Insolventierecht hoofdstuk 2 en 3
Hoofdstuk 2 Faillissement
§2.1 Inleiding
Faillissement: algemeen beslag op het gehele vermogen van schuldenaar ten behoeve van alle
schuldeisers met doel liquidatie en verdeling van het vermogen van de schuldenaar onder de
schuldeisers.
§2.2 Procedure in eerste aanleg
Schuldenaren die failliet kunnen worden verklaard
- Natuurlijke personen
- Privaatrechtelijke rechtspersonen: vereniging, coöperatie, onderlinge waarborg, NV, BV
- VOF
- Commanditaire vennootschappen
- Openbare maatschappen
Bestuurders van failliete rechtspersonen niet hoofdelijk aansprakelijk, tenzij bestuur taak
kennelijk onbehoorlijk heeft vervuld 2:50a, 53a, 138, 248, 300a. Dan is iedere bestuurder
hoofdelijk aansprakelijk voor schulden die niet uit boedel kunnen worden betaald.
Bestuurders: statutaire bestuurders en personen die zich gedragen als bestuurders 2:138/248.
Onbehoorlijk bestuur: geen administratie gevoerd, roekeloos, onbezonnen en
onverantwoordelijk gedrag vertoond.
Bestuurder die privé wordt aangesproken voor schulden van vennootschap kan
aansprakelijkheid voorkomen door:
1. Te bestrijden dat bestuur zijn taak onbehoorlijk heeft vervuld
2. aan te tonen dat faillissement niet gevolg is van onbehoorlijke taakvervulling (door
aannemelijk te maken dat andere feiten of omstandigheden dan zijn onbehoorlijke
taakvervulling een belangrijke oorzaak van het faillissement zijn geweest of
3. Aan te voeren dat onbehoorlijke taakvervulling en daaropvolgende faillissement niet aan hem
zijn te wijten en hij ook niet nalatig is geweest om faillissement te voorkomen.
Schuldenaren die (waarschijnlijk) niet failliet verklaard kunnen worden
Geen schuldenaar zijn faillissementscurator en reeds failliete schuldenaar.
Wie kan faillissement aanvragen?
Meeste faillissementen worden aangevraagd door 1 of meer schuldeisers van schuldenaar.
Schuldenaar die zowel bedrijf als vennoten of maten wil bewerkstelligen moet afzonderlijk het
faillissement van de vennoten verzoeken. Schuldenaar kan ook zelf aangifte tot faillietverklaring
doen. Gehuwde behoeft voor aangifte medewerking van echtgenoot, indien in gemeenschap van
goederen getrouwd 4 lid 2 Fw.
Bevoegde rechter
Absoluut bevoegde rechter in eerste aanleg faillissementsprocedures: rechtbank.
Relatief bevoegde rechter: rechtbank van de woonplaats van schuldenaar.
Schuldenaar geen woonplaats in NL, maar wel bedrijf of beroep uitoefent: rechtbank van
vestigingsplaats van kantoor bevoegd.
Inhoud aangifte en verzoekschrift
Aangifte kan mondeling als schriftelijk. Omtrent inhoud van aangifte of verzoekschrift geeft wet
verder geen voorschriften. Aangifte of verzoekschrift moet wel voldoende informatie bevatten
, om rechter te kunnen beoordelen of voldaan is aan criterium voor faillietverklaring, namelijk; de
schuldenaar verkeert in toestand dat hij heeft opgehouden te betalen art. 1 lid 1 Fw
Om aan criteria te voldoen moet er sowieso meer dan 1 schuldeiser zijn. Daarnaast moet naar de
toestand worden gekeken en of van een dergelijke toestand sprake is.
Factoren die rol spelen; onduidelijkheid tijdstip van betaling, aard van prestatie en
betalingsgedrag in branche.
Behandeling en uitspraak
In geval van meerdere verzoeken wordt eerst het oudste verzoekschrift behandeld. Tenzij hij
zelf aangifte heeft gedaan, wordt schuldenaar opgeroepen om op een faillissementsverzoek te
worden gehoord. Oproeping van schuldenaar is een verplichting.
Schuldenaar en schuldeiser-verzoeker kunnen zonder advocaat ter zitting verschijnen.
Aan bewijs worden in faillissementsprocedure geen zware eisen gesteld; er gelden geen
bewijsvoorschriften.
Toewijzende beslissing: vonnis dat openbaar moet worden uitgesproken en worden rechter-
commissaris en curator benoemd (Toewijzend faillissementsvonnis)
Afwijzende beslissing: beschikking, kan in de raadkamer worden gegeven.
