Samenvatting Biologie Thema 4 Evolutie 4V
De aarde bestaat ong. 4,6 mld jaar 3,8 mld jaar geleden ontstonden de eerste vormen van leven
- Pas 670 miljoen jaar geleden verschenen meercellige al het leven speelde zich af in de zee
- 400 miljoen jaar geleden ontstonden de eerste landplanten
- 350 miljoen jaar geleden ontstonden de eerste gewervelden en amfibieën op het land
- De oudste fossielen met menselijke kenmerken zijn 5 miljoen jaar oud
De oeratmosfeer bevatte geen zuurstof het bevatte oa koolstof, stikstof, waterstof en zuurstof
- Deze ionen reageren met elkaar uit anorganische stoffen ontstonden de eerste organische
stoffen
Anorganische stoffen zijn opgebouwd uit kleine, eenvoudige moleculen (CO, CO2, H2O, etc.)
Organische stoffen (vaak afkomstig van organisme) hebben relatief grote, ingewikkeld gebouwde
moleculen, die altijd een of meer koolstof, waterstof en meestal ook zuurstof bevatten (C6H12O6
glucose)
De eerste organische stoffen kwamen terecht in oerzeeën. Door verdamping vond indikking plaats
waardoor een organische oersoep ontstond in deze oersoep verenigde kleine organische
moleculen zich tot grote
- De cellen rangschikten zich in druppeltjes (protobionen) zo ontstonden de eerste cellen
o Bevatten waarschijnlijk een vorm van DNA voor het doorgeven van erfelijke info
- De vorming van cellen uit organische stoffen is een voorbeeld van zelforganisatie
Een andere theorie zegt dat protobionen ook kunnen zijn ontstaan bij black smokers op de
bodem van oceanen vulkanische schoorsteen (door aanwezige mineralen kleurt water zwart)
De derde theorie is dat de bouwstenen voor leven afkomstige zijn uit de ruimte
De eerste levensvormen waren prokaryote organismen eencellige organismen zonder celkern of
zichtbare organellen
- Ze bevatten kringvormig DNA dat los in het cytoplasma ligt
- Uit prokaryoten ontstonden de eerste eukaryoten
De ontwikkelingen gedurende miljarden jaren heeft geleid tot een enorme biodiversiteit alle
organismen zijn ingedeeld in groepen op basis van uiterlijk, cellen en moleculaire eigenschappen
- Ingedeeld in vier rijken: - Bestaand uit 3 domeinen:
o Bacteriën o Bacteriën (eencelligen zonder celkern
o Schimmels o Archaea (eencelligen zonder celkern)
o Planten Kunnen overleven onder extreme omstandigheden
o Dieren o Eukaryoten (planten, dieren en schimmels)
Prokaryoten
De eerste prokaryoten waren anaeroob leven in een milieu zonder zuurstof
- Waren ook heterotroof verkregen hun energie uit de opname en afbraak organische
stoffen uit oersoep
o Kunnen geen organische stoffen maken uit anorganische stoffen organische
stoffen als voedsel opnemen en daaruit maken ze hun eigen organische stoffen
- Cyanobacterie (blauwalg) waren in staat tot fotosynthese
o Autotroof hebben alleen anorganische stoffen nodig (waaruit ze organische
stoffen kunnen maken)
, o Ze produceerden ook zuurstof zuurstof was giftig voor anaerobe organismen
de eerste aerobe (zuurstof gebruiken voor afbraak organische stoffen) heterotrofe
bacteriën ontstonden
Archaea:
- Hebben geen kernmembraan
- Bevatten DNA en ribosomen
- Flagellen (zweepstaart) zorgen voor voortbeweging
Bacteriën:
- Het erfelijke materiaal bestaat uit één kringvorming chromosoom
o Chromosoom bevat geen eiwitmoleculen
- Sommige bacteriën hebben ook plasmiden kleinere circulaire chromosomen
o Plasmiden kunnen resistentie veroorzaken
- Het DNA ligt zonder bescherming in het cytoplasma makkelijk bereikbaar voor enzymen
- De meeste bacteriën zijn heterotroof
- Celwand bestaat uit peptidoglycaan (komt bij geen ander organisme voor)
Bacteriën kunnen zich ongeslachtelijk voortplanten (delen)
- Bacteriën kunnen ook genen uitwisselen ze nemen DNA-fragmenten van gestorven en
uiteengevallen soorten op en gebruiken ze (transformatie)
o Conjugatie de bacterie vormt een holle buis naar een soortgenoot en een
plasmide gaat vervolgende via die buis naar de bacterie
o Transductie virussen brengen DNA over van ene naar andere bacterie
Virus:
