HOOFDSTUK 3: Begrippen uit de
stadsgeografie
AGENDA
1 stad en verstedelijking
Definities van stad
Begrippen ivm verstedelijking
2 stedelijke plattegronden
3 de morfologische gelding van een stadsgewest
Binnenstad
19e eeuwse gordel
Stadsrand
Banlieu
wijkvorming
4 stedelijke structuurmodellen
Concentrisch model van Burgess
Sectormodel van Hoyt
Meerkernenmodel van Harris en Ullman
Evaluatie van modellen
5 stedelijke invloedssferen en hiërarchische niveaus
Begrippen
Rangschikken van steden: Rank-Size Rule
Hiërarchische stedennet
Afbakenen van invloedssferen
Stedelijke relatieschema’s
Theorie van Christaller = centralenplaatsen theorie
toepassingen
= stadsgeografen gaat kijken naar de ruimtelijke structuur van een stad
en naar de processen die zich afspelen achter de stad
1
,Stadsgeografen richten zich op de bestudering van de ruimtelijke
structuur en de daarmee samenhangende processen in steden en
stedelijke gebieden
1 Stad en verstedelijking
Waarom zijn steden op bepaalde plaatsen ontstaan?
1.1 Definities van de stad
Een stad heeft geen één definitie = subjectief begrip
In het verleden hebben velen geprobeerd een sluitende definitie van
‘stad’ te geven
Geen van deze voldeden zie cursus
Van Daele:
o stad = uitgebreid, samenhangend geheel van huizen en
gebouwen
o Dorp = groep woningen, kleiner dan stad
De benaderingswijzen over het wezen van een stad lopen sterk
uiteen. Onderscheid tussen stad en niet-stad
definitie sterk gebaseerd op traditie en intuïtie subjectief begrip
De definitie van stad is subjectief MAAR er zijn wel een aantal
objectieve criteria waaraan je een stad aan kan toetsen:
toch te kunnen definiëren statische criteria om onderscheid te
maken tussen stad & dorp
Wat we wel kunnen bepalen: aantal statische criteria ≠ platteland
o bevolkingsconcentratie
o Multifunctionaliteit met ruime invloedsfeer
o Bevolkingsheterogeniteit
o Bebouwingsdichtheid
Stad: Zelfs met criteria kom je niet aan een overal toepasbare definitie
van een stad
Voorbeelden:
2
, Frankrijk: communes met kern van +2 000 inw
In Frankrijk spreken we over een stad als deze meer als 2000 inwoners heeft
Japan: kern met +30 000 inw
Zweden: gebied met +2 000 inw
Steden zijn bebouwde gebieden met tenminste 2000 inwoners en
gewoonlijk niet meer dan 200m tussen de huizen.”
+ 19e eeuw kernstad + stadsrand agglomeratie + banlieu
Als deze vraag op examen voorkomt, antwoord: “Er is geen
exacte definitie van een stad, het is iets zeer subjectief. Maar je kan je
wel baseren op bovenstaande criteriapunten.
1.2 Begrippen i.v.m verstedelijking
Verstedelijkingsproces:
bevolking gaat zich steeds meer concentreren in stedelijke of
verstedelijkte nederzettingen
Is het proces waarbij de bevolking zich steeds meer concentreert in
als stedelijk of als verstedelijkt te classificeren nederzettingen
Mensen trekken van het platteland naar de steden
Verstedelijkingsgraad
= hoeveel % van de wereldbevolking in een stad
woont
Mate waarin urbanisatieproces gevorderd is op bepaald moment
o 55% van de wereldbevolking woont verstedelijkt
o 90% van de Belgen wonen verstedelijkt
o In ontwikkelingslanden: lage verstedelijking
o ontwikkelde landen: hoge verstedelijking
- China 42%
3
stadsgeografie
AGENDA
1 stad en verstedelijking
Definities van stad
Begrippen ivm verstedelijking
2 stedelijke plattegronden
3 de morfologische gelding van een stadsgewest
Binnenstad
19e eeuwse gordel
Stadsrand
Banlieu
wijkvorming
4 stedelijke structuurmodellen
Concentrisch model van Burgess
Sectormodel van Hoyt
Meerkernenmodel van Harris en Ullman
Evaluatie van modellen
5 stedelijke invloedssferen en hiërarchische niveaus
Begrippen
Rangschikken van steden: Rank-Size Rule
Hiërarchische stedennet
Afbakenen van invloedssferen
Stedelijke relatieschema’s
Theorie van Christaller = centralenplaatsen theorie
toepassingen
= stadsgeografen gaat kijken naar de ruimtelijke structuur van een stad
en naar de processen die zich afspelen achter de stad
1
,Stadsgeografen richten zich op de bestudering van de ruimtelijke
structuur en de daarmee samenhangende processen in steden en
stedelijke gebieden
1 Stad en verstedelijking
Waarom zijn steden op bepaalde plaatsen ontstaan?
1.1 Definities van de stad
Een stad heeft geen één definitie = subjectief begrip
In het verleden hebben velen geprobeerd een sluitende definitie van
‘stad’ te geven
Geen van deze voldeden zie cursus
Van Daele:
o stad = uitgebreid, samenhangend geheel van huizen en
gebouwen
o Dorp = groep woningen, kleiner dan stad
De benaderingswijzen over het wezen van een stad lopen sterk
uiteen. Onderscheid tussen stad en niet-stad
definitie sterk gebaseerd op traditie en intuïtie subjectief begrip
De definitie van stad is subjectief MAAR er zijn wel een aantal
objectieve criteria waaraan je een stad aan kan toetsen:
toch te kunnen definiëren statische criteria om onderscheid te
maken tussen stad & dorp
Wat we wel kunnen bepalen: aantal statische criteria ≠ platteland
o bevolkingsconcentratie
o Multifunctionaliteit met ruime invloedsfeer
o Bevolkingsheterogeniteit
o Bebouwingsdichtheid
Stad: Zelfs met criteria kom je niet aan een overal toepasbare definitie
van een stad
Voorbeelden:
2
, Frankrijk: communes met kern van +2 000 inw
In Frankrijk spreken we over een stad als deze meer als 2000 inwoners heeft
Japan: kern met +30 000 inw
Zweden: gebied met +2 000 inw
Steden zijn bebouwde gebieden met tenminste 2000 inwoners en
gewoonlijk niet meer dan 200m tussen de huizen.”
+ 19e eeuw kernstad + stadsrand agglomeratie + banlieu
Als deze vraag op examen voorkomt, antwoord: “Er is geen
exacte definitie van een stad, het is iets zeer subjectief. Maar je kan je
wel baseren op bovenstaande criteriapunten.
1.2 Begrippen i.v.m verstedelijking
Verstedelijkingsproces:
bevolking gaat zich steeds meer concentreren in stedelijke of
verstedelijkte nederzettingen
Is het proces waarbij de bevolking zich steeds meer concentreert in
als stedelijk of als verstedelijkt te classificeren nederzettingen
Mensen trekken van het platteland naar de steden
Verstedelijkingsgraad
= hoeveel % van de wereldbevolking in een stad
woont
Mate waarin urbanisatieproces gevorderd is op bepaald moment
o 55% van de wereldbevolking woont verstedelijkt
o 90% van de Belgen wonen verstedelijkt
o In ontwikkelingslanden: lage verstedelijking
o ontwikkelde landen: hoge verstedelijking
- China 42%
3
