Samenvatting – Economische sociologie
Inhoud
Inhoud ..................................................................................................................................................... 1
0. Inleiding ........................................................................................................................................... 4
Leerstof............................................................................................................................................ 4
Examen (schriftelijk) ........................................................................................................................ 4
Overzicht cursus .............................................................................................................................. 5
Deel I. Elementaire eenheden van de sociologie .................................................................................... 6
1. Sociologie als wetenschap ............................................................................................................... 6
1.1. Wat sociologie niet is ............................................................................................................... 6
1.2. Sociologie bestudeert sociaal handelen .................................................................................. 6
1.3. Sociologie bestudeert sociale feiten ....................................................................................... 7
1.4. Sociologie is een product van sociologen in de samenleving.................................................. 8
1.5. Sociologie is een wetenschap die mythes jaagt .................................................................... 10
1.6. Sociologie is sociale theorie ................................................................................................... 11
1.7. Sociologie pakt sociale problemen empirisch aan ................................................................ 12
1.8. Sociologie is een product van methodologische innovaties ................................................. 13
1.9. Sociologie bestudeert de mens in de samenleving ............................................................... 14
1.10. Sociologie bestudeert de samenleving in de mens .............................................................. 15
2. Cultuur ........................................................................................................................................... 16
2.1. Het concept cultuur ................................................................................................................ 16
2.2. Sociale constructies ................................................................................................................ 17
2.3. Normen................................................................................................................................... 18
2.4. Instituties ................................................................................................................................ 19
2.5. Deviantie................................................................................................................................. 20
3. Sociale relaties en netwerken ....................................................................................................... 21
3.1. Groeperingen en sociale verbanden ..................................................................................... 21
3.2. Cohesie, interdependentie en sociale solidariteit ................................................................. 23
3.3. Netwerken in de sociologie .................................................................................................... 24
3.4. Van netwerk naar sociaal kapitaal ......................................................................................... 25
4. Macht, gezag en hulpbronnen ...................................................................................................... 27
4.1. Macht en gezag ...................................................................................................................... 27
4.2. Marx: ongelijkheid als economische macht ........................................................................... 27
4.3. Weber: sociale sluiting ........................................................................................................... 29
4.4. Kapitaal: vormen van beschikkingsmacht .............................................................................. 30
1
, Samenvatting – Economische sociologie
5. Modernisering ............................................................................................................................... 31
5.1. Sociologie als geschiedenis..................................................................................................... 31
5.2. Moderniteit als breuk ............................................................................................................. 32
5.3. De benadering van de historische sociologie : ...................................................................... 33
Deel II. Tussen sociologie en economie ................................................................................................ 35
6. Het ontstaan van de sociologie ..................................................................................................... 35
6.1 Economie als wetenschap en als wetenschappelijk object ..................................................... 35
6.2. De Methodenstreit ................................................................................................................. 35
6.3. De Franse receptie.................................................................................................................. 36
6.4. De Duitse Sonderweg: Weber en de ‘Sozialökonomik’ .......................................................... 36
6.5. Besluit: ideaaltypische vergelijking ........................................................................................ 37
7. Kannibalisme en de imperialistische ambitie ................................................................................ 38
7.1. Het economisch imperialisme: Gary Becker .......................................................................... 38
7.2. De ‘new economic sociology’: Mark Granovetter .................................................................. 40
8. Diffusie en inspiratie...................................................................................................................... 42
8.1. New Institutional Economics (D. North) ................................................................................. 42
8.2. De rationele handelingstheorie ............................................................................................. 44
Deel III. Elementaire eenheden van de economische sociologie ......................................................... 47
9. Economisch handelen / economische instituties .......................................................................... 47
9.1. Economisch handelen is meer dan marktruil ......................................................................... 47
9.2. Economisch handelen is ingebed in het sociale .................................................................... 48
9.3. Economische structuren als historisch product .................................................................... 49
