EUROPEES RECHT
Inge Govaere en Liesbeth Van Den Broeck
Dekens Gitte
,EUROPEES RECHT
EXAMEN
Online, openboek
16 op 20 casussen
4 op 20 zijn te verdienen door groepswerk
= recht van de Europese Unie
Belang?
Europees recht ligt aan de basis van ons nationaal recht
Je zal rechtstreeks moeten teruggrijpen naar Europeesrechtelijke bron
Verschil Europees recht – nationaal recht qua aanpak
Europees recht →
• gebaseerd op case based methode (rechtszaken van belang)
• Uitspraken van het Hof zijn bindend ten opzichte van de nationale rechters
• Namen van zaken zeer belangrijk!!
• Geen Grondwet maar wel zaken die even belangrijk zijn (grondwettelijk karakter van
bepaalde verdragsbepalingen)
• EU is opgericht door middel van verdragen
EU-recht ook te onderscheiden van internationaal recht (bach 1)
We gaan kijken naar het recht hoe het evolueert in een ruimere context
Welke contextuele factoren?
Technologische, morele, sociologische ontwikkelingen + geopolitieke omstandigheden (beïnvloedt
zowel wetgeving als rechtspraak) + economische, culturele en politieke factoren
Ook research based → gericht op onderzoek
2e deel syllabus = leesdossier (evenwaardig kennen)
EFTA = Europese Vrijhandelszone (Zwitserland geen lid van EU, wel van Vrijhandelszone)
Lidstaten van de EU kennen voor casussen + hoofdsteden kennen
LANDEN EU HOOFDSTEDEN
België Brussel
Nederland Amsterdam
Luxemburg Luxemburg
Duitsland Berlijn
Italië Rome
Griekenland Athene
Frankrijk Parijs
Denemarken Kopenhagen
Ierland Dublin
Oostenrijk Wenen
Zweden Stockholm
Spanje Madrid
Portugal Lissabon
Polen Warschau
1
, Tsjechië Praag
Bulgarije Sofia
Cyprus Nicosia
Estland Tallinn
Finland Helsinki
Hongarije Boedapest
Kroatië Zagreb
Letland Riga
Litouwen Vilnius
Malta Valletta
Slovenië Ljubljana
Slowakije Bratislava
Roemenië Boekarest
Alle officiële talen uit de lidstaten zijn even belangrijk → 24 in totaal
Werktaal Hof van Justitie → Frans
Voorwaarden toetreden EU?
• Functionerende markteconomie
• Instaat om EU-wetten in te voeren
• Land geleden op Europese continent
• Democratische rechtstaat
DEEL I: GRONDBEGINSELEN EN FUNCTIONEREN VAN DE UNIE, RECHTSBESCHERMING
EN DOORWERKING VAN HET UNIERECHT
RECHTSBESCHERMING
Wat omvat het Hof van Justitie van de Europese Unie → art 19 lid 1, alinea 1 VEU
= het Hof van Justitie, Het Gerecht en de gespecialiseerde eenheden (hebben we niet langer)
Kiezen tussen het Hof van Justitie en het Gerecht → niet de instelling in zijn geheel benoemen
Zaken voor het Hof van justitie → C (Court)
Zaken voor het Gerecht → T (Tribunal)
Rechtsbescherming wordt uitgelegd via de case law methode, via markante arresten wordt etappes
en evoluties uitgelegd en besproken
Samenstelling Hof van Justitie
1 rechter per lidstaat die wordt bijgestaan door advocaten-generaal (11)
Niet kennen hoe rechters worden benoemd
Belg → Koen Lenaerts (ook de voorzitter)
Samenstelling Gerecht: elke lidstaat heeft 2 rechters bij het Gerecht
Belgen → Paul Nihoul en Geert De Baere
Samenstelling griffie
Er zijn er 2 zowel 1 voor het HvJ als voor het Gerecht, hun taak bestaat erin alle ingediende stukken
inschrijven in een register en een zaaknummer toekennen
2
, Meerlagige rechtsbescherming = op verschillende niveaus
Art 19 VEU → Hof van Justitie van de EU verzekert de eerbiediging van het recht bij de uitlegging en
toepassing van de verdragen
OOK de lidstaten moeten zorgen voor rechtsbescherming
Meerlagig: Hof van Justitie zorgt voor rechtsbescherming aan de hand van directe zaken, maar ook via
de prejudiciële procedure
Nationale rechters moeten het Europese recht toepassen in het bijzonder via de prejudiciële
procedure
Art 19 VEU brengt aantal verplichtingen mee voor de lidstaten → moeten de nodige rechtsmiddelen
voorzien om rechtsbescherming te bieden
De concrete verplichtingen →
Zaak: Associacao Sindical dos Juizes Portugueses
Feiten → loonsverlaging in overheidsadministratie, ook voor rechters dus heel wat rechters
protesteerden
Daardoor kwam zogezegd de onafhankelijkheid in het gedrang
Op grond van art 19 VEU verplicht om onpartijdige en onafhankelijke rechters te garanderen
➔ Garantie van onafhankelijkheid van rechters van lidstaten is geen nationale kwestie maar EU-
kwestie want nationale rechters passen dagelijks Europees recht toe
Kan de Europese Commissie een inbreukprocedure starten op basis van art 19 VEU?
