Milieu economie
INLEIDING
Natural resource economics
- ’60
- Prob: eindige grondstoffen als input ec processen
- Hotelling’s rule: tool bepalen tempo waarop
nat grondstoffen wn ontgonnen → maximaliseren
waarde nt hernieuwbare voorraad
Environmental Economics
- Nat kapitaal = onderdeel ec systeem
- Filosofie: vrije markt corrigeert schaarste en vervuiling
o Prob: vervuiling onder controle krijgen zonder kost
o Opl: Internaliseer externaliteiten
- Groot vertrouwen in ec instrumenten + technologisch optimisme (nat kapitaal vervangbaar door
kapitaalgoederen)
Ecological economics (‘Doemdenkers’?)
- Economie = onderdeel biosfeer
- Kenmerken
o Technologie pessimisme: nat kap kan nt volledig vervangen wn door kapitaalgoederen
o Transdisciplinair
- Kenneth E. Boulding
o Assumptie = grondstoffen zijn beperkt
o Voorzorgsprincipe: bepaal limieten op grondstoffengebruik
En vele andere:
- Sustainability Economics
- Doughnut economics
- Circular economy
- Degrowth
- …
Wie heeft gelijk? Niet alleen economisch, maar ook (geo-)politiek vraagstuk
Covid < recessie (economische link) 🡪 hoe gaan we het terugverdienen? < klimaatverandering (problematiek
niet verdwenen) < biodiversiteitsuitdagingen (even immens als klimaatveranderingen)
1
,HOOFDSTUK 1: BOUWSTENEN VOOR EEN VERRUIMENDE
MILIEUECONOMIE
1.1 Ecosysteemvisie en economische groei
Link tussen GDP en CO2 emissions is duidelijk
- BE: groei meestal rond de 1-2% niet enorm
- GDP heeft beperkingen:
o Includeert zaken niet: Natuurlijk kapitaal zit hier niet in (vb. Afrikaanse landen)
o Includeert zaken die dubbel zijn: oorlogseconomie, ec activiteit om olielek op te kuisen, …
Hockeystick grafieken voor CO2, demografie, %luchtvervuiling, …
- We zitten aan 420 ppm CO2 in atmosfeer + 1° temp stijging → 1,5° stijging halen we nt
Klassieke (vereenvoudigde) benadering:
Ecosysteemvisie: interactie tussen de economie (industriële maatschappij) en de natuur (metabolisme)
A. Economie wisselt stoffen uit met haar natuurlijke omgeving =
industrieel metabolisme
1. Bronfunctie: zon, fossiele brandstoffen, mineralen, …
2. Stortfunctie: na gebruik, omzetting en opslag: materie en energie
afgevoerd naar omgeving
3. Kaderfunctie: continue wisselwerking met omgeving
2
,B. Massa- en energiestromen zijn onderhevig aan natuurwetten (thermodynamica)
(noot: natuurwetten worden in de economie vaak niet bekeken)
▪ Wet van behoud van massa/energie → onmogelijk massa creëren of vernietigen
▪ Bv. 1 kg olie + 11 kg lucht => 12 kg gasses CO2, H2O, C-H’s, PACs, …
▪ Wet van stijgende entropie (dalende kwaliteit)
▪ Bv. Energie conversies/transfers (hoog → laag), vermengingen, …
▪ Nicholas Georgescu-Roegen
▪ The Entropy Law and the Economic Process
▪ Een van de grondleggers van de ecologische economie
Uitputting: overbelasting vd bronnen
Vervuiling: overbelasting vh storten
Aantasting: draagkracht natuur en leefbaarheid
onder druk
Ecologische grenzen – Rockstörm et. al. (Nature – 2009)
‘non-negotiable basis for our soc and ec development’
Veschillende ecologische grenzen besproken, niet
enkel klimaatverandering als problematisch
Andere
- Earth overshoot day (BE: 20 maart)
- WWF Living Planet Report
- Ecological footprint
- Encycliek ‘Laudato Si’: pauselijke rondzendbrief
paus Franciscus 2015 – beschermingswaardigheid
aarde en milieu → oproep tot nieuw dialoog en
solidariteit ivm ecol uitdagingen +zn menselijke wortels
- Protest op shell sponsoring Lego
- …
Onbegrensde economische groei (kan dit?):
o Onverzadigbare materiële wensen
o Relatief schaarse middelen
o → Schaarste is relatief (neoklassieke economie)
o → Substitutie (hernieuwbare E, consumptie aanpassen, …)
o → technologische vooruitgang (emissieloze stallen, microbiele algen als voeding, …)
o Herman Daly: onbegrensde ec groei = onmogelijk & niet wenselijk - Zonder groei gaat het ook
3
, Ecosysteemvisie
Welvaart (gelinkt aan onze mogelijkheden tot consumptie) ≠ welzijn
Maakt geld gelukkig? Ja tot een bepaald niveau
- Vanaf een bepaald niveau fluctuaties → je kan ook gewoon pech hebben
- vb. Rijkste landen: Scandinavische landen =/ het gelukkigste → minder licht / slechter weer
IPCC rapport: onzekerheidsmarge – nu ongeveer 1,1° - 1,5° alleen mogelijk mits immense sociale schade
Noot Rkant: luchtvervuiling -> relatieve koeling (reflecteren van zonlicht op kleine deeltjes)
Klimaatverandering → impact op (huidige en voorspelde) crop yield en vinsvangst
Voorbeeld: landbouwwaarde die we verliezen
→ enorm in Italië, Spanje, Portugal, Griekenland
In Italië zal dit grotere impact hebben want veel
toegevoegde waarde LB tov andere landen
4
INLEIDING
Natural resource economics
- ’60
- Prob: eindige grondstoffen als input ec processen
- Hotelling’s rule: tool bepalen tempo waarop
nat grondstoffen wn ontgonnen → maximaliseren
waarde nt hernieuwbare voorraad
Environmental Economics
- Nat kapitaal = onderdeel ec systeem
- Filosofie: vrije markt corrigeert schaarste en vervuiling
o Prob: vervuiling onder controle krijgen zonder kost
o Opl: Internaliseer externaliteiten
- Groot vertrouwen in ec instrumenten + technologisch optimisme (nat kapitaal vervangbaar door
kapitaalgoederen)
Ecological economics (‘Doemdenkers’?)