10. De organisatie van de economie ................................................................................................. 51
10.1. Wat kapitalisme is ................................................................................................................ 51
10.2. Genese en dynamiek van kapitalisme ................................................................................. 52
10.3. Kapitalisme of kapitalismes? ................................................................................................ 54
11. Reciprociteit en giftrelaties ......................................................................................................... 56
11.0. Inleiding: de (in)efficiëntie van Kerstmis .............................................................................. 56
11.1. De oorsprong van reciprociteit: Mauss over de gift ............................................................ 56
11.2. Grootschalige giftsystemen: evergetisme ............................................................................ 57
11.3. Giften onder het kapitalisme................................................................................................ 58
12. Redistributie ................................................................................................................................ 60
12.1. Inleiding: de staat en redistributie ....................................................................................... 60
12.2. Ontstaan van de staat: de belastingstaat ............................................................................. 60
2
, Samenvatting – Economische sociologie
12.3. De welvaartsstaat: origine en typologie ............................................................................... 63
Concepten ............................................................................................................................................. 66
3
, Samenvatting – Economische sociologie
0. Inleiding
Prof. Stef Adriaenssens
Leerstof = boek + uitleg hoorcollege
→ zeker boek lezen
→ alleen slides niet genoeg → naar de les komen en boek lezen
Gaat geen grote stukken leerstof overslaan (anders vallen ze weg → wordt online aangekondigd)
‘sociologie-paradox’ = studenten denken dat dit een gemakkelijk vak is, MAAR slaagpercentage 50%
Leerstof
Leerstof = 12 behandelde hoofdstukken
o Handboek + les
o Maar je kan slagen door alleen leerstof les te studeren
o Voor extra punten: niet-geziene begrippen handboek leren
Als je een deel niet begrijpt, best nalezen in handboek
Conceptlijsten achteraan elk hoofdstuk
o Concepten worden rechtstreeks gevraagd → goed kennen
Examen (schriftelijk)
Duur = 2u30 (meer dan tijd genoeg)
Enkel schrijven binnen de voorbehouden plaatsen
DEEL 1: Drie vragen, elke 1/3 score:
1. Open vraag (1)
o Een stuk van de cursus toelichten op één pagina (beknopt) → synthese
→ niveau actieve beheersing testen
o Tips: vraag goed lezen, schema maken op klad, schrijven voor ‘leek’,
betekenisvolle zinnen
→ essentie uitleggen
2. Concepten (4)
o Vier random concepten (enkel uit conceptlijsten boek)
o 2 concepten kort omschrijven (definitie moet niet letterlijk) (3 lijntjes) VB: sociaal
kapitaal
o 2 concepten illustreren: toepassing/voorbeeld geven (moet niet echt zijn)
3. Meerkeuzevragen (10)
o 10 vragen met 4 antwoordopties
o meestal beste deel van examen
o verplicht gokken (openlaten = fout)
o S = R – (W/(m – 1))
o S = eindscore R = #juiste antwoorden W = #foute antwoorden m =
aantal keuzes
o Beginnen met -2,5 en + 1,25 per juist antwoord
DEEL 2: Excellentievraag
o Je krijgt hier alleen punten voor als je al meer dan 12 punten hebt
o Open sociologische commentaar op tekst (1 à 3 teksten)
o → cursus toepassen op het probleem (tekst)
4
Inhoud
Inhoud ..................................................................................................................................................... 1
0. Inleiding ........................................................................................................................................... 4
Leerstof............................................................................................................................................ 4
Examen (schriftelijk) ........................................................................................................................ 4
Overzicht cursus .............................................................................................................................. 5
Deel I. Elementaire eenheden van de sociologie .................................................................................... 6
1. Sociologie als wetenschap ............................................................................................................... 6
1.1. Wat sociologie niet is ............................................................................................................... 6
1.2. Sociologie bestudeert sociaal handelen .................................................................................. 6
1.3. Sociologie bestudeert sociale feiten ....................................................................................... 7
1.4. Sociologie is een product van sociologen in de samenleving.................................................. 8
1.5. Sociologie is een wetenschap die mythes jaagt .................................................................... 10
1.6. Sociologie is sociale theorie ................................................................................................... 11
1.7. Sociologie pakt sociale problemen empirisch aan ................................................................ 12
1.8. Sociologie is een product van methodologische innovaties ................................................. 13
1.9. Sociologie bestudeert de mens in de samenleving ............................................................... 14
1.10. Sociologie bestudeert de samenleving in de mens .............................................................. 15
2. Cultuur ........................................................................................................................................... 16
2.1. Het concept cultuur ................................................................................................................ 16
2.2. Sociale constructies ................................................................................................................ 17
2.3. Normen................................................................................................................................... 18
2.4. Instituties ................................................................................................................................ 19
2.5. Deviantie................................................................................................................................. 20
3. Sociale relaties en netwerken ....................................................................................................... 21
3.1. Groeperingen en sociale verbanden ..................................................................................... 21
3.2. Cohesie, interdependentie en sociale solidariteit ................................................................. 23
3.3. Netwerken in de sociologie .................................................................................................... 24
