ontwikkelingspsychologie
Inhoudsopgave
1) Inleiding in de ontwikkelingspscychologie:........................................................................................................................3
Inleidende vragen en begrippen:.......................................................................................................................................3
Nature – nurture:..............................................................................................................................................................3
Periodes en leeftijden:.......................................................................................................................................................3
Een aantal visies op de ontwikkeling van kinderen............................................................................................................3
2) De ontwikkeling van lichamelijke functies en gezondheid:................................................................................................5
Erfelijkheid en prenatale ontwikkeling:.............................................................................................................................5
Lichamelijke groei:.............................................................................................................................................................6
Gezondheid.......................................................................................................................................................................7
Obesitas bij kinderen.........................................................................................................................................................9
Astma:............................................................................................................................................................................... 9
Kanker:.............................................................................................................................................................................. 9
Allergieën:.........................................................................................................................................................................9
Epilepsie............................................................................................................................................................................ 9
3) De ontwikkeling van het brein en breindidactiek:.............................................................................................................9
De ontwikkeling van het brein:..........................................................................................................................................9
het geheugen:..................................................................................................................................................................12
Aandachtstekortstoornis met hyperactiviteit (ADHD).....................................................................................................13
4) de ontwikkeling van de waarneming...............................................................................................................................13
De visuele waarneming:..................................................................................................................................................13
Auditieve waarneming.....................................................................................................................................................14
De visuele en auditieve omgeving van het kind vereenvoudigen:...................................................................................14
Geur en smaak.................................................................................................................................................................14
Tastzin.............................................................................................................................................................................. 14
Intermodale perceptie.....................................................................................................................................................14
Visueel-motorische integratie.........................................................................................................................................15
Illusies en halluccinaties:.................................................................................................................................................15
5) de ontwikkeling van de motoriek....................................................................................................................................15
6) De ontwikkeling van het denken en metacognitie:..........................................................................................................16
Metacognitie................................................................................................................................................................... 17
7) De ontwikkeling van de intelligentie en presteren op school..........................................................................................18
8) de ontwikkeling van taal..................................................................................................................................................19
9) De ontwikkeling van de persoonlijkheid, identiteit en het zelf........................................................................................21
, ontwikkelingspsychologie
10) de ontwikkeling van het moreel oordelen over goed en kwaad:...................................................................................25
Moreel oordelen:.............................................................................................................................................................25
11) De ontwikkeling van hechting en omgaan met anderen...............................................................................................26
De ontwikkeling van hechting:.........................................................................................................................................26
secure base en safe haven...............................................................................................................................................26
het interne werkmodel en hechting in de klas................................................................................................................27
De verdere sociaal-emotionele ontwikkeling: theorie of mind en empathie:..................................................................27
10) De ontw. van het psychisch functioneren en welbevinden op school...........................................................................27
Introductie:...................................................................................................................................................................... 27
Angst en depressieve problemen....................................................................................................................................27
Faalangst......................................................................................................................................................................... 27
Aangeleerde hulpeloosheid.............................................................................................................................................28
Psychosomatische klachten.............................................................................................................................................28
Agressie:.......................................................................................................................................................................... 28
Pesten.............................................................................................................................................................................. 28
Sociale fobie.................................................................................................................................................................... 28
, ontwikkelingspsychologie
1) Inleiding in de ontwikkelingspscychologie:
Inleidende vragen en begrippen:
Ontwikkelingspsychologie de studie die probeert te begrijpen hoe mens ontwikkelt van conceptie tot dood.
Kennis over de Ont.Psy.
gedrag van lln beter begrijpen en efficiënter inspelen op de bredere les- en klaspraktijk.
Ouders bijstaan in het opvoedingsproces van hun kind
Betere beslissingen voor een beter beleid
Het opbouwen van zelfkennis en een betere zelfreflectie.
Doel: ons meer inzicht geven in hoe mensen veranderen over de tijd op het vlak van diverse ontwikkelingspsychologische domeinen.