Beide beslissingen moeten gemotiveerd worden. (Afwijzende beschikking)
§2.3 Rechtsmiddelen en gevolgen van het instellen van een rechtsmiddel
Zowel tegen toewijzen als tegen afwijzen kan verzet, hoger beroep en cassatie in worden gesteld.
Rechter toetst in verzet en hoger beroep net als in eerste aanleg ex nunc: hij beoordeelt of op het
moment van de beslissing op het rechtsmiddel nog sprake is van faillissementstoestand.
Faillietverklaring bij gehoorde schuldenaar staat hoger beroep open
Faillietverklaring bij niet gehoorde schuldenaar staat verzet open
Verzet
Niet gehoorde failliet kan binnen 14 dagen verzet instellen art. 8 lid 2 Fw.
Schuldeiser en belanghebbende kunnen binnen 8 dagen in verzet komen art. 10 lid 1 Fw.
Verzet wordt ingesteld bij verzoekschrift door advocaat.
Hoger beroep
Kan binnen 8 dagen worden ingesteld door:
1. Schuldenaar wiens aangifte en de schuldeiser wiens verzoek tot faillietverklaring is
afgewezen (9 lid 1 Fw)
2. Schuldeiser-verzoeker als faillissement is vernietigd ten gevolge van door schuldenaar
art. 8 lid 2 (niet gehoord) ingestelde verzet (9 lid 2 Fw)
3. Gehoorde failliet die op verzoek van een schuldeiser failliet is verklaard (8 lid 1 Fw)
4. Failliet, schuldeiser-niet-verzoeker en belanghebbende als verzet tegen faillietverklaring
is afgewezen (8 lid 3, 11 lid 1 Fw)
5. Schuldeiser-verzoeker en schuldenaar-aanvrager als faillissementsvonnis is vernietigd
gevolg van verzet door schuldeiser-niet-verzoeker of belanghebbende (11 lid 2 Fw)
Cassatie
Kan worden ingesteld door schuldenaar als hoger beroep tegen faillietverklaring of tegen
afwijzing van eigen aangifte is afgewezen, door schuldeiser die faillietverklaring heeft verzocht
en door schuldeiser-niet-verzoeker of belanghebbende die verzet heeft gedaan tegen
faillietverklaring en tegen afwijzing van zijn verzet hoger beroep heeft ingesteld.
Schuldeiser-niet-verzoeker of belanghebbende die nalaat verzet in te stellen kan geen hoger
beroep en in cassatie instellen.
Hoofdstuk 2 Faillissement
§2.1 Inleiding
Faillissement: algemeen beslag op het gehele vermogen van schuldenaar ten behoeve van alle
schuldeisers met doel liquidatie en verdeling van het vermogen van de schuldenaar onder de
schuldeisers.
§2.2 Procedure in eerste aanleg
Schuldenaren die failliet kunnen worden verklaard
- Natuurlijke personen
- Privaatrechtelijke rechtspersonen: vereniging, coöperatie, onderlinge waarborg, NV, BV
- VOF
- Commanditaire vennootschappen
- Openbare maatschappen
Bestuurders van failliete rechtspersonen niet hoofdelijk aansprakelijk, tenzij bestuur taak
kennelijk onbehoorlijk heeft vervuld 2:50a, 53a, 138, 248, 300a. Dan is iedere bestuurder
hoofdelijk aansprakelijk voor schulden die niet uit boedel kunnen worden betaald.
Bestuurders: statutaire bestuurders en personen die zich gedragen als bestuurders 2:138/248.
Onbehoorlijk bestuur: geen administratie gevoerd, roekeloos, onbezonnen en
onverantwoordelijk gedrag vertoond.
Bestuurder die privé wordt aangesproken voor schulden van vennootschap kan
aansprakelijkheid voorkomen door:
1. Te bestrijden dat bestuur zijn taak onbehoorlijk heeft vervuld
2. aan te tonen dat faillissement niet gevolg is van onbehoorlijke taakvervulling (door
aannemelijk te maken dat andere feiten of omstandigheden dan zijn onbehoorlijke
taakvervulling een belangrijke oorzaak van het faillissement zijn geweest of
3. Aan te voeren dat onbehoorlijke taakvervulling en daaropvolgende faillissement niet aan hem
zijn te wijten en hij ook niet nalatig is geweest om faillissement te voorkomen.
Schuldenaren die (waarschijnlijk) niet failliet verklaard kunnen worden
Geen schuldenaar zijn faillissementscurator en reeds failliete schuldenaar.
Wie kan faillissement aanvragen?
Meeste faillissementen worden aangevraagd door 1 of meer schuldeisers van schuldenaar.
