1. FYSIOLOGIE VD GEBOORTE: AANPASSING VD CIRCULATIE & DE LONG
- geboorte is op vlak vd longen & hart meeste belangrijke gebeurtenis in ons leven
- reserve & vold. Rijpheid van organen om periode te overbruggen
- opvang vd pasgeborene moet helpen bij deze fysiologische veranderingen
* longen: afunctioneel, gevuld met longvocht (prod tdns zw 2-3ml/kg/u)
FOETALE CIRCULATIE
- voor de geboorte v gasuitwisseling plaats in placenta
→ cc met buitenwereld
→ voedingstoffen, afvalstoffen, gasuitwisseling O² & CO²
1. . O² rijk bloed
→ bereikt de VCI
→ via vena umbilicalis & ductus venosus
3. in VCI
→ stroomt dit bloed samen met O² arm bloed uit L
→ naar RA
→ geen volledige menging door dunne bindweefselschotten
4. In RA
→ stroomt O²rijk bloed via forame ovale
→ nr LA > naar aorta
5. O²-arme bloed uit VCS&I
→ stroomt via RV
→ naar pulmonalis/longsslagader
6. Door hoge vaatweerstand in longen
→ stroomt bloed vnt longen
→ via ductus arteriosus
→ naar aorta/lichaamsslagader (mengt zich met O²rijk bloed dat uit LV komt)
7. Via arterie umbilicalis (stroomt dit deel naar placenta)
= door dit stelsel van bloedstromen krijgen de hersenen relatief zuurstofrijk bloed
= de carotis-slagaders takken af voor de inmonding vd arteriosus
NEONATALE CIRCULATIE
- binnen enkele minten na geboorte
→ belangrijke veranderingen in circulatie
→placenta valt weg
→ longen gasuitwisseling overnemen
→ door afbinden vd navelstreng zal
= weerstand vr hart toenemen & hoeveelheid bloed naar stroom afnemen
- als kind ademt & longen zich ontplooien
→ zal longvaatbed ontplooien
→ drmee longvaatweerstand dalen & bloedstroom stijgen
→ vers veranderingen ess. Vr overleven pasgeborene (sluiten van R & L shunt
,SLUITEN VH FORAMEN OVALE
- naarmate longcirculatie toeneemt
→ bloedstroom nr LA stijgt ook toenemen = stijging druk in LA
- foramen ovale bestaat uit
→ opening tssschot tss de voorkamers (Aseptum) met soort klepblad
→ druk L stijgt, zal klep nr R draaien & opening afsluiten
→ anatomscihe sluiting > pas maanden later (2à3)
→ als RA hogere druk is zal sluiting verhinderen
SLUITING DUCTUS ARTERIOSUS /DUCTUS VAN BOTALLI
- verbinding tss stam van arteria pulmonalis & oarta
- voor geboorte: shunt bloed van longslagader nr oarta
- spierrijke wand
- na geboorte trekt deze spierwand samen (sluiting gebeurd, bnn 2weken)
- contractie vd spiervezels door
→ stijging arteriële O²-spanning
→ daling prod prostaglandine E (prostaglandine E zorgt vr openblijven ductus arteriosus)
* als arteriële zuurstofspanning niet stijgt → zal productie Pr-E niet dalen & blijft ductus arteriosus open
* bij lage zuurstofspanning kan zuurstofspanning opnieuw opengaan
AANPASSING IN DE LONG BIJ DE GEBOORTE
long vd foetus is met vocht gevuld
- gedurende 2e helft vd zwangerschap (= voordurende prod. van longvloeistof 2-3mlkg/uur)
- dit longvocht w ingeslikt
- beperkt deel bereikt via de hogere luchtwegen het vruchtwater (= vrl dr nier geprodu)
- tijdens vag. geboorte w ong ⅓ longvocht dr compressie thorax via grote luchtwegen nr buiten geperst)
→ Na passage door geboortekanaal
→ veert elastische thoraxwand terug
→ lucht w passief nr binnen gezogen
→ drpvlgnde actieve AH-bewegingen w de long verder ontplooid
→ resterende longvocht w via lymfebanen geresorbeerd na de geboort e
