Het ademhalingsstelsel
ALGEMENE INLEIDING
Fysiologie van de tractus respiratorus
Ventilatie
- Inspiratie en expiratie
- Aan- en afvoer van
O2 en CO2 naar alveolen
Diffusie
- Uitwisseling van O2 en CO2 door alveolo-
cappillair membraan
Perfusie
- Doorbloeding van het weefsel
- Longen hebben dubbele bloedvoorziening!
Wat heb je nodig voor een goed ventilatie?
1. Goede ademhalingsspieren en goede aansturing door het AH-centrum in de
hersenstam
Het diafragma en de hulpademhalingsspieren
- Degeneratieve spier- en zenuwziekten
- Hoge dwarslaesie (boven C4) → gebroken nek met beschadiging van ruggenmerg
- CVA → hersenstam functioneert niet meer
- Overdosis opiaten/ alcohol
2. Soepele thorax en longen
Moeten kunnen uitzetten en inkrimpen
- Rigide borstkas: kyfoscoliose, gibbus, schotelborst
- Hoogstand van diafragma bij: obesitas, ascites (vocht), meerlingzwangerschap
- Stijve longen; longfibrose of te kort aan surfactant (prematuurtjes)
3. Voldoende terugveerkracht van de longen
Moeten voldoende terug naar binnen kunnen gaan
- Emfysemateuze (te slappe) longen
4. Lege pleuraholte
Als er bloed of etter in zit, dan kunnen de longen niet goed uitzetten
- Klaplong (pneumothorax)
- Pleura-uitstorting (bloed, pus, ex/ transsudaat)
Wat heb je nodig voor een goede diffusie?
1. Voldoende alveolaire 02 spanning
Als de concentratie aan de andere kant hoger is gaat er zuurstof komen
- Pneumonie => alveolen zitten vol etter, geen plaats meer voor lucht met zuurstof
- Longoedeem => linker hart werkt niet voldoende
- Covid
2. Voldoende perfusie
- Longembool => geen perfusie meer op deze plaats
- Hartdecompensatie
,3. Voldoende alveolen
Moeten voldoende alveolen zijn om de lucht te kunnen ontvangen
- Emfysemateuze (= te slappe) longen
- Operatieve verwijdering
KLACHTEN VAN HET ADEMHALINGSSTELSEL
(HETERO)ANAMNESE
- Aard van de klachten
- Ontstaan en beloop
- Ernst van klachten
- Andere klachten
- Al remedies uitgeprobeerd?
DYSPNEE = DYSPNEU = DYSPNOE
= beangstigend gevoel van luchttekort/luchthonger, “op de adem trappen”,
“benauwdheid”, “kortademigheid”
Soorten:
1. Dyspnée d’effort = tijdens inspanning
GRAAD 1: kortademig bij zware inspanning
GRAAD 2: kortademig bij normale lichamelijke activiteit (vanaf hier = repisratoire
handicap)
GRAAD 3: kortademigheid bij minder dan normale lichamelijke activiteit
GRAAD 4: kortademigheid bij minimale lichamelijke activiteit of in rust (=dyspnée de
repos)
2. Dyspnée de repos = in rust
3. Orthopnee* = bij platliggen
4. Paroxysmale nachtelijke dyspnee* = ‘s nachts plots ontwaken snakkend naar
lucht
*Suggestief voor hartfalen (longstuwing = longoedeem)
70% van de gezonde zwangeren ervaart dyspnee o. a. door :
- In begin door progesteron: maakt AH centrum gevoeliger voor CO2
- ↑ ademminuutvolume => chronische respiratoire alkalose
- ↓ ERV bij gevorderde zwangerschap
HOESTEN
Door irritatie van keel, larynx, trachea, bronchus mucosa of pleura
Droge (prikkel)hoest (kuchhoest) productieve hoest (fluimen)
Fluimen = sputum
- Waterig met bloedstreepjes / rozig schuim => acuut longoedeem bij hartfalen
- Taaie slijmproppen (‘mucoïd’)
transparant => astma-aanval
grijs tot zwart => stoflongen
- Etterig => bronchitis/pneumonie
, - Vloeiende pus => geruptureerd abces of open TBC
- Hemoptoe = bloed ophoesten
bloedend bronchusgezwel (longkanker)
=> geruptureerd longabces
=> open TBC (tering)
=> longinfarct door een longembool
=> bloeding door een stollingsstoornis
=> kwetsuur door vreemd voorwerp of trauma
LUIDRUCHTIG ADEMHALING
Piepende ademhaling
- Stridor bij inademen (inspiratie) door vernauwing van de grote luchtwegen =>
epiglottis, valse kroep, tumor, vreemd voorwerp
- Wheezing bij uitademen (expiratie) door vernauwing van de kleinste luchtwegen
=> bronchiolitis, astma, longoedeem, COPD
Snurken
- Door verslapen van keelwand, huig en/of tong
- Door ouderdom, rugligging, alcohol, obesitas
- Kan => OSAS: obstructief slaap apnee syndroom
PIJN AAN DE BORST
Door geïrriteerde luchtwegen
- Retrosternaal schurend gevoel
- Raspend gevoel tijdens het hoesten
Door geïrriteerde longvliezen
= Wandpijn (vgl. met gebroken ribben)
- Gemene, scherpe (snijdende) pijn
in de flank
- Ademhalingsgebonden
diep inademen => pijn
Hoesten => pijn +++
Patiënt tracht zo min mogelijk te ademen/hoesten (ondersteunt flank)
BOVENSTE LUCHTWEGEN
Verstopte neus, neusloop, niezen
- Virale rhinitis (neusverkoudheid)
ALGEMENE INLEIDING
Fysiologie van de tractus respiratorus
Ventilatie
- Inspiratie en expiratie
- Aan- en afvoer van
O2 en CO2 naar alveolen
Diffusie
- Uitwisseling van O2 en CO2 door alveolo-
cappillair membraan
Perfusie
- Doorbloeding van het weefsel
- Longen hebben dubbele bloedvoorziening!
