zich, maar een middel ⇢ om beleidsopties te realiseren (uitstippelen van
beleid of willen bereiken van doel = politiek ≠ recht !)
- Recht = afspiegeling van
- Overheersende maatschappelijke tendensen
- Historisch gegroeide waarden
- Recht = tijdsgebonden
- Recht = resultaat van ≠ ideologische stromingen (dus sterk beïnvloed door…)
- Joods-christelijke godsdiensten
- Franse revolutie
- Licht gecorrigeerd kapitalisme
- Nationalisme
- Individualisme
I/d samenleving ⇢ toenemende juridisering
Meer en meer neiging alles te willen regelen (vb. Medische aansprakelijkheid, wettelijke
samenwoning, samenlevingsverbanden, …)
⇢ complexe samenleving = complexer + gediversi eerder wordend rechtssysteem
Er bestaat een binding tussen gezag en recht
Complexe samenleving = moeilijk om individuen te betrekken bij opmaak van recht ⇢ recht gemaakt door
gezaghebbenden (erkend gezag) + controle op naleving
België = constitutionele parlementaire democratie m/e koning aan het hoofd
Soevereine volkswil → vertolkt door (verkozen) vertegenwoordigers i/h parlement, die samen met de
(niet verkozen) vorst het hoogste orgaan uitmaken
Recht heeft een dwingend karakter
Verplichtende karakter / rechtsdwang:
- Onderscheid recht van religieuze of morele regels
- Afgedwongen via strafbepalingen
- Tot doel rechtszekerheid te verscha en
- Rechterlijke macht (overheid) = sanctionerend orgaan
- Publiek recht ⇢ overheid = sanctionerend orgaan
- Privaat recht ⇢ burger = zelf handhaving, rechtbanksysteem = middel
Belangrijke begrippen (Kunnen toepassen adhv een case, goed kennen EXAMEN)
1. Objectief en subjectief recht
2. Rechtssubject en rechtsobject
3. Rechtsfeit en rechtsbehandeling
4. Dwingend recht en wilsaanvullende rechtsregels
Objectief en subjectief recht
© Eveline Vandenberghe 2024
ff fi
