Samenvatting Strafrecht - Annemie Borms

Strafrecht Bachelor Maatschappelijke Veiligheid



INLEIDING
INDELING
1. Strafprocesrecht:
= bepaalt hoe daders van misdrijven worden opgespoord, vervolgd en berecht
 Procedurele spelregels die gericht zijn op toepassing van de overheid

2. Materieel strafrecht:
= geheel van rechtsregels die bepalen
 Welke gedragingen strafbaar worden gesteld
 Met welke strafrechtelijke sancties daarop kan worden gereageerd



STRAFPROCESRECHT
DOELSTELLINGEN VAN HET
STRAFPROCESRECHT
1. Waarheid ontdekken staan vaak diametraal tegenover elkaar
2. Individuele grondrechten beschermen

Strafprocesrecht probeert deze 2 te verzoenen  pendelbeweging

PENDELBEWEGING
VOOR WOII: waarheidsbevinding > grondrechten
Na jaren ’60: waarheidsbevinding < grondrechten

DE TWEE FASEN VAN EEN
STRAFPROCES
Vooronderzoek  onderzoek ten gronde




2019-2020
1

, Strafrecht Bachelor Maatschappelijke Veiligheid



HOOFDROLSPELERS IN HET
STRAFPROCESRECHT
VERDACHTE (IN RUIME ZIN VAN HET WOORD)

= alle personen tegen wie een strafzaak in de brede betekenis van het woord loopt

STATUTEN

TIJDENS VOORONDERZOEK

Verdachte in strikte zin van het woord Persoon tegen wie een vooronderzoek loop
Inverdenkinggestelde Verdachte aan wie officieel is meegedeeld dat hij
verdacht wordt van een misdrijf

Inverdenkingstelling ≠ inbeschuldigingstelling (enkel wanneer naar Hof Van Assisen wordt verwezen)


TIJDENS DE TERECHTZITTING
Beklaagde Verdachte die voor de politierechtbank of voor de
correctionele rechtbank moet verschijnen
Beschuldigde Verdachte die voor het Hof van Assisen moet
verschijnen (en dus in beschuldiging is gesteld door
de Kamer van Inbeschuldigingstelling)
( is nog niet veroordeeld)
Veroordeelde Persoon die door het vonnisgerecht uiteindelijk
schuldig werd bevonden en werd veroordeeld tot
een straf


R E CH TE N WA A R DE “ V E RD A C H T E I N RU I M E Z I N V A N H E T WO OR D” A A N SP RA A K OP KA N M A K EN = A FH A NK EL I J K V A N S TA TU U T

- Inverdenkinggestelde krijgt makkelijker en vlotter inzage in strafdossier + kan bijkomende
onderzoeksafdelingen vragen
- Verdachte (beklaagde en beschuldigde) heeft alle rechten van een volwaardige procespartij zoals
automatisch inzage in het dossier
OPENBAAR MINISTERIE

STRUCTUUR VAN HET OPENBAAR MINISTERIE

Hiërarchie:

- Per rechtsgebied: 1 Parket-Generaal
o Hoofd = procureur-generaal
o Bevoegd voor assisenzaken en beroep tegen correctionele zaken
- Per gerechtelijk arrondissement: Parket
o Hoofd = Procureur des Konings, bijgestaan in substituten
o Bevoegd voor alle misdrijven die niet tot de bevoegdheid van het Parket-Generaal behoren




2019-2020
2

, Strafrecht Bachelor Maatschappelijke Veiligheid



ROL VAN HET OPENBAAR MINISTERIE IN STRAFZAKEN

- OM is geen rechter, maar een partij
o Vertolkt standpunt van de gemeenschap  treedt op in haar naam
o Kan geen straffen uitspreken
o Mag wel bepaalde zaken buitengerechtelijk afhandelen  bv: geldsom betalen
 Geen straf  alternatief om straf te ontlopen!
- OM stelt (al dan niet) de strafvordering in
o ENIGE instantie die bevoegd is om een zaak aanhangig te maken (= strafzaak voor rechter
brengen) = strafvervolging
 1 uitzondering: slachtoffer kan dit ook door een klacht met burgerlijke partijstelling
neer te leggen  gericht op schadevergoeding
o Is niet verplicht om zaak voor de rechter te brengen  seponeren of buitengerechtelijk
afhandelen
- OM draagt de bewijslast
o Vermoeden van onschuld  OM moet schuld bewijzen
 Geen of te weinig bewijslast  vrijspraak
- OM neemt initiatief tot de uitvoering van een (door de rechter) uitgesproken straf
o Vonnisgerecht legt straf op  OM moet het doen uitvoeren

