1
Werkveldverkenning 1
Algemene inleidende begrippen WVV 1
1. Soorten interventies binnen het sociaal werk
Interventies naar/met individuelen & individuele cases
➢ Benaderingen en Methodieken
− Sociale problemen worden aangepakt via verschillende benaderingen,
afhankelijk van:
i. De definiëring van het probleem.
ii. De gekozen methodieken.
➢ Focussen op Individu of Gezinssysteem
− De interventie richt zich op:
i. Een individu als "case" of "cliënt".
ii. Een gezinssysteem rondom het individu.
➢ Proces van de Interventie
− Startpunt: De vragen, noden of problemen van de cliënt.
− Doel: Samen met de cliënt een passend antwoord ontwikkelen.
− Ondersteuning: Mogelijke inschakeling van:
i. Sociale diensten.
ii. Ondersteuningsmogelijkheden binnen het sociale netwerk.
− Centrale Focus: Het individu of de case blijft altijd het uitgangs- en eindpunt.
Kenmerkend = emancipatorisch werken dat tot doel stelt belanghebbenden actief te
betrekken & zijn/haar/hun handelingsvermogen te versterken.
Interventies naar/met groepen & (structuren vd) gemeenschap
➢ Doel en Aanpak
− Deze interventies leggen een expliciete verbinding tussen individu & de groepen
waartoe zij behoren, evenals het gedeelde of gemeenschappelijke.
− Ze richten zich op problemen die voortkomen uit groepsgebonden factoren,
zoals:
i. Kenmerken (bv. vrouw, migrant, jong, bejaard).
ii. Gemeenschappelijke ervaringen (bijv. verslaving).
➢ Werken met Groepen en Gemeenschappen
− Interventies worden uitgevoerd samen met groepen, gemeenschappen of
‘communities’.
− Doel:
i. Inzicht geven in de maatschappelijke oorzaken v probleemsituaties.
ii. Individuele problemen verbeteren via structurele aanpassingen.
➢ Structurele Focus
, 2
− Het aanpakken v onderdelen vd samenleving wordt beschouwd als noodzakelijk
om individuele problemen effectief aan te pakken.
− Gericht op versterken & vernieuwen van:
i. Het sociale weefsel.
ii. Groepsvorming.
− Doel: Bijdragen aan een democratische, solidaire, open & cultureel diverse
samenleving.
➢ Kerncomponenten
− Emancipatorisch werken: Actieve betrokkenheid v betrokkenen.
− Participatieve aanpak: Samenwerking met burgers om maatschappelijke
problemen aan te pakken.
➢ Verband met Sociale Werkpraktijken
− Verwijzing nr methodieken zoals social group work.
− Relatie met samenlevingsopbouw of opbouwwerk, waarbij structurele
verbeteringen worden nagestreefd:
i. Aanpakken v in- & uitsluitingsmechanismen.
ii. Werken aan regelgeving, organisatievormen & maatschappelijke
systemen.
Interventies nr andere organisaties
➢ Doelgroep
a. Deze interventies richten zich niet op individuen of specifieke
doelgroepen binnen het SW, maar op:
i. Het sociaal werkveld zelf.
ii. Overheden & organisaties die het SW ondersteunen.
➢ Type Organisaties
a. Koepelorganisaties, overheidsinstanties, steunpunten & kenniscentra.
b. Voorbeelden:
i. Ministeriële departementen.
ii. Agentschappen & andere beleidsorganen.
➢ Functies
a. Ondersteunen vh werkveld door:
i. Aanbieden v kennis over thema’s & beleidskaders.
ii. Faciliteren v uitwisseling tussen SW’ers.
b. Optreden als belangrijke kennisbronnen vr (toekomstige) SW’ers.
➢ Tweevoudige Rol
a. Werkveld Ondersteunen: Primaire doelgroep v deze interventies zijn SW
-praktijken zelf.
b. Structureel Werken:
i. Ontwikkelen v interventies gericht op beleid & samenleving.
, 3
ii. Aanpakken v structurele uitdagingen op basis v thema’s &
inzichten uit SWveld.
➢ Aanvullende Activiteiten
a. Groepswerk als basis vr beleids- & politieke acties.
b. Bijdragen aan structurele oplossingen vr maatschappelijke problemen.
2. Echelonnering van het sociaal werk
Het SW wordt opgedeeld in verschillende ‘lijnen’. Deze lijnen geven o.a. informatie over hoe
‘toegankelijk’ de SWorganisatie is.
Figuur -> kijk op de verschillende lijnen in het SW + vertelt je direct hoe toegankelijk ze zijn.
De nulde lijn
➢ Laagdrempelig & vrij toegankelijk.