Wat heb je nodig voor een goed ventilatie?
1. Goede ademhalingsspieren en goede aansturing door het AH-centrum in de
hersenstam
Het diafragma en de hulpademhalingsspieren
- Degeneratieve spier- en zenuwziekten
- Hoge dwarslaesie (boven C4) → gebroken nek met beschadiging van ruggenmerg
- CVA → hersenstam functioneert niet meer
- Overdosis opiaten/ alcohol
2. Soepele thorax en longen
Moeten kunnen uitzetten en inkrimpen
- Rigide borstkas: kyfoscoliose, gibbus, schotelborst
- Hoogstand van diafragma bij: obesitas, ascites (vocht), meerlingzwangerschap
- Stijve longen; longfibrose of te kort aan surfactant (prematuurtjes)
3. Voldoende terugveerkracht van de longen
Moeten voldoende terug naar binnen kunnen gaan
- Emfysemateuze (te slappe) longen
4. Lege pleuraholte
Als er bloed of etter in zit, dan kunnen de longen niet goed uitzetten
- Klaplong (pneumothorax)
- Pleura-uitstorting (bloed, pus, ex/ transsudaat)
Wat heb je nodig voor een goede diffusie?
1. Voldoende alveolaire 02 spanning
Als de concentratie aan de andere kant hoger is gaat er zuurstof komen
- Pneumonie => alveolen zitten vol etter, geen plaats meer voor lucht met zuurstof
- Longoedeem => linker hart werkt niet voldoende
- Covid
2. Voldoende perfusie
- Longembool => geen perfusie meer op deze plaats
- Hartdecompensatie
,3. Voldoende alveolen
Moeten voldoende alveolen zijn om de lucht te kunnen ontvangen
- Emfysemateuze (= te slappe) longen
- Operatieve verwijdering
KLACHTEN VAN HET ADEMHALINGSSTELSEL
(HETERO)ANAMNESE
- Aard van de klachten
- Ontstaan en beloop
- Ernst van klachten
- Andere klachten
- Al remedies uitgeprobeerd?
DYSPNEE = DYSPNEU = DYSPNOE
= beangstigend gevoel van luchttekort/luchthonger, “op de adem trappen”,
“benauwdheid”, “kortademigheid”
Soorten:
1. Dyspnée d’effort = tijdens inspanning
GRAAD 1: kortademig bij zware inspanning
GRAAD 2: kortademig bij normale lichamelijke activiteit (vanaf hier = repisratoire
handicap)
GRAAD 3: kortademigheid bij minder dan normale lichamelijke activiteit
GRAAD 4: kortademigheid bij minimale lichamelijke activiteit of in rust (=dyspnée de
repos)
2. Dyspnée de repos = in rust
3. Orthopnee* = bij platliggen
4. Paroxysmale nachtelijke dyspnee* = ‘s nachts plots ontwaken snakkend naar
lucht
*Suggestief voor hartfalen (longstuwing = longoedeem)
70% van de gezonde zwangeren ervaart dyspnee o. a. door :
- In begin door progesteron: maakt AH centrum gevoeliger voor CO2
- ↑ ademminuutvolume => chronische respiratoire alkalose
- ↓ ERV bij gevorderde zwangerschap
HOESTEN
Door irritatie van keel, larynx, trachea, bronchus mucosa of pleura
Droge (prikkel)hoest (kuchhoest) productieve hoest (fluimen)
Fluimen = sputum
- Waterig met bloedstreepjes / rozig schuim => acuut longoedeem bij hartfalen
- Taaie slijmproppen (‘mucoïd’)
transparant => astma-aanval
grijs tot zwart => stoflongen
- Etterig => bronchitis/pneumonie
, - Vloeiende pus => geruptureerd abces of open TBC
- Hemoptoe = bloed ophoesten
bloedend bronchusgezwel (longkanker)
=> geruptureerd longabces
=> open TBC (tering)
=> longinfarct door een longembool
=> bloeding door een stollingsstoornis
=> kwetsuur door vreemd voorwerp of trauma
LUIDRUCHTIG ADEMHALING
Piepende ademhaling
- Stridor bij inademen (inspiratie) door vernauwing van de grote luchtwegen =>
epiglottis, valse kroep, tumor, vreemd voorwerp
- Wheezing bij uitademen (expiratie) door vernauwing van de kleinste luchtwegen
=> bronchiolitis, astma, longoedeem, COPD
Snurken
- Door verslapen van keelwand, huig en/of tong
- Door ouderdom, rugligging, alcohol, obesitas
- Kan => OSAS: obstructief slaap apnee syndroom
PIJN AAN DE BORST
Door geïrriteerde luchtwegen
- Retrosternaal schurend gevoel
- Raspend gevoel tijdens het hoesten
Door geïrriteerde longvliezen
= Wandpijn (vgl. met gebroken ribben)
- Gemene, scherpe (snijdende) pijn
in de flank
- Ademhalingsgebonden
diep inademen => pijn
Hoesten => pijn +++
Patiënt tracht zo min mogelijk te ademen/hoesten (ondersteunt flank)
BOVENSTE LUCHTWEGEN
Verstopte neus, neusloop, niezen
- Virale rhinitis (neusverkoudheid)