HET SLACHTOFFER

- Geen noodzakelijke partij in strafproces  veel misdrijven zonder rechtstreekse (concrete)
slachtoffers
- Meerdere statuten

Slachtoffer in het algemeen Iedere persoon en zijn nabestaanden aan wie
materiële, morele en/of lichamelijke schade is
toegebracht ten gevolge van een misdrijf
Burgerlijke partij Slachtoffer dat zich inschrijft in een strafproces met
de bedoeling een schadevergoeding te bekomen
Gebeurd door een verklaring voor de
onderzoeksrechter of raadkamer
Benadeelde Slachtoffer dat zich NIET burgerlijke partij stelt en
dus geen partij is in het proces, maar wel verklaart
schade te hebben geleden door het misdrijf
(verklaring bij parket)
R E CH TE N WA A R H ET S LA CH TO FF ER A A N SP RA A K OP KA N M A KE N = A FH A NK EL I J K V A N S TA T U U T

- Burgerlijke partij = partij in strafproces  schadevergoeding
- Benadeelde = geen partij  geen recht op schadevergoeding




2019-2020
3

, Strafrecht Bachelor Maatschappelijke Veiligheid



RECHTERS IN EEN STRAFPROCES



 Vooronderzoek (gerechtelijk, geen opsporingsonderzoek)
Onderzoeksrechters
 Spreken zich niet in over grond van de zaak
 Leggen geen straffen op
 Enkel onderzoeksfunctie
Onderzoeksgerechten  Raadkamer en kamer van inbeschuldigingstelling in beroep
 Raadkamer = alleen zetelende rechter
 Kamer van inbeschuldigingstelling = 3 raadsheren
 Geheim karakter = achter gesloten deuren
Vonnisgerechten (=  Vellen eindoordeel in de 2e fase van het strafproces
vonnisrechters)  Openbaar
 Hof van Assisen = bijzonder vonnisrecht
 3 beroepsrechters en 12 lekenrechters (jury)
Strafuitvoeringsrechtbanken  Beslissingen nemen die een wezenlijke wijziging inhouden van de
duur of de aard van een vrijheidsstraf
 Enkel bevoegd voor veroordeelden die een straf van meer dan 3 jaar
hebben opgelopen
 Nu onder de bevoegdheid van Minister van justitie  na 2020 onder
bevoegdheid van strafuitvoeringsrechter
 Ook bevoegd voor verdere opvolging van de
internereringsmaatregelen
 Toekomst: ook taken van probatiecommissie overnemen


JUSTITIEHUIZEN

- Bestaat uit een Centrale dienst, 14 justitiehuizen en het Vlaams Elektronisch Toezicht
- Aantal opdrachten in kader van de strafprocedure
o Opvang en begeleiding van slachtoffers
o Buitengerechtelijke afhandeling van misdrijven
o Begeleiden, controleren en rapporteren over personen die door een rechter aan
voorwaarden onderworpen zijn
 Mensen die in voorlopige hechtenis zaten, maar vrijheid onder voorwaarden kregen
 Mensen die probatie- uitstel of probatie-opschorting kregen
 Mensen die autonome probatiestraf kregen
 Mensen die voorwaardelijk in vrijheid zijn gesteld of beperkte detentie hebben
gekregen
 Mensen die geïnterneerd waren, maar vrij zijn op proef
o Begeleiden, controleren en rapporteren over personen die een werkstraf hebben gekregen
o Begeleiden en rapporteren over mensen die onder elektronisch toezicht zijn geplaatst




2019-2020
4