Focus: op de periodes wanneer de veranderingen het sterkste te zien zijn, geboorte tot adolescentie.
Werkzaam op twee vlakken beschrijven, verklaren.
Nature – nurture:
Eeuwenoude tegenstelling: is gedrag aangeboren of aangeleerd?
Nature = invloed van genetische eigenschappen en de daarbij rijping op de ontwikkeling van het kind.
Nurture = de invloeden van de omgeving op de ontwikkeling van het kind.
Vrijwel elk gedrag is een samenspel van aangeboren factoren en omgevingsfactoren (én van zelfsturing).
Het probleem van Molyneux:
Blind geboren man weet hoe iets voelt, maar stel dat de man opeens kan zien zal hij op eerste zicht niet kunnen linken aan wat hij voelde.
Gebeurt de ontwikkeling van een kind in stappen en niveaus of is het eerder iets vloeiends?
stapsgewijze ontwikkeling (veel stadia- of fasetheorieën beschreven, Piaget, Erikson, Kohlberg - 20 ste eeuw)
= kwalitatieve benadering: binnen elk stadium zijn er vaardigheden die in het vorige stadium nog niet aanwezig waren (maar ze bouwen er wel op voort).
geleidelijke en vloeiende veranderingen over de tijd.
= kwantitatieve benadering: eigenschappen van gedrag verdwijnen of verschijnen niet, maar worden sterker of zwakker. (meer, minder, beter, preciezer, …)
Prenatale periode Babyperiode Peuterperiode Kleuterperiode lagere schoolperiode
Vóór de geboorte 0-18 maanden 18 maanden – 3 jaar 3 – 6 jaar 6 – 12 jaar
De periode van de vroege De periode van de De periode van de latere
Adolescentieperiode
volwassenheid volwassenheid volwassenheid
12 – 20 jaar 20 – 30 jaar 30 – 60 jaar Ouder dan 60
Periodes en leeftijden:
Vallen vaak samen met belangrijke overgangen die zich op school voordoen.
Ontwikkelingsverloop voor elk kind verschillend. Zijn toch kenmerkend voor een bepaalde periode in de ontwikkeling.
Ontwikkelingsopgaven kan je zien als psychologisch opdrachten waarbij je kijkt naar e manier waarop een kind omgaat met problemen in het leven en omgaat met
verwachtingen die de omgeving stelt. (in min of meer vaste volgorde)
Goed vervult = opdoen vaardigheden en kennis.
Voldoende ondersteuning bieden tijdens deze periodes
Opvoedingstaken de pedagogische omgeving moet voldoende afgestemd zijn op de ontwikkelingsopgaven die voor het kind op dat moment spelen.
Een aantal visies op de ontwikkeling van kinderen.
1. Psychodynamische benadering begin 20ste eeuw
Erkennen sterk de invloed van het gezin op de ontwikkeling van het kind.
Focus: de wisselwerking tussen het onbewuste van een individu en zijn omgeving.
De ervaringen of trauma’s in de kindertijd zijn van cruciaal belang voor de verder ontwikkeling (sociale en persoonlijkheidsontwikkeling).
Freud – psychoseksuele persoonlijkheidsontwikkeling / Erikson - psychosociale persoonlijkheidsontwikkeling.
Uitgangspunt therapie: onbewuste conflicten in het bewustzijn brengen
o dromen interpreteren; kindertekeningen analyseren; cliënten vrij laten vertellen en associëren.
Probleem: uitspraken kunnen moeilijk hard gemaakt worden door wetenschappelijk onderzoek.
2. Behaviorisme = de leertheorie eerste helft 20ste eeuw
Sterk geïnteresseerd in de ervaringen die nodig zijn om gedrag aan te leren, leren is beleven.
Meetbaar/waarneembaar gedrag met directe gevolgen voor opvoeding en onderwijs
Veel aandacht voor de effecten van straf en beloning.