JA
Zaak Commissie tegen Polen (zaaknummer vermelden!)
Feiten: Je kon als Poolse rechter langer in functie blijven indien je akkoord had van president →
onafhankelijk kwam misschien in het gedrang
Lidstaten hebben wel de bevoegdheid om eigen rechtssysteem op te richten, maar hebben geen
karte blanche
Relatie HvJ-Gerecht:
Binnen 2 maanden vanaf de betekening van de bestreden beslissing van het Gerecht, kan bij het HvJ
hogere voorziening worden ingesteld tegen eindbeslissingen van het Gerecht
Het kan alleen rechtsvragen betreffen en moet gebaseerd zijn op de onbevoegdheid van het Gerecht,
onregelmatigheden in de procedure of schending Europees recht
Binnen EU wordt ook gezorgd voor volledige rechtsbescherming
Zaak Les Verts
Vraag: Wat gebeurt er als er een lacune bestaat op vlak van rechtsbescherming?
Feiten: Een zaak werd aangespannen door een politieke fractie omdat het EP hen geen financiering
wou toekennen
Maar het EG-verdrag had toen nog geen mogelijk om een zaak aan te spannen tegen het Parlement
→ lacune op het vlak van rechtsbescherming
De vraag: Is dat eigenlijk wel eerlijk?
Volgens Les Verts moet dat wel mogelijk zijn op grond van art 19 lid 1, alinea 1 VEU
Ook het Parlement is van oordeel dat dat moet kunnen in ruil dat ze zelf een beroep kunnen instellen
tegen handelingen van de Commissie en de Raad (art 173 EEG)
Hof haalt aan dat de EEG een rechtsgemeenschap is in die zin dat noch haar lidstaten noch haar
instellingen ontkomen aan het toezicht op de verenigbaarheid van hun handelingen
Volledige rechtsbescherming = HVJ zal lacunes invullen in de EU-verdragen zodat volledige
rechtsbescherming zal worden gegarandeerd
3
Inge Govaere en Liesbeth Van Den Broeck
Dekens Gitte
,EUROPEES RECHT
EXAMEN
Online, openboek
16 op 20 casussen
4 op 20 zijn te verdienen door groepswerk
= recht van de Europese Unie
Belang?
Europees recht ligt aan de basis van ons nationaal recht
Je zal rechtstreeks moeten teruggrijpen naar Europeesrechtelijke bron
Verschil Europees recht – nationaal recht qua aanpak
Europees recht →
• gebaseerd op case based methode (rechtszaken van belang)
• Uitspraken van het Hof zijn bindend ten opzichte van de nationale rechters
• Namen van zaken zeer belangrijk!!
• Geen Grondwet maar wel zaken die even belangrijk zijn (grondwettelijk karakter van
bepaalde verdragsbepalingen)
• EU is opgericht door middel van verdragen
EU-recht ook te onderscheiden van internationaal recht (bach 1)
We gaan kijken naar het recht hoe het evolueert in een ruimere context
Welke contextuele factoren?
Technologische, morele, sociologische ontwikkelingen + geopolitieke omstandigheden (beïnvloedt
zowel wetgeving als rechtspraak) + economische, culturele en politieke factoren
Ook research based → gericht op onderzoek
2e deel syllabus = leesdossier (evenwaardig kennen)
EFTA = Europese Vrijhandelszone (Zwitserland geen lid van EU, wel van Vrijhandelszone)
Lidstaten van de EU kennen voor casussen + hoofdsteden kennen
LANDEN EU HOOFDSTEDEN
België Brussel
Nederland Amsterdam
Luxemburg Luxemburg
Duitsland Berlijn
Italië Rome
Griekenland Athene
Frankrijk Parijs
Denemarken Kopenhagen
Ierland Dublin
Oostenrijk Wenen
Zweden Stockholm
Spanje Madrid
Portugal Lissabon
Polen Warschau
1
, Tsjechië Praag
Bulgarije Sofia
Cyprus Nicosia
Estland Tallinn
Finland Helsinki
Hongarije Boedapest
Kroatië Zagreb
Letland Riga
Litouwen Vilnius
Malta Valletta
Slovenië Ljubljana
Slowakije Bratislava
Roemenië Boekarest
Alle officiële talen uit de lidstaten zijn even belangrijk → 24 in totaal
Werktaal Hof van Justitie → Frans
Voorwaarden toetreden EU?