➢ Zorg binnen het eigen netwerk
➢ Zelfhulp
➢ Mantelzorg: staat in vr groot deel vd zorg vd hulpbehoevende
➢ Vrijwilligerswerk
De eerste lijn
➢ Rechtsreeks toegankelijke zorg
➢ Zelf vaak afspraak bij maken: bv huisartsen, kinesitherapeuten, psychologen,
welzijnswerkers…
De tweede lijn
➢ Niet rechtstreeks toegankelijke zorg
➢ Doorverwijzing nodig
➢ Gespecialiseerde zorg aangeboden
➢ Bv centra geestelijke gezondheid
De derde lijn
➢ Niet rechtstreeks toegankelijke zorg
➢ Niet vrij toegankelijk
, 4
➢ Vaak intramuraal (= binnen de muren v een voorziening)
3. Mate van hulp & zorg binnen sociaal werk organisaties
Ambulante zorg:
→ Belanghebbende gaat op consultatie
→ Heel beperkte duur
→ Bv afspraak met een VDAB-consulent waarin een opleidingstraject wordt gestart.
Het kan ook zijn dat de professional nr de hulpvrager toegaat, bv wanneer een medewerker v
een wijkgezondheidscentrum een moeilijk bereikbare doelgroep zoals allochtone oudere
vrouwen, wil warm maken vr een aankomend initiatief rond gezonde levensstijl.
Semi-residentiële hulp & zorg:
→ Meeste gevallen geen overnachting of verblijf aan vast hangt
→ Wel intensiever hulp en zorg nodig is.
→ Bv jongeren met een matig fysieke &/of mentale beperking, die overdag te werk
gesteld worden in een zorgboerderij.
Residentiële zorg:
→ Hulp die dag- & nachtopvang aanbiedt.
→ Betrokkene verblijft tijdelijk/permanent in de voorziening, dit omdat het niet
haalbaar meer is om thuis te wonen.
→ De hulp & zorg wordt ‘intramuraal’ aangeboden
→ Vindt plaats binnen de muren v een voorziening.
→ Bv minderjarige jongere die een misdrijf heeft gepleegd & verplicht wordt in een
gemeenschapscentrum te verblijven
→ Er zijn ook omstandigheden waarbij verblijf permanent is.
Domein 1: algemeen welzijnswerk
1. Inleiding
Algemeen Welzijnswerk helpt de gebruikers zich persoonlijk & sociaal te ontplooien,
hun individuele & sociale rechten uit te oefenen, zodat ze een menswaardig leven
kunnen leiden.
Doelgroep: iedereen v wie de welzijnskansen bedreigd of verminderd zijn.
2. Historiek van het landschap
Werkveldverkenning 1
Algemene inleidende begrippen WVV 1
1. Soorten interventies binnen het sociaal werk
Interventies naar/met individuelen & individuele cases
➢ Benaderingen en Methodieken
− Sociale problemen worden aangepakt via verschillende benaderingen,
afhankelijk van:
i. De definiëring van het probleem.
ii. De gekozen methodieken.
➢ Focussen op Individu of Gezinssysteem
− De interventie richt zich op:
i. Een individu als "case" of "cliënt".
ii. Een gezinssysteem rondom het individu.
➢ Proces van de Interventie
− Startpunt: De vragen, noden of problemen van de cliënt.
− Doel: Samen met de cliënt een passend antwoord ontwikkelen.
− Ondersteuning: Mogelijke inschakeling van:
i. Sociale diensten.
ii. Ondersteuningsmogelijkheden binnen het sociale netwerk.
− Centrale Focus: Het individu of de case blijft altijd het uitgangs- en eindpunt.
Kenmerkend = emancipatorisch werken dat tot doel stelt belanghebbenden actief te
betrekken & zijn/haar/hun handelingsvermogen te versterken.
Interventies naar/met groepen & (structuren vd) gemeenschap
➢ Doel en Aanpak
− Deze interventies leggen een expliciete verbinding tussen individu & de groepen
waartoe zij behoren, evenals het gedeelde of gemeenschappelijke.
− Ze richten zich op problemen die voortkomen uit groepsgebonden factoren,
zoals:
i. Kenmerken (bv. vrouw, migrant, jong, bejaard).
ii. Gemeenschappelijke ervaringen (bijv. verslaving).
➢ Werken met Groepen en Gemeenschappen
− Interventies worden uitgevoerd samen met groepen, gemeenschappen of
‘communities’.
− Doel:
i. Inzicht geven in de maatschappelijke oorzaken v probleemsituaties.
ii. Individuele problemen verbeteren via structurele aanpassingen.
➢ Structurele Focus
, 2
− Het aanpakken v onderdelen vd samenleving wordt beschouwd als noodzakelijk
om individuele problemen effectief aan te pakken.
− Gericht op versterken & vernieuwen van:
i. Het sociale weefsel.
ii. Groepsvorming.
− Doel: Bijdragen aan een democratische, solidaire, open & cultureel diverse
samenleving.
➢ Kerncomponenten
− Emancipatorisch werken: Actieve betrokkenheid v betrokkenen.
