Samenvatting S2N; incontinentie
Inhoudstafel
Urinewegstelsel......................................................................................................................................2
Anatomie urinewegstelsel..................................................................................................................2
Opvolgen van mictie...........................................................................................................................3
Interventies.........................................................................................................................................4
Urine kleur..........................................................................................................................................4
Urine geur...........................................................................................................................................4
Urine hoeveelheid..............................................................................................................................4
Urine frequentie.................................................................................................................................5
Urine ervaring.....................................................................................................................................5
Urine samenstelling............................................................................................................................5
Urine – incontinentie..............................................................................................................................5
Soorten...............................................................................................................................................5
Stressincontinentie of inspanningsincontinentie............................................................................5
Urge-incontinentie of aandrangincontinentie.................................................................................6
Overloopincontinentie of druppelincontinentie.............................................................................6
Reflexincontinentie.........................................................................................................................7
Functionele incontinentie...............................................................................................................8
Volledige incontinentie...................................................................................................................8
Gastro-intestinaal stelsel: stoelgang.......................................................................................................9
Anatomie............................................................................................................................................9
Opvolgen van defecatie......................................................................................................................9
Stoelgang kleur...................................................................................................................................9
Stoelgang geur..................................................................................................................................10
Stoelgang hoeveelheid/ frequentie/ ervaring...................................................................................10
Stoelgang samenstelling...................................................................................................................10
Incontinentie voor stoelgang................................................................................................................11
Stoelgang incontinentie....................................................................................................................11
Interdisciplinaire samenwerking...........................................................................................................13
Gevolgen incontinentie.....................................................................................................................13
Incontinentiezorg + interdisciplinair.................................................................................................13
Interdisciplinair.................................................................................................................................14
Incontinentiemateriaal.........................................................................................................................14
, Eendelig systeem..............................................................................................................................14
Tweedelig systeem............................................................................................................................15
Pants systeem...................................................................................................................................15
Incontinentiemateriaal-Urine...........................................................................................................16
Incontinentiemateriaal-Stoelgang.....................................................................................................16
Hygiënische zorgen...........................................................................................................................16
Weetjes.................................................................................................................................................16
= onvrijwillig/onwillekeurig verlies van urine en of stoelgang
Urinewegstelsel
Anatomie urinewegstelsel
- Urine wordt gevormd in de nieren
- Urine wordt getransporteerd met behulp van de peristaltiek van de ureter (urineleider), naar
de blaas
- Opgeslagen in de blaas
- Mictie (urinelozing) via de urethra (door blaasreflex)
De blaasreflex
Wanneer de blaas voldoende is gevuld (vaak bij ongeveer 200ml), wordt de blaas licht gerekt. Deze
rek wordt geregistreerd door rekreceptoren in de blaaswand. De rekreceptoren zenden een impuls
naar de gevoelszenuwen (sensibele zenuwen) van het sacrale ruggenmerg. De sensibele zenuwcellen
(afferente zenuw) schakelen op het sacrale ruggenmergsniveau direct over naar een motorische
(efferente zenuw) die een impuls naar de blaaswand zendt. Deze efferente zenuw die een impuls naar
de blaaswand zendt is de parasympatisch preganglionaire motorische zenuw. Deze parasympatisch
preganglionaire motorische zenuw schakelt in de blaaswand over op een postganglionair neuron. De
postganglionaire neuron veroorzaakt wanneer de prikkeldrempel is bereikt een actiepotentiaal in de
m. detrusor. De m. detrusor zorgt voor samentrekking van de blaaswand. Echt plassen kan echter pas
plaatsvinden wanneer de interne en externe kringspier zich ontspannen.
Blaas vult met urine
↓
Rekreceptoren worden geprikkeld (impulsen naar ruggemerg)
↓
Vulling 200 ml
↓
Aandrang tot plassen
↓
Prikkeling van de musculus detrusor
↓
Contractie van de urineblaas
, Externe kringspier ontspant door de wil.
Als de externe kringspier zich ontspant, doet de interne dat ook.