Inhoudsopgave
1) Inleiding in de ontwikkelingspscychologie:........................................................................................................................3
Inleidende vragen en begrippen:.......................................................................................................................................3
Nature – nurture:..............................................................................................................................................................3
Periodes en leeftijden:.......................................................................................................................................................3
Een aantal visies op de ontwikkeling van kinderen............................................................................................................3
2) De ontwikkeling van lichamelijke functies en gezondheid:................................................................................................5
Erfelijkheid en prenatale ontwikkeling:.............................................................................................................................5
Lichamelijke groei:.............................................................................................................................................................6
Gezondheid.......................................................................................................................................................................7
Obesitas bij kinderen.........................................................................................................................................................9
Astma:............................................................................................................................................................................... 9
Kanker:.............................................................................................................................................................................. 9
Allergieën:.........................................................................................................................................................................9
Epilepsie............................................................................................................................................................................ 9
3) De ontwikkeling van het brein en breindidactiek:.............................................................................................................9
De ontwikkeling van het brein:..........................................................................................................................................9
het geheugen:..................................................................................................................................................................12
Aandachtstekortstoornis met hyperactiviteit (ADHD).....................................................................................................13
4) de ontwikkeling van de waarneming...............................................................................................................................13
De visuele waarneming:..................................................................................................................................................13
Auditieve waarneming.....................................................................................................................................................14
De visuele en auditieve omgeving van het kind vereenvoudigen:...................................................................................14
Geur en smaak.................................................................................................................................................................14
Tastzin.............................................................................................................................................................................. 14
Intermodale perceptie.....................................................................................................................................................14
Visueel-motorische integratie.........................................................................................................................................15
Illusies en halluccinaties:.................................................................................................................................................15
5) de ontwikkeling van de motoriek....................................................................................................................................15
6) De ontwikkeling van het denken en metacognitie:..........................................................................................................16
Metacognitie................................................................................................................................................................... 17
7) De ontwikkeling van de intelligentie en presteren op school..........................................................................................18
8) de ontwikkeling van taal..................................................................................................................................................19
9) De ontwikkeling van de persoonlijkheid, identiteit en het zelf........................................................................................21
, ontwikkelingspsychologie
10) de ontwikkeling van het moreel oordelen over goed en kwaad:...................................................................................25
Moreel oordelen:.............................................................................................................................................................25
11) De ontwikkeling van hechting en omgaan met anderen...............................................................................................26
De ontwikkeling van hechting:.........................................................................................................................................26
secure base en safe haven...............................................................................................................................................26
het interne werkmodel en hechting in de klas................................................................................................................27
De verdere sociaal-emotionele ontwikkeling: theorie of mind en empathie:..................................................................27
10) De ontw. van het psychisch functioneren en welbevinden op school...........................................................................27
Introductie:...................................................................................................................................................................... 27
Angst en depressieve problemen....................................................................................................................................27
Faalangst......................................................................................................................................................................... 27
Aangeleerde hulpeloosheid.............................................................................................................................................28
Psychosomatische klachten.............................................................................................................................................28
Agressie:.......................................................................................................................................................................... 28
Pesten.............................................................................................................................................................................. 28
Sociale fobie.................................................................................................................................................................... 28
, ontwikkelingspsychologie
1) Inleiding in de ontwikkelingspscychologie:
Inleidende vragen en begrippen:
Ontwikkelingspsychologie de studie die probeert te begrijpen hoe mens ontwikkelt van conceptie tot dood.
Kennis over de Ont.Psy.
gedrag van lln beter begrijpen en efficiënter inspelen op de bredere les- en klaspraktijk.
Ouders bijstaan in het opvoedingsproces van hun kind
Betere beslissingen voor een beter beleid
Het opbouwen van zelfkennis en een betere zelfreflectie.
Doel: ons meer inzicht geven in hoe mensen veranderen over de tijd op het vlak van diverse ontwikkelingspsychologische domeinen.
