Samenvatting - Praktijkgericht onderzoek

PGO: samenvatting:
Stap 1: formulering probleemstelling en onderzoeksvra(a)g(en)
1: Wat is een literatuuronderzoek?
Literatuur
= geheel van verzamelde kennis rond een bepaald onderwerp in een bepaald
domein van de wetenschappen.
Literatuuronderzoek = “een overzicht van bestaande kennis en inzichten uit
de vakliteratuur over het praktijkprobleem dat centraal staat in je onderzoek”
(Donk & Lanen, 2017, p. 125).
• Beeld krijgen van bestaande kennis over het onderzoeksonderwerp
• Vertrekt vanuit een probleemstelling en onderzoeksvragen
• Beschrijven van (de relatie tussen) kernbegrippen relevant voor het
onderzoeksonderwerp
• Verschillende perspectieven of stromingen binnen één
onderzoeksonderwerp in kaart brengen
• Is gebaseerd op wetenschappelijke en vakliteratuur waarnaar in
APA-stijl wordt gerefereerd.


Er bestaan twee soorten literatuuronderzoek:
• Literatuuronderzoek kan een zelfstandige vorm van onderzoek zijn.
 Deze soort van literatuuronderzoek bestaat dan op zichzelf zonder een
empirisch onderzoeksluik nadien en beoogt te komen tot een stand van zaken
rond de probleemstelling & de onderzoeksvragen.
• Literatuuronderzoek kan ook deel uitmaken van een empirische
studie.
 Deze soort van literatuuronderzoek beoogt dan voorafgaandelijk aan het
empirisch onderzoek om:
 Te komen tot een formulering van een probleemstelling en
onderzoeksvra(a)g(en);
 De stand van zaken inzake kennis omtrent de
probleemstelling & de onderzoeksvragen weer te geven;
 Inspirerend te zijn inzake theorieën en/of
onderzoeksmethoden.
• Een literatuuronderzoek schrijf je op wetenschappelijke wijze neer in
een literatuurstudie (=rapport)!

,Literatuuronderzoek met rapportering in literatuurstudie
INHOUD
• Een literatuurstudie bestaat uit:
 Een probleemstelling
 Het eigenlijke literatuuroverzicht (wat is er geweten?)
 Een conclusie als antwoord op de probleemstelling &
onderzoeksvragen en pistes voor verder onderzoek (wat nog niet
geweten is)
 Een bibliografie waaruit blijkt op welke bronnen de literatuurstudie
gebaseerd is


• In de probleemstelling komt:
 Een beschrijving en situering van het probleem = context
 Een beschrijving van de maatschappelijke relevantie en context
(micro, meso, macro)
 De onderzoeksvraag
• In het literatuuroverzicht komt een overzicht van alle informatie uit
bruikbare bronnen die een antwoord geven op je onderzoeksvraag. Dat
kan zowel theorie als onderzoek als specifieke hulpverlening of
methodieken zijn. Alle inhoud die hier staat; is relevant voor het
beantwoorden van je onderzoeksvraag.
• In de conclusie komt:
 Een antwoord op de onderzoeksvraag (gebaseerd op info van
literatuurstudie)
 Tekortkomingen van de huidige literatuurstudie (vb: geen enkel
belgisch onderzoek vinden)
 Pistes voor toekomstig onderzoek

,LET OP! Dit proces blijft wel cyclisch, je kan altijd terugkeren op je stappen!


2: Wat is een probleemstelling?
• Praktijkgericht onderzoek (PGO) is onderzoek gericht op de oplossing van
praktijkproblemen.
• Elk PGO start met het formuleren van een praktijkprobleem.
• Omdat men ervan uitgaat dat de bestaande situatie onwenselijk is
en er best verbetering in wordt aangebracht, is van
‘probleemstelling’ sprake.
• Een probleemstelling van een onderzoek is dus informatie omtrent een
inhoudelijk onderwerp dat aangeeft waarover het onderzoek zal
gaan.
• Het onderzoeksonderwerp is meestal vrij algemeen → nood aan
afbakening
• Een probleemstelling is wat specifieker:
“Bondige omschrijving van wat het onderzoeksprobleem precies
inhoudt en waarom het relevant is om er onderzoek naar te
verrichten” (Roose & Meuleman, 2018, p. 111).
• Drie elementen van een probleemstelling: afbakening, relevantie,
doelgericht
 Nuttige vragen bij het opstelling van een probleemstelling van een
literatuuronderzoek:
 Wat? (vb. gedrag  probleemgedrag  depressie)
 Welbepaalde groepen (wie?)
 Nut voor de praktijk
 Deelprobleem bestuderen
 Domein
 Invalshoek (cliënt/begeleider/beleid?)

, ü Periode/ tijd (wanneer?)
ü Ruimtelijke afbakening (plaats?)


Element 1: afbakening
• Een onderzoeker wil onderzoek doen naar de problematiek van
eenzaamheid (= onderzoeksonderwerp)
• Eenzaamheid is een ruim onderzoeksonderwerp en dient dus afgebakend
te worden in de probleemstelling.




• Voorbeeld:
Eenzaamheid
 Sociale eenzaamheid
 Sociale eenzaamheid bij ouderen
 Aanpak van sociale eenzaamheid bij ouderen
 Aanpak van sociale eenzaamheid bij ouderen door
welzijnsinstellingen en lokale overheden
 Effectiviteit van de aanpak van sociale eenzaamheid bij ouderen door
welzijnsinstellingen en lokale overheden


Element 2: Relevantie
Een probleemstelling moet ook altijd de relevantie van het onderzoek schetsen.
• Maatschappelijke relevantie: Op welke manier is het onderzoek
relevant voor de maatschappij?
• Mogelijke bijdrage op verschillende niveaus:
• Macro: bijdrage op breed maatschappelijk vlak
• Meso: bijdrage voor één of meerdere organisaties uit
het werkveld of voor een beroepsgroep
• Micro: bijdrage voor specifiek persoon of specifieke
doelgroep
• Theoretische relevantie van het onderzoek: Draagt het
onderzoek bij tot de bestaande kennis? Is het vernieuwend ten
aanzien van wat we al allemaal weten?