PRIKKELS DIE LEIDEN TT HET BEGIN VD AH BIJ GEBOORTE
- stijging van catecholaminen (= stresshormoon)
- lagere omgevingstemp (= 37> 23°c)
- stijging van pCO²
- daling van pO² (= zuurstofspanning)
STRESSHORMOON
→ stimuleeert ademhaling
→ beschermt hart & hersenen
→ mobiliseert energie
→ facileert bonding kind-moeder
, Asfyxie (verstikking, lichaam krijgt onvoldoende zuurstof)
WANNEER OVERGANG VAN PLACENTA NR LONG W VERSTOORT (= LEIDT TT )
→ hypoxie (=O-tekort)
→ overmaat koolzuurgas (= hypercapnie)
→ daling vd zuurtegraad (= acidose)
= peripartale asfyxie genoemd
1.1 APGARSCORE
Klinische kenmerken van asfyxie bij geboorte weergeven
- dr anesthesiste Virginia apgar ontwikkeld
- w na 1 en na 5min opgemaakt
- bepalen of baby extra aandacht ndg heeft (= weergave vd in utero situatie > 1 minuut)
- aanw vh effect van genomen maatregelen (= 5minuut)
/< 3ernstige asfyxie
4-6 matige
>/ geen asfyxie
RISICOFACTOREN VR EEN VERTRAAGDE ADAPTIE (AANPASSEN)
1.1 MATERNEEL
1) pre-eclampsie/eclampsie (vrge fase vd aandoening, karaktiseerd dr hoge BD, ernstige fase aanvallen)
2) diabetes
3) ernstige infectie
4) rhesus immunizatie
5) meerlingszwangerschap
6) placentaire problemen
1.2 INTRAPARTUM (TIJDENS DE BEVALLING)
1) sectio
2) instrumentele verlossing
3) anesthesie (= maternele verdoving/pijnstilling)
4) langdurig gebroken vliezen
5) abruptio placentae (placenta afslag, komt voortijdig los vd BM)
6) navelcompressie of prolaps (navelstrng onder druk, belemmerd bloedstroom & O²voorziening)
1.3 FOETAAL
1) geboortetrauma
2) prematuriteit
3) postmaturiteit
4) infectie
5) meconiaal vruchtwater (1ste ontlasting)
- geboorte is op vlak vd longen & hart meeste belangrijke gebeurtenis in ons leven
- reserve & vold. Rijpheid van organen om periode te overbruggen
- opvang vd pasgeborene moet helpen bij deze fysiologische veranderingen
* longen: afunctioneel, gevuld met longvocht (prod tdns zw 2-3ml/kg/u)
FOETALE CIRCULATIE
- voor de geboorte v gasuitwisseling plaats in placenta
→ cc met buitenwereld
→ voedingstoffen, afvalstoffen, gasuitwisseling O² & CO²
1. . O² rijk bloed
→ bereikt de VCI
→ via vena umbilicalis & ductus venosus
3. in VCI
→ stroomt dit bloed samen met O² arm bloed uit L
→ naar RA
→ geen volledige menging door dunne bindweefselschotten
4. In RA
→ stroomt O²rijk bloed via forame ovale
→ nr LA > naar aorta
5. O²-arme bloed uit VCS&I
→ stroomt via RV
→ naar pulmonalis/longsslagader
6. Door hoge vaatweerstand in longen
→ stroomt bloed vnt longen
→ via ductus arteriosus
→ naar aorta/lichaamsslagader (mengt zich met O²rijk bloed dat uit LV komt)
7. Via arterie umbilicalis (stroomt dit deel naar placenta)
= door dit stelsel van bloedstromen krijgen de hersenen relatief zuurstofrijk bloed
= de carotis-slagaders takken af voor de inmonding vd arteriosus
NEONATALE CIRCULATIE
- binnen enkele minten na geboorte
→ belangrijke veranderingen in circulatie
→placenta valt weg
→ longen gasuitwisseling overnemen
→ door afbinden vd navelstreng zal
= weerstand vr hart toenemen & hoeveelheid bloed naar stroom afnemen
- als kind ademt & longen zich ontplooien
→ zal longvaatbed ontplooien
→ drmee longvaatweerstand dalen & bloedstroom stijgen