Vulling > 500 ml
↓
Druk te hoog
Interne kringspier ontspant wel
Er volgt een reflectorische ontspanning van de externe spier, ook als de wil het tegenhoudt.
De rol van uw zenuwstelsel
Het proces van urineren omvat coördinatie tussen de blaas, de sluitspieren en een intact
zenuwstelsel. Een zenuwstelsel en hersenen die gezond functioneren, zijn zeer belangrijk voor een
goede coördinatie van dit complexe proces, dat kan worden vereenvoudigd in drie stappen:
1) Wanneer de blaas vol is, worden er zenuwimpulsen verstuurd naar het onderste gedeelte van
het ruggenmerg
2) Deze impulsen worden vervolgens naar de hersenen gestuurd om te communiceren dat de
blaas vol is
3) De hersenen sturen een boodschap naar de blaas om samen te trekken om de urine te lozen.
Naarmate er meer urine in de blaas komt rekt deze steeds verder uit. In totaal kan er tot ongeveer 1,5
liter urine worden opgeslagen in de blaas. Bij een inhoud van 0,2 liter ontstaat er echter al lichte
aandrang om te plassen.
Zindelijkheid
Zindelijkheid is het vermogen om bewust de urinelozing aan te sturen. Anders gezegd, zindelijkheid is
het bewust kunnen waarnemen van plasgevoel en het bewust kunnen ontspannen van de externe
kringspier. Het bewust kunnen waarnemen van plasgevoel en het bewust kunnen ontspannen van de
externe kringspier is afhankelijk van een rijping van de verantwoordelijke zenuwbanen. Deze rijping
van de zenuwbanen heeft tijd nodig en is pas volledig wanneer kinderen tussen de anderhalf en
tweeënhalf jaar zijn. Kinderen kan echter voor deze rijping van het zenuwstelsel wel al geleerd
worden om op vaste, gezette tijden te laten plassen.
Opvolgen van mictie
Geur
Ervarin
Urine Kleur
g
obervere
n
Hoeve Samen
elheid -
freque stellin
ntie g
Inhoudstafel
Urinewegstelsel......................................................................................................................................2
Anatomie urinewegstelsel..................................................................................................................2
Opvolgen van mictie...........................................................................................................................3
Interventies.........................................................................................................................................4
Urine kleur..........................................................................................................................................4
Urine geur...........................................................................................................................................4
Urine hoeveelheid..............................................................................................................................4
Urine frequentie.................................................................................................................................5
Urine ervaring.....................................................................................................................................5
Urine samenstelling............................................................................................................................5
Urine – incontinentie..............................................................................................................................5
Soorten...............................................................................................................................................5
Stressincontinentie of inspanningsincontinentie............................................................................5
Urge-incontinentie of aandrangincontinentie.................................................................................6
Overloopincontinentie of druppelincontinentie.............................................................................6
Reflexincontinentie.........................................................................................................................7
Functionele incontinentie...............................................................................................................8
Volledige incontinentie...................................................................................................................8
Gastro-intestinaal stelsel: stoelgang.......................................................................................................9
Anatomie............................................................................................................................................9
Opvolgen van defecatie......................................................................................................................9
Stoelgang kleur...................................................................................................................................9
Stoelgang geur..................................................................................................................................10
Stoelgang hoeveelheid/ frequentie/ ervaring...................................................................................10
Stoelgang samenstelling...................................................................................................................10