Focus: op de periodes wanneer de veranderingen het sterkste te zien zijn, geboorte tot adolescentie.
Werkzaam op twee vlakken beschrijven, verklaren.
Nature – nurture:
Eeuwenoude tegenstelling: is gedrag aangeboren of aangeleerd?
Nature = invloed van genetische eigenschappen en de daarbij rijping op de ontwikkeling van het kind.
Nurture = de invloeden van de omgeving op de ontwikkeling van het kind.
Vrijwel elk gedrag is een samenspel van aangeboren factoren en omgevingsfactoren (én van zelfsturing).
Het probleem van Molyneux:
Blind geboren man weet hoe iets voelt, maar stel dat de man opeens kan zien zal hij op eerste zicht niet kunnen linken aan wat hij voelde.
Gebeurt de ontwikkeling van een kind in stappen en niveaus of is het eerder iets vloeiends?
stapsgewijze ontwikkeling (veel stadia- of fasetheorieën beschreven, Piaget, Erikson, Kohlberg - 20 ste eeuw)
= kwalitatieve benadering: binnen elk stadium zijn er vaardigheden die in het vorige stadium nog niet aanwezig waren (maar ze bouwen er wel op voort).
geleidelijke en vloeiende veranderingen over de tijd.
= kwantitatieve benadering: eigenschappen van gedrag verdwijnen of verschijnen niet, maar worden sterker of zwakker. (meer, minder, beter, preciezer, …)
Prenatale periode Babyperiode Peuterperiode Kleuterperiode lagere schoolperiode
Vóór de geboorte 0-18 maanden 18 maanden – 3 jaar 3 – 6 jaar 6 – 12 jaar
De periode van de vroege De periode van de De periode van de latere
Adolescentieperiode
volwassenheid volwassenheid volwassenheid
12 – 20 jaar 20 – 30 jaar 30 – 60 jaar Ouder dan 60
Periodes en leeftijden:
Vallen vaak samen met belangrijke overgangen die zich op school voordoen.
Ontwikkelingsverloop voor elk kind verschillend. Zijn toch kenmerkend voor een bepaalde periode in de ontwikkeling.
Ontwikkelingsopgaven kan je zien als psychologisch opdrachten waarbij je kijkt naar e manier waarop een kind omgaat met problemen in het leven en omgaat met
verwachtingen die de omgeving stelt. (in min of meer vaste volgorde)
Goed vervult = opdoen vaardigheden en kennis.
Voldoende ondersteuning bieden tijdens deze periodes
Opvoedingstaken de pedagogische omgeving moet voldoende afgestemd zijn op de ontwikkelingsopgaven die voor het kind op dat moment spelen.
Een aantal visies op de ontwikkeling van kinderen.
1. Psychodynamische benadering begin 20ste eeuw
Erkennen sterk de invloed van het gezin op de ontwikkeling van het kind.
Focus: de wisselwerking tussen het onbewuste van een individu en zijn omgeving.
De ervaringen of trauma’s in de kindertijd zijn van cruciaal belang voor de verder ontwikkeling (sociale en persoonlijkheidsontwikkeling).
Freud – psychoseksuele persoonlijkheidsontwikkeling / Erikson - psychosociale persoonlijkheidsontwikkeling.
Uitgangspunt therapie: onbewuste conflicten in het bewustzijn brengen
o dromen interpreteren; kindertekeningen analyseren; cliënten vrij laten vertellen en associëren.
Probleem: uitspraken kunnen moeilijk hard gemaakt worden door wetenschappelijk onderzoek.
2. Behaviorisme = de leertheorie eerste helft 20ste eeuw
Sterk geïnteresseerd in de ervaringen die nodig zijn om gedrag aan te leren, leren is beleven.
Meetbaar/waarneembaar gedrag met directe gevolgen voor opvoeding en onderwijs
Veel aandacht voor de effecten van straf en beloning.
