Inleiding Recht
Oefeningen op sofia.learn
Deel 1: Wat is recht? (blz 33)
1. Kenmerken en definitie
Recht is overal waar mensen samen komen, afspraken maken. Sommige dingen mag je
wel, andere niet. vb: Je mag als minderjarige niet deelnemen aan verkiezingen, vanaf 18
jaar wel.
1.1 Kenmerken:
- ordenen van de maatschappij
Wie mag wat doen met welke middelen?
vb: je mag niet zomaar iets meenemen uit de winkel
- recht wordt opgelegd door de samenleving
vb: strenge controle op gsm gebruik achter het stuur
- naleving kan worden afgedwongen
Kan niet bij niet naleving van bijvoorbeeld religieuze regels
vb: te snel rijden en een boete ontvangen
Er bestaan structuren en instellingen (politie, fiscus, parket, rechtbanken, …).
→ onderscheiden rechtsregels van andere regels
1.2 Soorten regels
- gedragsregels
“subjectieve” rechten
- toepassingsregels en -structuren (afdwingingsregels)
vb: gerechtelijke organisatie (arbeidsrechtbank, gevangenis, …)
- instellingen en procedures voor wijzigingen van recht
1.3 Definitie
Het recht is het geheel van afdwingbare regels die de menselijke handelen in de
samenleving ordenen.
1.4 Objectief recht vs subjectieve rechten
objectief = de verzameling van rechtsregels, “het recht”, los van concrete personen
subjectief = “mijn rechten”, om naar eigen goeddunken bepaalde handelingen te stellen:
handelingen over jezelf (vrijheid van arbeidskeuze), een bepaalde zaak (eigendomsrecht) of
over het uitoefenen van politieke inspraak (kiesrecht)
Wij halen uit objectieve rechten onze subjectieve rechten
Inleiding Recht 1
,1.5 rechtsobject vs rechtssubject
rechtssubject = groep van personen die hun subjectieve rechten kunnen uitoefenen
rechtsobject = voorwerp waarover de rechtssubjecten hun subjectieve rechten uitoefenen
(vb: aandelen, een dier, handelszaak)
rechtssubjecten
1. natuurlijk persoon → mensen van vlees en bloed
2. rechtspersoon → groepering van natuurlijke personen die samen een nieuwe
persoon oprichten vb: een nv (kunnen ook zaken kopen, verkopen, …)
beiden hebben hun rechten en plichten en kunnen hun subjectieve rechten uitoefenen
1.6 rechtsmisbruik
subjectieve rechten gebruiken met als bedoeling een ander te schaden
vb: vlag in je tuin hangen waardoor de hof van je buurman volledig in de schaduw komt te
liggen
1. afwezigheid van belang: bij een keuze om een recht uit te oefenen de optie kiezen
die het schadelijkst is voor anderen (vb: iemand hangt zijn lichtreclame naast een
andere terwijl die het ook langs de andere kant had kunnen hangen)
2. abnormale rechtsuitoefening: kennelijk buiten de grenzen gaan van de normale
uitoefening van dat recht door een voorzichtig en bezorgd persoon (vb iets staat een
cm op je grond en je wilt het weg)
sanctie: herstel in natura (herstel in oorspronkelijke toestand) of schadevergoeding
2. Soorten subjectieve rechten
2.1 politieke rechten
burger tegenover overheid
vb: recht op onderwijs
- politieke vrijheden vb: recht op vrije meningsuiting
- participatierechten vb: recht om te gaan stemmen
je woont in de samenleving en mag er aan deelnemen
- sociaal-economische rechten vb: recht op een werkloosheidsuitkering
Inleiding Recht 2
, 2.2 burgerlijke rechten
burger tegenover medeburger
- extra-patrimoniale rechten
= niet overdraagbaar
● persoonlijkheidsrechten vb: recht op eigen lichaam, recht om te leven
● familierechten vb: rechten die voortvloeien uit huwelijk
- patrimoniale rechten of vermogensrechten
= overdraagbaar, je kan ze verkopen
● zakelijke rechten vb: je bepaalt zelf wat je met je eigen gsm doet
● vorderingsrechten vb: recht dat je hebt om te vragen dat iemand iets doet:
vragen voor je sleutel als je huurt maar geen sleutel kreeg
● intellectuele rechten vb: auteursrecht, merkenrecht: Coca cola heeft
intellectuele rechten op zijn logo, … (patent op iets nemen is een vorm van
intellectueel recht)
3. Deelgebieden van het recht
Privaatrecht: regelt de verhouding tussen burgers onderling
Publiekrecht: regelt de verhouding tussen burgers en de overheid, de interne organisatie van
de overheid, en ook de verhoudingen tussen staten
Nationaal recht: alle regels die binnen onze staat gelden (niet altijd voor het gehele
grondgebied): zowel op federaal, regionaal, provinciaal als op gemeentelijk niveau
Internationaal recht of grensoverschrijdend recht: regels die internationaal gelden, ook
binnen onze staat
Europees recht
3.1 Nationaal recht
1. Nationaal privaatrecht:
regelt de verhouding tussen burgers onderling door hun subjectieve rechten vast te leggen
- welke subjectieve rechten toekomen burgers
- hoe kunnen ze subjectieve rechten verwerven
contractuele vrijheid: je mag zelf kiezen welke regels tussen jullie gelden
● aanvullend recht: de wet zal dingen regelen die je zelf niet geregeld hebt (vb als er
geen testament is)
Inleiding Recht 3
Oefeningen op sofia.learn
Deel 1: Wat is recht? (blz 33)
1. Kenmerken en definitie
Recht is overal waar mensen samen komen, afspraken maken. Sommige dingen mag je
wel, andere niet. vb: Je mag als minderjarige niet deelnemen aan verkiezingen, vanaf 18
jaar wel.