• Functionerende markteconomie
• Instaat om EU-wetten in te voeren
• Land geleden op Europese continent
• Democratische rechtstaat
DEEL I: GRONDBEGINSELEN EN FUNCTIONEREN VAN DE UNIE, RECHTSBESCHERMING
EN DOORWERKING VAN HET UNIERECHT
RECHTSBESCHERMING
Wat omvat het Hof van Justitie van de Europese Unie → art 19 lid 1, alinea 1 VEU
= het Hof van Justitie, Het Gerecht en de gespecialiseerde eenheden (hebben we niet langer)
Kiezen tussen het Hof van Justitie en het Gerecht → niet de instelling in zijn geheel benoemen
Zaken voor het Hof van justitie → C (Court)
Zaken voor het Gerecht → T (Tribunal)
Rechtsbescherming wordt uitgelegd via de case law methode, via markante arresten wordt etappes
en evoluties uitgelegd en besproken
Samenstelling Hof van Justitie
1 rechter per lidstaat die wordt bijgestaan door advocaten-generaal (11)
Niet kennen hoe rechters worden benoemd
Belg → Koen Lenaerts (ook de voorzitter)
Samenstelling Gerecht: elke lidstaat heeft 2 rechters bij het Gerecht
Belgen → Paul Nihoul en Geert De Baere
Samenstelling griffie
Er zijn er 2 zowel 1 voor het HvJ als voor het Gerecht, hun taak bestaat erin alle ingediende stukken
inschrijven in een register en een zaaknummer toekennen
2
, Meerlagige rechtsbescherming = op verschillende niveaus
Art 19 VEU → Hof van Justitie van de EU verzekert de eerbiediging van het recht bij de uitlegging en
toepassing van de verdragen
OOK de lidstaten moeten zorgen voor rechtsbescherming
Meerlagig: Hof van Justitie zorgt voor rechtsbescherming aan de hand van directe zaken, maar ook via
de prejudiciële procedure
Nationale rechters moeten het Europese recht toepassen in het bijzonder via de prejudiciële
procedure
Art 19 VEU brengt aantal verplichtingen mee voor de lidstaten → moeten de nodige rechtsmiddelen
voorzien om rechtsbescherming te bieden
De concrete verplichtingen →
Zaak: Associacao Sindical dos Juizes Portugueses
Feiten → loonsverlaging in overheidsadministratie, ook voor rechters dus heel wat rechters
protesteerden
Daardoor kwam zogezegd de onafhankelijkheid in het gedrang
Op grond van art 19 VEU verplicht om onpartijdige en onafhankelijke rechters te garanderen
➔ Garantie van onafhankelijkheid van rechters van lidstaten is geen nationale kwestie maar EU-
kwestie want nationale rechters passen dagelijks Europees recht toe
Kan de Europese Commissie een inbreukprocedure starten op basis van art 19 VEU?
JA
Zaak Commissie tegen Polen (zaaknummer vermelden!)
Feiten: Je kon als Poolse rechter langer in functie blijven indien je akkoord had van president →
onafhankelijk kwam misschien in het gedrang
Lidstaten hebben wel de bevoegdheid om eigen rechtssysteem op te richten, maar hebben geen
karte blanche
Relatie HvJ-Gerecht:
Binnen 2 maanden vanaf de betekening van de bestreden beslissing van het Gerecht, kan bij het HvJ
hogere voorziening worden ingesteld tegen eindbeslissingen van het Gerecht
Het kan alleen rechtsvragen betreffen en moet gebaseerd zijn op de onbevoegdheid van het Gerecht,
onregelmatigheden in de procedure of schending Europees recht
Binnen EU wordt ook gezorgd voor volledige rechtsbescherming
Zaak Les Verts
Vraag: Wat gebeurt er als er een lacune bestaat op vlak van rechtsbescherming?
Feiten: Een zaak werd aangespannen door een politieke fractie omdat het EP hen geen financiering
wou toekennen
Maar het EG-verdrag had toen nog geen mogelijk om een zaak aan te spannen tegen het Parlement
→ lacune op het vlak van rechtsbescherming
De vraag: Is dat eigenlijk wel eerlijk?
Volgens Les Verts moet dat wel mogelijk zijn op grond van art 19 lid 1, alinea 1 VEU
Ook het Parlement is van oordeel dat dat moet kunnen in ruil dat ze zelf een beroep kunnen instellen
tegen handelingen van de Commissie en de Raad (art 173 EEG)
Hof haalt aan dat de EEG een rechtsgemeenschap is in die zin dat noch haar lidstaten noch haar
instellingen ontkomen aan het toezicht op de verenigbaarheid van hun handelingen
Volledige rechtsbescherming = HVJ zal lacunes invullen in de EU-verdragen zodat volledige
rechtsbescherming zal worden gegarandeerd
3