→ vers veranderingen ess. Vr overleven pasgeborene (sluiten van R & L shunt
,SLUITEN VH FORAMEN OVALE
- naarmate longcirculatie toeneemt
→ bloedstroom nr LA stijgt ook toenemen = stijging druk in LA
- foramen ovale bestaat uit
→ opening tssschot tss de voorkamers (Aseptum) met soort klepblad
→ druk L stijgt, zal klep nr R draaien & opening afsluiten
→ anatomscihe sluiting > pas maanden later (2à3)
→ als RA hogere druk is zal sluiting verhinderen
SLUITING DUCTUS ARTERIOSUS /DUCTUS VAN BOTALLI
- verbinding tss stam van arteria pulmonalis & oarta
- voor geboorte: shunt bloed van longslagader nr oarta
- spierrijke wand
- na geboorte trekt deze spierwand samen (sluiting gebeurd, bnn 2weken)
- contractie vd spiervezels door
→ stijging arteriële O²-spanning
→ daling prod prostaglandine E (prostaglandine E zorgt vr openblijven ductus arteriosus)
* als arteriële zuurstofspanning niet stijgt → zal productie Pr-E niet dalen & blijft ductus arteriosus open
* bij lage zuurstofspanning kan zuurstofspanning opnieuw opengaan
AANPASSING IN DE LONG BIJ DE GEBOORTE
long vd foetus is met vocht gevuld
- gedurende 2e helft vd zwangerschap (= voordurende prod. van longvloeistof 2-3mlkg/uur)
- dit longvocht w ingeslikt
- beperkt deel bereikt via de hogere luchtwegen het vruchtwater (= vrl dr nier geprodu)
- tijdens vag. geboorte w ong ⅓ longvocht dr compressie thorax via grote luchtwegen nr buiten geperst)
→ Na passage door geboortekanaal
→ veert elastische thoraxwand terug
→ lucht w passief nr binnen gezogen
→ drpvlgnde actieve AH-bewegingen w de long verder ontplooid
→ resterende longvocht w via lymfebanen geresorbeerd na de geboort e
PRIKKELS DIE LEIDEN TT HET BEGIN VD AH BIJ GEBOORTE
- stijging van catecholaminen (= stresshormoon)
- lagere omgevingstemp (= 37> 23°c)
- stijging van pCO²
- daling van pO² (= zuurstofspanning)
STRESSHORMOON
→ stimuleeert ademhaling
→ beschermt hart & hersenen
→ mobiliseert energie
→ facileert bonding kind-moeder
, Asfyxie (verstikking, lichaam krijgt onvoldoende zuurstof)
WANNEER OVERGANG VAN PLACENTA NR LONG W VERSTOORT (= LEIDT TT )
→ hypoxie (=O-tekort)
→ overmaat koolzuurgas (= hypercapnie)
→ daling vd zuurtegraad (= acidose)
= peripartale asfyxie genoemd
1.1 APGARSCORE
Klinische kenmerken van asfyxie bij geboorte weergeven
- dr anesthesiste Virginia apgar ontwikkeld
- w na 1 en na 5min opgemaakt
- bepalen of baby extra aandacht ndg heeft (= weergave vd in utero situatie > 1 minuut)
- aanw vh effect van genomen maatregelen (= 5minuut)
/< 3ernstige asfyxie
4-6 matige
>/ geen asfyxie
RISICOFACTOREN VR EEN VERTRAAGDE ADAPTIE (AANPASSEN)
1.1 MATERNEEL
1) pre-eclampsie/eclampsie (vrge fase vd aandoening, karaktiseerd dr hoge BD, ernstige fase aanvallen)
2) diabetes
3) ernstige infectie
4) rhesus immunizatie
5) meerlingszwangerschap
6) placentaire problemen
1.2 INTRAPARTUM (TIJDENS DE BEVALLING)
1) sectio
2) instrumentele verlossing
3) anesthesie (= maternele verdoving/pijnstilling)
4) langdurig gebroken vliezen
5) abruptio placentae (placenta afslag, komt voortijdig los vd BM)
6) navelcompressie of prolaps (navelstrng onder druk, belemmerd bloedstroom & O²voorziening)
1.3 FOETAAL
1) geboortetrauma
2) prematuriteit
3) postmaturiteit
4) infectie
5) meconiaal vruchtwater (1ste ontlasting)