Schuldenaar die zowel bedrijf als vennoten of maten wil bewerkstelligen moet afzonderlijk het
faillissement van de vennoten verzoeken. Schuldenaar kan ook zelf aangifte tot faillietverklaring
doen. Gehuwde behoeft voor aangifte medewerking van echtgenoot, indien in gemeenschap van
goederen getrouwd 4 lid 2 Fw.
Bevoegde rechter
Absoluut bevoegde rechter in eerste aanleg faillissementsprocedures: rechtbank.
Relatief bevoegde rechter: rechtbank van de woonplaats van schuldenaar.
Schuldenaar geen woonplaats in NL, maar wel bedrijf of beroep uitoefent: rechtbank van
vestigingsplaats van kantoor bevoegd.
Inhoud aangifte en verzoekschrift
Aangifte kan mondeling als schriftelijk. Omtrent inhoud van aangifte of verzoekschrift geeft wet
verder geen voorschriften. Aangifte of verzoekschrift moet wel voldoende informatie bevatten
, om rechter te kunnen beoordelen of voldaan is aan criterium voor faillietverklaring, namelijk; de
schuldenaar verkeert in toestand dat hij heeft opgehouden te betalen art. 1 lid 1 Fw
Om aan criteria te voldoen moet er sowieso meer dan 1 schuldeiser zijn. Daarnaast moet naar de
toestand worden gekeken en of van een dergelijke toestand sprake is.
Factoren die rol spelen; onduidelijkheid tijdstip van betaling, aard van prestatie en
betalingsgedrag in branche.
Behandeling en uitspraak
In geval van meerdere verzoeken wordt eerst het oudste verzoekschrift behandeld. Tenzij hij
zelf aangifte heeft gedaan, wordt schuldenaar opgeroepen om op een faillissementsverzoek te
worden gehoord. Oproeping van schuldenaar is een verplichting.
Schuldenaar en schuldeiser-verzoeker kunnen zonder advocaat ter zitting verschijnen.
Aan bewijs worden in faillissementsprocedure geen zware eisen gesteld; er gelden geen
bewijsvoorschriften.
Toewijzende beslissing: vonnis dat openbaar moet worden uitgesproken en worden rechter-
commissaris en curator benoemd (Toewijzend faillissementsvonnis)
Afwijzende beslissing: beschikking, kan in de raadkamer worden gegeven.
Beide beslissingen moeten gemotiveerd worden. (Afwijzende beschikking)
§2.3 Rechtsmiddelen en gevolgen van het instellen van een rechtsmiddel
Zowel tegen toewijzen als tegen afwijzen kan verzet, hoger beroep en cassatie in worden gesteld.
Rechter toetst in verzet en hoger beroep net als in eerste aanleg ex nunc: hij beoordeelt of op het
moment van de beslissing op het rechtsmiddel nog sprake is van faillissementstoestand.
Faillietverklaring bij gehoorde schuldenaar staat hoger beroep open
Faillietverklaring bij niet gehoorde schuldenaar staat verzet open
Verzet
Niet gehoorde failliet kan binnen 14 dagen verzet instellen art. 8 lid 2 Fw.
Schuldeiser en belanghebbende kunnen binnen 8 dagen in verzet komen art. 10 lid 1 Fw.
Verzet wordt ingesteld bij verzoekschrift door advocaat.
Hoger beroep
Kan binnen 8 dagen worden ingesteld door:
1. Schuldenaar wiens aangifte en de schuldeiser wiens verzoek tot faillietverklaring is
afgewezen (9 lid 1 Fw)
2. Schuldeiser-verzoeker als faillissement is vernietigd ten gevolge van door schuldenaar
art. 8 lid 2 (niet gehoord) ingestelde verzet (9 lid 2 Fw)
3. Gehoorde failliet die op verzoek van een schuldeiser failliet is verklaard (8 lid 1 Fw)
4. Failliet, schuldeiser-niet-verzoeker en belanghebbende als verzet tegen faillietverklaring
is afgewezen (8 lid 3, 11 lid 1 Fw)
5. Schuldeiser-verzoeker en schuldenaar-aanvrager als faillissementsvonnis is vernietigd
gevolg van verzet door schuldeiser-niet-verzoeker of belanghebbende (11 lid 2 Fw)
Cassatie
Kan worden ingesteld door schuldenaar als hoger beroep tegen faillietverklaring of tegen
afwijzing van eigen aangifte is afgewezen, door schuldeiser die faillietverklaring heeft verzocht
en door schuldeiser-niet-verzoeker of belanghebbende die verzet heeft gedaan tegen
faillietverklaring en tegen afwijzing van zijn verzet hoger beroep heeft ingesteld.
Schuldeiser-niet-verzoeker of belanghebbende die nalaat verzet in te stellen kan geen hoger
beroep en in cassatie instellen.