Incontinentie voor stoelgang................................................................................................................11
Stoelgang incontinentie....................................................................................................................11
Interdisciplinaire samenwerking...........................................................................................................13
Gevolgen incontinentie.....................................................................................................................13
Incontinentiezorg + interdisciplinair.................................................................................................13
Interdisciplinair.................................................................................................................................14
Incontinentiemateriaal.........................................................................................................................14
, Eendelig systeem..............................................................................................................................14
Tweedelig systeem............................................................................................................................15
Pants systeem...................................................................................................................................15
Incontinentiemateriaal-Urine...........................................................................................................16
Incontinentiemateriaal-Stoelgang.....................................................................................................16
Hygiënische zorgen...........................................................................................................................16
Weetjes.................................................................................................................................................16
= onvrijwillig/onwillekeurig verlies van urine en of stoelgang
Urinewegstelsel
Anatomie urinewegstelsel
- Urine wordt gevormd in de nieren
- Urine wordt getransporteerd met behulp van de peristaltiek van de ureter (urineleider), naar
de blaas
- Opgeslagen in de blaas
- Mictie (urinelozing) via de urethra (door blaasreflex)
De blaasreflex
Wanneer de blaas voldoende is gevuld (vaak bij ongeveer 200ml), wordt de blaas licht gerekt. Deze
rek wordt geregistreerd door rekreceptoren in de blaaswand. De rekreceptoren zenden een impuls
naar de gevoelszenuwen (sensibele zenuwen) van het sacrale ruggenmerg. De sensibele zenuwcellen
(afferente zenuw) schakelen op het sacrale ruggenmergsniveau direct over naar een motorische
(efferente zenuw) die een impuls naar de blaaswand zendt. Deze efferente zenuw die een impuls naar
de blaaswand zendt is de parasympatisch preganglionaire motorische zenuw. Deze parasympatisch
preganglionaire motorische zenuw schakelt in de blaaswand over op een postganglionair neuron. De
postganglionaire neuron veroorzaakt wanneer de prikkeldrempel is bereikt een actiepotentiaal in de
m. detrusor. De m. detrusor zorgt voor samentrekking van de blaaswand. Echt plassen kan echter pas
plaatsvinden wanneer de interne en externe kringspier zich ontspannen.
Blaas vult met urine
↓
Rekreceptoren worden geprikkeld (impulsen naar ruggemerg)
↓
Vulling 200 ml
↓
Aandrang tot plassen
↓
Prikkeling van de musculus detrusor
↓
Contractie van de urineblaas
, Externe kringspier ontspant door de wil.
Als de externe kringspier zich ontspant, doet de interne dat ook.
Vulling > 500 ml
↓
Druk te hoog
Interne kringspier ontspant wel
Er volgt een reflectorische ontspanning van de externe spier, ook als de wil het tegenhoudt.
De rol van uw zenuwstelsel
Het proces van urineren omvat coördinatie tussen de blaas, de sluitspieren en een intact
zenuwstelsel. Een zenuwstelsel en hersenen die gezond functioneren, zijn zeer belangrijk voor een
goede coördinatie van dit complexe proces, dat kan worden vereenvoudigd in drie stappen:
1) Wanneer de blaas vol is, worden er zenuwimpulsen verstuurd naar het onderste gedeelte van
het ruggenmerg
2) Deze impulsen worden vervolgens naar de hersenen gestuurd om te communiceren dat de
blaas vol is
3) De hersenen sturen een boodschap naar de blaas om samen te trekken om de urine te lozen.
Naarmate er meer urine in de blaas komt rekt deze steeds verder uit. In totaal kan er tot ongeveer 1,5
liter urine worden opgeslagen in de blaas. Bij een inhoud van 0,2 liter ontstaat er echter al lichte
aandrang om te plassen.
Zindelijkheid
Zindelijkheid is het vermogen om bewust de urinelozing aan te sturen. Anders gezegd, zindelijkheid is
het bewust kunnen waarnemen van plasgevoel en het bewust kunnen ontspannen van de externe
kringspier. Het bewust kunnen waarnemen van plasgevoel en het bewust kunnen ontspannen van de
externe kringspier is afhankelijk van een rijping van de verantwoordelijke zenuwbanen. Deze rijping
van de zenuwbanen heeft tijd nodig en is pas volledig wanneer kinderen tussen de anderhalf en
tweeënhalf jaar zijn. Kinderen kan echter voor deze rijping van het zenuwstelsel wel al geleerd
worden om op vaste, gezette tijden te laten plassen.
Opvolgen van mictie
Geur
Ervarin
Urine Kleur
g
obervere
n
Hoeve Samen
elheid -
freque stellin
ntie g