- Economie = onderdeel biosfeer
- Kenmerken
o Technologie pessimisme: nat kap kan nt volledig vervangen wn door kapitaalgoederen
o Transdisciplinair
- Kenneth E. Boulding
o Assumptie = grondstoffen zijn beperkt
o Voorzorgsprincipe: bepaal limieten op grondstoffengebruik
En vele andere:
- Sustainability Economics
- Doughnut economics
- Circular economy
- Degrowth
- …
Wie heeft gelijk? Niet alleen economisch, maar ook (geo-)politiek vraagstuk
Covid < recessie (economische link) 🡪 hoe gaan we het terugverdienen? < klimaatverandering (problematiek
niet verdwenen) < biodiversiteitsuitdagingen (even immens als klimaatveranderingen)
1
,HOOFDSTUK 1: BOUWSTENEN VOOR EEN VERRUIMENDE
MILIEUECONOMIE
1.1 Ecosysteemvisie en economische groei
Link tussen GDP en CO2 emissions is duidelijk
- BE: groei meestal rond de 1-2% niet enorm
- GDP heeft beperkingen:
o Includeert zaken niet: Natuurlijk kapitaal zit hier niet in (vb. Afrikaanse landen)
o Includeert zaken die dubbel zijn: oorlogseconomie, ec activiteit om olielek op te kuisen, …
Hockeystick grafieken voor CO2, demografie, %luchtvervuiling, …
- We zitten aan 420 ppm CO2 in atmosfeer + 1° temp stijging → 1,5° stijging halen we nt
Klassieke (vereenvoudigde) benadering:
Ecosysteemvisie: interactie tussen de economie (industriële maatschappij) en de natuur (metabolisme)
A. Economie wisselt stoffen uit met haar natuurlijke omgeving =
industrieel metabolisme
1. Bronfunctie: zon, fossiele brandstoffen, mineralen, …
2. Stortfunctie: na gebruik, omzetting en opslag: materie en energie
afgevoerd naar omgeving
3. Kaderfunctie: continue wisselwerking met omgeving
2
,B. Massa- en energiestromen zijn onderhevig aan natuurwetten (thermodynamica)
(noot: natuurwetten worden in de economie vaak niet bekeken)
▪ Wet van behoud van massa/energie → onmogelijk massa creëren of vernietigen
▪ Bv. 1 kg olie + 11 kg lucht => 12 kg gasses CO2, H2O, C-H’s, PACs, …
▪ Wet van stijgende entropie (dalende kwaliteit)
▪ Bv. Energie conversies/transfers (hoog → laag), vermengingen, …
▪ Nicholas Georgescu-Roegen
▪ The Entropy Law and the Economic Process
▪ Een van de grondleggers van de ecologische economie
Uitputting: overbelasting vd bronnen
Vervuiling: overbelasting vh storten
Aantasting: draagkracht natuur en leefbaarheid
onder druk
Ecologische grenzen – Rockstörm et. al. (Nature – 2009)
‘non-negotiable basis for our soc and ec development’
Veschillende ecologische grenzen besproken, niet
enkel klimaatverandering als problematisch
Andere
- Earth overshoot day (BE: 20 maart)
- WWF Living Planet Report
- Ecological footprint
- Encycliek ‘Laudato Si’: pauselijke rondzendbrief
paus Franciscus 2015 – beschermingswaardigheid
aarde en milieu → oproep tot nieuw dialoog en
solidariteit ivm ecol uitdagingen +zn menselijke wortels
- Protest op shell sponsoring Lego
- …
Onbegrensde economische groei (kan dit?):
o Onverzadigbare materiële wensen
o Relatief schaarse middelen
o → Schaarste is relatief (neoklassieke economie)
o → Substitutie (hernieuwbare E, consumptie aanpassen, …)
o → technologische vooruitgang (emissieloze stallen, microbiele algen als voeding, …)
o Herman Daly: onbegrensde ec groei = onmogelijk & niet wenselijk - Zonder groei gaat het ook
3
, Ecosysteemvisie
Welvaart (gelinkt aan onze mogelijkheden tot consumptie) ≠ welzijn
Maakt geld gelukkig? Ja tot een bepaald niveau
- Vanaf een bepaald niveau fluctuaties → je kan ook gewoon pech hebben
- vb. Rijkste landen: Scandinavische landen =/ het gelukkigste → minder licht / slechter weer
IPCC rapport: onzekerheidsmarge – nu ongeveer 1,1° - 1,5° alleen mogelijk mits immense sociale schade
Noot Rkant: luchtvervuiling -> relatieve koeling (reflecteren van zonlicht op kleine deeltjes)
Klimaatverandering → impact op (huidige en voorspelde) crop yield en vinsvangst
Voorbeeld: landbouwwaarde die we verliezen
→ enorm in Italië, Spanje, Portugal, Griekenland
In Italië zal dit grotere impact hebben want veel
toegevoegde waarde LB tov andere landen
4