1.1 Kenmerken:
- ordenen van de maatschappij
Wie mag wat doen met welke middelen?
vb: je mag niet zomaar iets meenemen uit de winkel
- recht wordt opgelegd door de samenleving
vb: strenge controle op gsm gebruik achter het stuur
- naleving kan worden afgedwongen
Kan niet bij niet naleving van bijvoorbeeld religieuze regels
vb: te snel rijden en een boete ontvangen
Er bestaan structuren en instellingen (politie, fiscus, parket, rechtbanken, …).
→ onderscheiden rechtsregels van andere regels
1.2 Soorten regels
- gedragsregels
“subjectieve” rechten
- toepassingsregels en -structuren (afdwingingsregels)
vb: gerechtelijke organisatie (arbeidsrechtbank, gevangenis, …)
- instellingen en procedures voor wijzigingen van recht
1.3 Definitie
Het recht is het geheel van afdwingbare regels die de menselijke handelen in de
samenleving ordenen.
1.4 Objectief recht vs subjectieve rechten
objectief = de verzameling van rechtsregels, “het recht”, los van concrete personen
subjectief = “mijn rechten”, om naar eigen goeddunken bepaalde handelingen te stellen:
handelingen over jezelf (vrijheid van arbeidskeuze), een bepaalde zaak (eigendomsrecht) of
over het uitoefenen van politieke inspraak (kiesrecht)
Wij halen uit objectieve rechten onze subjectieve rechten
Inleiding Recht 1
,1.5 rechtsobject vs rechtssubject
rechtssubject = groep van personen die hun subjectieve rechten kunnen uitoefenen
rechtsobject = voorwerp waarover de rechtssubjecten hun subjectieve rechten uitoefenen
(vb: aandelen, een dier, handelszaak)
rechtssubjecten
1. natuurlijk persoon → mensen van vlees en bloed
2. rechtspersoon → groepering van natuurlijke personen die samen een nieuwe
persoon oprichten vb: een nv (kunnen ook zaken kopen, verkopen, …)
beiden hebben hun rechten en plichten en kunnen hun subjectieve rechten uitoefenen
1.6 rechtsmisbruik
subjectieve rechten gebruiken met als bedoeling een ander te schaden
vb: vlag in je tuin hangen waardoor de hof van je buurman volledig in de schaduw komt te
liggen
1. afwezigheid van belang: bij een keuze om een recht uit te oefenen de optie kiezen
die het schadelijkst is voor anderen (vb: iemand hangt zijn lichtreclame naast een
andere terwijl die het ook langs de andere kant had kunnen hangen)
2. abnormale rechtsuitoefening: kennelijk buiten de grenzen gaan van de normale
uitoefening van dat recht door een voorzichtig en bezorgd persoon (vb iets staat een
cm op je grond en je wilt het weg)
sanctie: herstel in natura (herstel in oorspronkelijke toestand) of schadevergoeding
2. Soorten subjectieve rechten
2.1 politieke rechten
burger tegenover overheid
vb: recht op onderwijs
- politieke vrijheden vb: recht op vrije meningsuiting
- participatierechten vb: recht om te gaan stemmen
je woont in de samenleving en mag er aan deelnemen
- sociaal-economische rechten vb: recht op een werkloosheidsuitkering
Inleiding Recht 2
, 2.2 burgerlijke rechten
burger tegenover medeburger
- extra-patrimoniale rechten
= niet overdraagbaar
● persoonlijkheidsrechten vb: recht op eigen lichaam, recht om te leven
● familierechten vb: rechten die voortvloeien uit huwelijk
- patrimoniale rechten of vermogensrechten
= overdraagbaar, je kan ze verkopen
● zakelijke rechten vb: je bepaalt zelf wat je met je eigen gsm doet
● vorderingsrechten vb: recht dat je hebt om te vragen dat iemand iets doet:
vragen voor je sleutel als je huurt maar geen sleutel kreeg
● intellectuele rechten vb: auteursrecht, merkenrecht: Coca cola heeft
intellectuele rechten op zijn logo, … (patent op iets nemen is een vorm van
intellectueel recht)
3. Deelgebieden van het recht
Privaatrecht: regelt de verhouding tussen burgers onderling
Publiekrecht: regelt de verhouding tussen burgers en de overheid, de interne organisatie van
de overheid, en ook de verhoudingen tussen staten
Nationaal recht: alle regels die binnen onze staat gelden (niet altijd voor het gehele
grondgebied): zowel op federaal, regionaal, provinciaal als op gemeentelijk niveau
Internationaal recht of grensoverschrijdend recht: regels die internationaal gelden, ook
binnen onze staat
Europees recht
3.1 Nationaal recht
1. Nationaal privaatrecht:
regelt de verhouding tussen burgers onderling door hun subjectieve rechten vast te leggen
- welke subjectieve rechten toekomen burgers
- hoe kunnen ze subjectieve rechten verwerven
contractuele vrijheid: je mag zelf kiezen welke regels tussen jullie gelden
● aanvullend recht: de wet zal dingen regelen die je zelf niet geregeld hebt (vb als er
geen testament is)
Inleiding Recht 3