3.4. Van netwerk naar sociaal kapitaal ......................................................................................... 25
4. Macht, gezag en hulpbronnen ...................................................................................................... 27
4.1. Macht en gezag ...................................................................................................................... 27
4.2. Marx: ongelijkheid als economische macht ........................................................................... 27
4.3. Weber: sociale sluiting ........................................................................................................... 29
4.4. Kapitaal: vormen van beschikkingsmacht .............................................................................. 30
1
, Samenvatting – Economische sociologie
5. Modernisering ............................................................................................................................... 31
5.1. Sociologie als geschiedenis..................................................................................................... 31
5.2. Moderniteit als breuk ............................................................................................................. 32
5.3. De benadering van de historische sociologie : ...................................................................... 33
Deel II. Tussen sociologie en economie ................................................................................................ 35
6. Het ontstaan van de sociologie ..................................................................................................... 35
6.1 Economie als wetenschap en als wetenschappelijk object ..................................................... 35
6.2. De Methodenstreit ................................................................................................................. 35
6.3. De Franse receptie.................................................................................................................. 36
6.4. De Duitse Sonderweg: Weber en de ‘Sozialökonomik’ .......................................................... 36
6.5. Besluit: ideaaltypische vergelijking ........................................................................................ 37
7. Kannibalisme en de imperialistische ambitie ................................................................................ 38
7.1. Het economisch imperialisme: Gary Becker .......................................................................... 38
7.2. De ‘new economic sociology’: Mark Granovetter .................................................................. 40
8. Diffusie en inspiratie...................................................................................................................... 42
8.1. New Institutional Economics (D. North) ................................................................................. 42
8.2. De rationele handelingstheorie ............................................................................................. 44
Deel III. Elementaire eenheden van de economische sociologie ......................................................... 47
9. Economisch handelen / economische instituties .......................................................................... 47
9.1. Economisch handelen is meer dan marktruil ......................................................................... 47
9.2. Economisch handelen is ingebed in het sociale .................................................................... 48
9.3. Economische structuren als historisch product .................................................................... 49
10. De organisatie van de economie ................................................................................................. 51
10.1. Wat kapitalisme is ................................................................................................................ 51
10.2. Genese en dynamiek van kapitalisme ................................................................................. 52
10.3. Kapitalisme of kapitalismes? ................................................................................................ 54
11. Reciprociteit en giftrelaties ......................................................................................................... 56
11.0. Inleiding: de (in)efficiëntie van Kerstmis .............................................................................. 56
11.1. De oorsprong van reciprociteit: Mauss over de gift ............................................................ 56
11.2. Grootschalige giftsystemen: evergetisme ............................................................................ 57
11.3. Giften onder het kapitalisme................................................................................................ 58
12. Redistributie ................................................................................................................................ 60
12.1. Inleiding: de staat en redistributie ....................................................................................... 60
12.2. Ontstaan van de staat: de belastingstaat ............................................................................. 60
2
, Samenvatting – Economische sociologie
12.3. De welvaartsstaat: origine en typologie ............................................................................... 63
Concepten ............................................................................................................................................. 66
3
, Samenvatting – Economische sociologie
0. Inleiding
Prof. Stef Adriaenssens
Leerstof = boek + uitleg hoorcollege
→ zeker boek lezen
→ alleen slides niet genoeg → naar de les komen en boek lezen
Gaat geen grote stukken leerstof overslaan (anders vallen ze weg → wordt online aangekondigd)
‘sociologie-paradox’ = studenten denken dat dit een gemakkelijk vak is, MAAR slaagpercentage 50%
Leerstof
Leerstof = 12 behandelde hoofdstukken
o Handboek + les
o Maar je kan slagen door alleen leerstof les te studeren
o Voor extra punten: niet-geziene begrippen handboek leren
Als je een deel niet begrijpt, best nalezen in handboek
Conceptlijsten achteraan elk hoofdstuk
o Concepten worden rechtstreeks gevraagd → goed kennen
Examen (schriftelijk)
Duur = 2u30 (meer dan tijd genoeg)
Enkel schrijven binnen de voorbehouden plaatsen
DEEL 1: Drie vragen, elke 1/3 score:
1. Open vraag (1)
o Een stuk van de cursus toelichten op één pagina (beknopt) → synthese
→ niveau actieve beheersing testen
o Tips: vraag goed lezen, schema maken op klad, schrijven voor ‘leek’,
betekenisvolle zinnen
→ essentie uitleggen
2. Concepten (4)
o Vier random concepten (enkel uit conceptlijsten boek)
o 2 concepten kort omschrijven (definitie moet niet letterlijk) (3 lijntjes) VB: sociaal
kapitaal
o 2 concepten illustreren: toepassing/voorbeeld geven (moet niet echt zijn)
3. Meerkeuzevragen (10)
o 10 vragen met 4 antwoordopties
o meestal beste deel van examen
o verplicht gokken (openlaten = fout)
o S = R – (W/(m – 1))
o S = eindscore R = #juiste antwoorden W = #foute antwoorden m =
aantal keuzes
o Beginnen met -2,5 en + 1,25 per juist antwoord
DEEL 2: Excellentievraag
o Je krijgt hier alleen punten voor als je al meer dan 12 punten hebt
o Open sociologische commentaar op tekst (1 à 3 teksten)
o → cursus toepassen op het probleem (tekst)
4