− Participatieve aanpak: Samenwerking met burgers om maatschappelijke
problemen aan te pakken.
➢ Verband met Sociale Werkpraktijken
− Verwijzing nr methodieken zoals social group work.
− Relatie met samenlevingsopbouw of opbouwwerk, waarbij structurele
verbeteringen worden nagestreefd:
i. Aanpakken v in- & uitsluitingsmechanismen.
ii. Werken aan regelgeving, organisatievormen & maatschappelijke
systemen.
Interventies nr andere organisaties
➢ Doelgroep
a. Deze interventies richten zich niet op individuen of specifieke
doelgroepen binnen het SW, maar op:
i. Het sociaal werkveld zelf.
ii. Overheden & organisaties die het SW ondersteunen.
➢ Type Organisaties
a. Koepelorganisaties, overheidsinstanties, steunpunten & kenniscentra.
b. Voorbeelden:
i. Ministeriële departementen.
ii. Agentschappen & andere beleidsorganen.
➢ Functies
a. Ondersteunen vh werkveld door:
i. Aanbieden v kennis over thema’s & beleidskaders.
ii. Faciliteren v uitwisseling tussen SW’ers.
b. Optreden als belangrijke kennisbronnen vr (toekomstige) SW’ers.
➢ Tweevoudige Rol
a. Werkveld Ondersteunen: Primaire doelgroep v deze interventies zijn SW
-praktijken zelf.
b. Structureel Werken:
i. Ontwikkelen v interventies gericht op beleid & samenleving.
, 3
ii. Aanpakken v structurele uitdagingen op basis v thema’s &
inzichten uit SWveld.
➢ Aanvullende Activiteiten
a. Groepswerk als basis vr beleids- & politieke acties.
b. Bijdragen aan structurele oplossingen vr maatschappelijke problemen.
2. Echelonnering van het sociaal werk
Het SW wordt opgedeeld in verschillende ‘lijnen’. Deze lijnen geven o.a. informatie over hoe
‘toegankelijk’ de SWorganisatie is.
Figuur -> kijk op de verschillende lijnen in het SW + vertelt je direct hoe toegankelijk ze zijn.
De nulde lijn
➢ Laagdrempelig & vrij toegankelijk.
➢ Zorg binnen het eigen netwerk
➢ Zelfhulp
➢ Mantelzorg: staat in vr groot deel vd zorg vd hulpbehoevende
➢ Vrijwilligerswerk
De eerste lijn
➢ Rechtsreeks toegankelijke zorg
➢ Zelf vaak afspraak bij maken: bv huisartsen, kinesitherapeuten, psychologen,
welzijnswerkers…
De tweede lijn
➢ Niet rechtstreeks toegankelijke zorg
➢ Doorverwijzing nodig
➢ Gespecialiseerde zorg aangeboden
➢ Bv centra geestelijke gezondheid
De derde lijn
➢ Niet rechtstreeks toegankelijke zorg
➢ Niet vrij toegankelijk
, 4
➢ Vaak intramuraal (= binnen de muren v een voorziening)
3. Mate van hulp & zorg binnen sociaal werk organisaties
Ambulante zorg:
→ Belanghebbende gaat op consultatie
→ Heel beperkte duur
→ Bv afspraak met een VDAB-consulent waarin een opleidingstraject wordt gestart.
Het kan ook zijn dat de professional nr de hulpvrager toegaat, bv wanneer een medewerker v
een wijkgezondheidscentrum een moeilijk bereikbare doelgroep zoals allochtone oudere
vrouwen, wil warm maken vr een aankomend initiatief rond gezonde levensstijl.
Semi-residentiële hulp & zorg:
→ Meeste gevallen geen overnachting of verblijf aan vast hangt
→ Wel intensiever hulp en zorg nodig is.
→ Bv jongeren met een matig fysieke &/of mentale beperking, die overdag te werk
gesteld worden in een zorgboerderij.
Residentiële zorg:
→ Hulp die dag- & nachtopvang aanbiedt.
→ Betrokkene verblijft tijdelijk/permanent in de voorziening, dit omdat het niet
haalbaar meer is om thuis te wonen.
→ De hulp & zorg wordt ‘intramuraal’ aangeboden
→ Vindt plaats binnen de muren v een voorziening.
→ Bv minderjarige jongere die een misdrijf heeft gepleegd & verplicht wordt in een
gemeenschapscentrum te verblijven
→ Er zijn ook omstandigheden waarbij verblijf permanent is.
Domein 1: algemeen welzijnswerk
1. Inleiding
Algemeen Welzijnswerk helpt de gebruikers zich persoonlijk & sociaal te ontplooien,
hun individuele & sociale rechten uit te oefenen, zodat ze een menswaardig leven
kunnen leiden.
Doelgroep: iedereen v wie de welzijnskansen bedreigd of verminderd zijn.
2. Historiek van het landschap
