Traumatologie
Basisbegrippen
• Traumatologie
o = studie, diagnose en behandeling van wonden & verwondingen
■ > ongevallen/geweld
• Trauma = een ziekte
• Complex trauma vereist specialisatie
Tabel niet in detail kennen
• Types trauma
o Hoog-energetisch trauma
■ Vb. auto-ongeval
o Laag-energetisch trauma
■ Vb. thuis vallen
■ Belang ↑ (orthogeriatrische generatie)
Wondheling
• Wonde
o Verstoring van continuïteit van weefsel
■ ➔ weefsel verloren (niet altijd)
■ > externe factor
• Stomp/scherp geweld
• Chemisch, thermisch, elektrisch, toxisch, …
• 2 types wondheling
o 1) Wonde kan PRIMAIR genezen
■ Vb. chirurgisch gesloten wonde
o 2) SECUNDAIR genezen wonde
■ = wonde w opengelaten
• ➔ geneest uit zichzelf
o > contractie
o > reëpiethelialisatie
,Fases van wondheling (niet gedetailleerd kennen: weten wat het is en waarom ontstaan)
• HEMOSTASEFASE = FASE 1
■ --> verder bloedverlies vermijden
o Vasoconstrictie
■ = retractie van beschadigde bloedvaten
o Coagulatie
■ = wegbranden van letsel in de huid
o ➔ Samenklontering trombocyten (bloedplaatjes)
■ Centrale rol in fase 1
o ➔ Activatie stollingsmechanisme
o ➔ Trombosering van bloedvaten
■ ➔ Hematoom
• ➔ barrière tegen bacteriën
• ➔ voorkomen van verder bloedverlies
o Hypoxie
■ > vasoconstrictie Weinig O2 lokaal thv wonde --> inflammatiefase
■ > weefselschade
• INFLAMMATIEFASE = FASE 2 (uren-dagen)
o Bloeden gestopt
■ Hypoxie ➔ vasodilatatie ➔ ontstekingsreactie
o Trombocyten
■ ➔ productie cytokines
• ➔ andere cellen aantrekken
o Neutrofielen
■ = eerste leukocyten in wondbed (al na enkele minuten)
• ➔ proteasen afscheiden
o ➔ hulp bij opruimen van afbraakproducten en dood
weefsel --> wondbed proper maken
o Fibrine slaat neer
■ ➔ onrijpe eerste matrix
• ➔ 1e poging tot overbruggen van wonde (en steviger maken)
, o Later: overbrugging steviger
■ > fibronectine
■ > hyaluronzuur
o Matrix
■ ➔ spanning op wonde
• = WONDCONTRACTIE
• PROLIFERATIEFASE = FASE 3
o Cytokinen en groeifactoren
■ ➔ chemotaxis (= verschuiving van stoffen > [] van stoffen in
omgeving)
• ➔ Vasculaire endotheelcellen
• ➔ keratinocyten Komen in wondgebied
• ➔ fibroblasten
o Hypoxie + lokale groeifactoren
■ = prikkels voor neovascularisatie = angiogenese
o Indien secundaire wondheling
■ ➔ fase 3 herkennen aan ontstaan van granulatieweefsel (= rood)
• = > vorming van kleine, jonge bloedvaatjes
o = jong vaatrijk weefsel
■ = rood, korrelig (granulair) en bloedt
gemakkelijk
• = nieuwe basis voor wondheling
• -> vormt later litteken
o Herstel vd integriteit vd huid
■ Bedekking met epitheel = belangrijk
o Re-epithelialisatie
■ Vochtbalans in evenwicht
■ Eiwitverlies voorkomen
■ Thermoregulatie
■ Weerstand tegen bacterieën
o Vochtig wondoppervlak
■ ➔ Snellere epitheelvorming
■ ➔ Kost minder energie
o FIBROBLASTEN
■ = essentiële rol in wondgenezing
• --> collageen aanmaken
o ➔ structuur & mechanische sterkte aan
herstellende weefsel
o Productie = 2-3w na verwonding
■ ➔ kan tot 2w duren
, ■Vormen zich tot MYOFIBROBLASTEN
• ➔ Vermogen tot contraheren
o Contractie ➔ wonde verkleint
• REMODELLERINGSFASE = FASE 4
o Basisproces
■ = remodellering van collageen
■ = vorming van rijp litteken
• 80% vd littekenvorming kan tot 1 jaar duren!
