samenvatting klinische laboratoriumtechnieken

Klinische laboratoriumtechnieken
60 mkz vragen, ongeveer 4 vragen per 2 uur les


24/09

DEEL 1 : pre – en post analytische fase in het klinisch laboratoriumonderzoek

= de dingen die vooraf gaan aan de analyse en die dat na de analyse belangrijk
zijn: toelichting over wat klinische biologie is

Achtergrondinfo is te lezen, belangrijk voor info maar wordt niets specifiek over
gevraagd

DEEL 1

Geschiedenis heden en toekomst

Creatinine en ureum = een parameter die de nierfunctie controleert, is
belangrijk!

 Random access analyzers
 De robotica is uitgemond in een straatsysteem
o Waar stalen als een treintje voorbij passeren
 Verfijningen zoals nanotechnologie
 Een kernlabo = routine labo

Klinische biologie

 Is een medische specialiteit die bestaat uit 3 grote deelgebieden
o Microbiologie, medische biologçie en hematologie
o Moleculaire biologie
 Aan klinische biologie labo is ook semen onderzoek verbonden

Kwaliteitshandboek (niet super belangrijk)

Urinestaal opgestuurd naar verschillende labs vroeger en hier zijn slechte
resultaten uitgekomen, hierna opgelegd om een kwaliteitshandboek te volgen in
laboratoria.

Er is een hoofdlabo en daarnaast een activiteitencentrum, met 1 lab directeur.

Erkenningsnormen

 Kwaliteitssysteem
o Elke actie die ondernomen wordt moet op papier staan en
bijgehouden worden
 Elk labopersoneel is betrokken bij het systeem
 Er moet een procedure beschreven worden, een management review
o Is een review waarbij we alle processen in het labo samen met de
kwaliteitsfunctionarissen overlopen
o Klachten van het lab die zijn binnengekomen,…


1

, o Alle processen komen aan bod; problemen met firma’s, met
ziekenhuizen zelf…

De normen niet kennen

Praktijkrichtlijnen voorbeelden

 Bv evaluatie en interne audits
o Een audit is een doorlichting die je doet in het labo, eventueel met
laborant erbij die een werkpost eens komt doorlichten
o Bv hoe een kwaliteitscontrole wordt doorgelicht etc

Unity real time is een software die gebruikt wordt voor kwaliteitscontrole

Schema dia 29

 Heel het traject dat een staal doorloopt
 De 3 hoofditems
o Pre-analytische, analytische, post-analytische
 Komt heel wat bij kijken
o Is het toestel in orde, goed onderhouden, is de laborant goed
opgeleid…
o Heel wat dingen die fout kunnen lopen
 Getallen moeten na de analytische fase worden voorgelegd aan de arts
met referentie waarden, moeten mondeling worden toegelicht
o Is de interpretatie

1. Pre-analytische fase

 Het begint met de anamnese, de ondervraging dat de arts aan de ptn doet
o Als het niet aan de ptn zelf kan dat retro anamnese
 Belangrijk dat voorgeschiedenis vermeld wordt

Aanvraag

 De aanvraag op het UZA gebeurt elektronisch (kan ook op papier) en de
verpleegster doet dit in de naam van de arts, duidt analyses aan die in het
labo toekomen
 Wat er gevraagd wordt en wanneer hangt af van de pathologie van de ptn
in kwestie
o Men gaat niet zomaar parameters aanvragen en hopen dat daar iets
uitkomen
 Op papier
o Je mag er maar 2 aanrekenen (cumulregel)
o Speciale bewaarcondities zoals bv lactaat die op 4 graden naar het
lab moet gebracht worden
o Diagnoseregel wordt gebruikt om dingen op te sporen zoals bv
trombose
 In die omstandigheden wordt die test terugbetaald
 Elektronische via het EPD

2

, o EPD = elektronisch patiënten dossier
o Men kiest een bepaald domein en klikt in het volgende veld de
biochemische testen open
o Die testen worden vertaald in buisjes voor de verpleegkundigen
o Bloedafname wordt naar het labo gestuurd en nadien verder
ingescand?