o Balans tussen opbouw & afbraak collageen zoeken
o Wondsterkte
■ > oriëntatie van collageenfibrillen
o 2 dominante soorten collageen bij wondheling
■ Collageen type I en III
■ Normale huid – collageenfibrillen
• > I – 80%
• > III – 20%
■ Vroege stadia van genezing
• Type III-expressie ↑↑↑
• Type I-expressie ↑
o Duur fase > type weefsel
■ Vb. Pees geneest langzamer – peesletsel tot 1j duren tot F terug
• ó huid veel sneller
■ 1j na verwonding
• Wondsterkte = 80% van originele treksterkte ivm (=) niet-
beschadigd weefsel
Rommel opruimen
Nieuw granulatieweefsel
Nieuw weefsel
Basisbegrippen
• Traumatologie
o = studie, diagnose en behandeling van wonden & verwondingen
■ > ongevallen/geweld
• Trauma = een ziekte
• Complex trauma vereist specialisatie
Tabel niet in detail kennen
• Types trauma
o Hoog-energetisch trauma
■ Vb. auto-ongeval
o Laag-energetisch trauma
■ Vb. thuis vallen
■ Belang ↑ (orthogeriatrische generatie)
Wondheling
• Wonde
o Verstoring van continuïteit van weefsel
■ ➔ weefsel verloren (niet altijd)
■ > externe factor
• Stomp/scherp geweld
• Chemisch, thermisch, elektrisch, toxisch, …
• 2 types wondheling
o 1) Wonde kan PRIMAIR genezen
■ Vb. chirurgisch gesloten wonde
o 2) SECUNDAIR genezen wonde
■ = wonde w opengelaten
• ➔ geneest uit zichzelf
o > contractie
o > reëpiethelialisatie
,Fases van wondheling (niet gedetailleerd kennen: weten wat het is en waarom ontstaan)
• HEMOSTASEFASE = FASE 1
■ --> verder bloedverlies vermijden
o Vasoconstrictie
■ = retractie van beschadigde bloedvaten
o Coagulatie
■ = wegbranden van letsel in de huid
o ➔ Samenklontering trombocyten (bloedplaatjes)
■ Centrale rol in fase 1
o ➔ Activatie stollingsmechanisme
o ➔ Trombosering van bloedvaten
■ ➔ Hematoom
• ➔ barrière tegen bacteriën
• ➔ voorkomen van verder bloedverlies
o Hypoxie
■ > vasoconstrictie Weinig O2 lokaal thv wonde --> inflammatiefase
■ > weefselschade
• INFLAMMATIEFASE = FASE 2 (uren-dagen)
o Bloeden gestopt
■ Hypoxie ➔ vasodilatatie ➔ ontstekingsreactie
o Trombocyten
■ ➔ productie cytokines
• ➔ andere cellen aantrekken
o Neutrofielen
■ = eerste leukocyten in wondbed (al na enkele minuten)
• ➔ proteasen afscheiden
o ➔ hulp bij opruimen van afbraakproducten en dood
weefsel --> wondbed proper maken
o Fibrine slaat neer
■ ➔ onrijpe eerste matrix
• ➔ 1e poging tot overbruggen van wonde (en steviger maken)
, o Later: overbrugging steviger
■ > fibronectine
■ > hyaluronzuur
o Matrix
■ ➔ spanning op wonde
• = WONDCONTRACTIE
• PROLIFERATIEFASE = FASE 3
o Cytokinen en groeifactoren
■ ➔ chemotaxis (= verschuiving van stoffen > [] van stoffen in
omgeving)
• ➔ Vasculaire endotheelcellen
• ➔ keratinocyten Komen in wondgebied
• ➔ fibroblasten
o Hypoxie + lokale groeifactoren
■ = prikkels voor neovascularisatie = angiogenese
o Indien secundaire wondheling
■ ➔ fase 3 herkennen aan ontstaan van granulatieweefsel (= rood)
• = > vorming van kleine, jonge bloedvaatjes
o = jong vaatrijk weefsel
■ = rood, korrelig (granulair) en bloedt
gemakkelijk
• = nieuwe basis voor wondheling
• -> vormt later litteken
o Herstel vd integriteit vd huid
■ Bedekking met epitheel = belangrijk
o Re-epithelialisatie
■ Vochtbalans in evenwicht
■ Eiwitverlies voorkomen
■ Thermoregulatie
■ Weerstand tegen bacterieën
o Vochtig wondoppervlak
■ ➔ Snellere epitheelvorming
■ ➔ Kost minder energie
o FIBROBLASTEN
■ = essentiële rol in wondgenezing
• --> collageen aanmaken
o ➔ structuur & mechanische sterkte aan
herstellende weefsel
o Productie = 2-3w na verwonding
■ ➔ kan tot 2w duren
, ■Vormen zich tot MYOFIBROBLASTEN
• ➔ Vermogen tot contraheren
o Contractie ➔ wonde verkleint
• REMODELLERINGSFASE = FASE 4
o Basisproces
■ = remodellering van collageen
■ = vorming van rijp litteken
• 80% vd littekenvorming kan tot 1 jaar duren!
o Balans tussen opbouw & afbraak collageen zoeken
o Wondsterkte
■ > oriëntatie van collageenfibrillen
o 2 dominante soorten collageen bij wondheling
■ Collageen type I en III
■ Normale huid – collageenfibrillen
• > I – 80%
• > III – 20%
■ Vroege stadia van genezing
• Type III-expressie ↑↑↑
• Type I-expressie ↑
o Duur fase > type weefsel
■ Vb. Pees geneest langzamer – peesletsel tot 1j duren tot F terug
• ó huid veel sneller
■ 1j na verwonding
• Wondsterkte = 80% van originele treksterkte ivm (=) niet-
beschadigd weefsel
Rommel opruimen
Nieuw granulatieweefsel
Nieuw weefsel