Identificatie primaire en secundaire tubes

 Als er analyses worden opgestuurd naar een ander labo dan wordt die
secundair genoemd

Staalafname

 Kunnen heel wat fouten gebeuren dus belangrijk
 Begint met de identificatie van de persoon (naam)
 Bloedafname met pregebarcodeerde buisjes
o De firma levert de buisjes aan met een barcode op die gekoppeld
wordt aan de ptn
 2 soorten bloedafnamesystemen
o Vacuümsystemen
o Spuit en naald
 Getallen en kleuren bij de blood collection needle kennen (dia
45)
 Hoe groter het getal, hoe fijner het naaldje
 Voor een kind wordt gauge 23 gepakt, voor een volwassene
meestal de 21
 Volgorde afname
o De kleuren van de buisjes zijn belangrijk, kennen!
 Bv EDTA afnemen is met een roos buisje
o De kleuren zijn volgens de Amerikaanse normen
 Plasma serum
o Als je bloed neemt en je laat dat stollen gaat dat beginnen klonteren
o Als je dat afcentrifugeert dan krijg je een bovenste laag dat serum is
o De bovenstaande fase is serum, daarin zitten geen eiwitten meer ,
geen stollingseiwitten?
o Kunnen heparine gebruiken want samenwerkt met anti-trombine en
dit gaat ervoor zorgen dat het bloed niet stolt
o Er zit nog een thixotrope gel bij, die kan van vorm veranderen als
die in beweging is en daardoor zitten RBC samen
 Plasma vs serum
o Serum bevat geen fibrinogeen
 Als je hier eiwit op gaat bepalen zal dit lager liggen dan bij
plasma
o Bij plasma kan je snel plasma verkrijgen door centrifugatie

Niet-veranderende factoren

 Parameters die een rol kunnen spelen

3

,  Amikacine = antibioticum
o Is een breed spectrum aminoside
o De bloedafname gebeurt altijd via een dal, de controle gebeurt via
een dal zone
 Fouten bij bloedafname die het eind resultaat kunnen veranderen

Hemolyse is een fenomeen die voorkomt wanneer de bloedafname moeilijk
verloopt  bij bv moeilijke ptn of persoon die bloed afneemt die nog niet echt
vertrouwd is daarmee

HIL-index

 Hemolyse, icterie en lipemie
o Bij icterie is de hemoglobine hoog, gelere ogen
o Staal is ipemisch wanneer je bv frieten eet en direct daarna bloed
afneemt
 HIL index voorbeeld dia 61
o Heel hoge kalium, van 10 hier kan niet want dan ben je dood
o Er zijn 3 serums afgenomen, want 3 verschillende kleuren
o Een 6 is een heel gehemolyseerd staal

Monsteranalyse

 Stalen worden automatisch gecentrifugeerd
 Komt toe in buizen met kleuren en de laborant scant die in
 De buisjes krijgen chronologisch naast de cijfers nog een volgnummer
 In het labo nog per buisje een getal achter gegenereerd
o Is een uniek nummer met het jaartal (24) en een volgnummer (38)
o Het KB nummer wordt veel gebruikt om iets op te zoeken in het LIS
 = laboratorium informatica systeem
 MOLIS, GLIMS
 Het staal wordt op een aanmeldblok gezet en de persoon die de stalen
heeft geregistreerd worden automatisch meegenomen
 Die gaan dan naar een toestel via een circuit, alles gebeurt automatisch
 De stalen komen eventueel terug naar een pre-analytisch station
o De bestemming van de stalen per kleur
 Het staal moet plaatjes arm zijn en dit moet manueel gebeuren
 Meestal vrij standaard afgecentrifugeerd in een labo

Bewaring en transport

 Stalen moeten op ijs bewaard worden en sommigen moeten beschermt
worden van licht (aluminium folie)

2. Analytische fase

Eerst validatie van een staal door de MLT laborant, nadien klinisch validatie. Heel
wat validaties gebeuren op de achtergrond waardoor dat alle stalen die op de
referentiewaarden vallen, niet meer nagekeken moeten worden. Enkel
afwijkingen van de referentiewaarden die wel.

4