- Virussen zijn heel klein, nog veel kleiner dan bacteriën
- Een virus wordt niet gezien als organisme een virus heeft geen cellen
- Een virus bestaat voor het grootste gedeelte uit erfelijk materiaal dat is omgeven met een
eiwit mantel
- Een virus kan zichzelf niet voortplanten, alleen binnen een specifieke gastheer hierdoor
kan de gastheer ziek worden
Bacteriofagen virussen die een bacterie als gastheer gebruiken
Eukaryoten
De eerste eukaryoten bestonden uit cellen met een celkern, dubbele membranen en organellen
- Endosymbiosetheorie eukaryoten ontstonden uit relatief grote prokaryoten
o Door instulping van het celmembraan rondom het DNA ontstond een kernmembraan
(celkern en het ER)
De aarde bestaat ong. 4,6 mld jaar 3,8 mld jaar geleden ontstonden de eerste vormen van leven
- Pas 670 miljoen jaar geleden verschenen meercellige al het leven speelde zich af in de zee
- 400 miljoen jaar geleden ontstonden de eerste landplanten
- 350 miljoen jaar geleden ontstonden de eerste gewervelden en amfibieën op het land
- De oudste fossielen met menselijke kenmerken zijn 5 miljoen jaar oud
De oeratmosfeer bevatte geen zuurstof het bevatte oa koolstof, stikstof, waterstof en zuurstof
- Deze ionen reageren met elkaar uit anorganische stoffen ontstonden de eerste organische
stoffen
Anorganische stoffen zijn opgebouwd uit kleine, eenvoudige moleculen (CO, CO2, H2O, etc.)
Organische stoffen (vaak afkomstig van organisme) hebben relatief grote, ingewikkeld gebouwde
moleculen, die altijd een of meer koolstof, waterstof en meestal ook zuurstof bevatten (C6H12O6
glucose)
De eerste organische stoffen kwamen terecht in oerzeeën. Door verdamping vond indikking plaats
waardoor een organische oersoep ontstond in deze oersoep verenigde kleine organische
moleculen zich tot grote
- De cellen rangschikten zich in druppeltjes (protobionen) zo ontstonden de eerste cellen
o Bevatten waarschijnlijk een vorm van DNA voor het doorgeven van erfelijke info
- De vorming van cellen uit organische stoffen is een voorbeeld van zelforganisatie
Een andere theorie zegt dat protobionen ook kunnen zijn ontstaan bij black smokers op de
bodem van oceanen vulkanische schoorsteen (door aanwezige mineralen kleurt water zwart)
De derde theorie is dat de bouwstenen voor leven afkomstige zijn uit de ruimte
De eerste levensvormen waren prokaryote organismen eencellige organismen zonder celkern of
zichtbare organellen
- Ze bevatten kringvormig DNA dat los in het cytoplasma ligt
- Uit prokaryoten ontstonden de eerste eukaryoten
De ontwikkelingen gedurende miljarden jaren heeft geleid tot een enorme biodiversiteit alle
organismen zijn ingedeeld in groepen op basis van uiterlijk, cellen en moleculaire eigenschappen
- Ingedeeld in vier rijken: - Bestaand uit 3 domeinen:
o Bacteriën o Bacteriën (eencelligen zonder celkern
o Schimmels o Archaea (eencelligen zonder celkern)
o Planten Kunnen overleven onder extreme omstandigheden
o Dieren o Eukaryoten (planten, dieren en schimmels)
Prokaryoten
De eerste prokaryoten waren anaeroob leven in een milieu zonder zuurstof
- Waren ook heterotroof verkregen hun energie uit de opname en afbraak organische
stoffen uit oersoep
o Kunnen geen organische stoffen maken uit anorganische stoffen organische
stoffen als voedsel opnemen en daaruit maken ze hun eigen organische stoffen
- Cyanobacterie (blauwalg) waren in staat tot fotosynthese
o Autotroof hebben alleen anorganische stoffen nodig (waaruit ze organische
stoffen kunnen maken)
, o Ze produceerden ook zuurstof zuurstof was giftig voor anaerobe organismen
de eerste aerobe (zuurstof gebruiken voor afbraak organische stoffen) heterotrofe
bacteriën ontstonden
Archaea:
- Hebben geen kernmembraan
- Bevatten DNA en ribosomen
- Flagellen (zweepstaart) zorgen voor voortbeweging
Bacteriën:
- Het erfelijke materiaal bestaat uit één kringvorming chromosoom
o Chromosoom bevat geen eiwitmoleculen
- Sommige bacteriën hebben ook plasmiden kleinere circulaire chromosomen
o Plasmiden kunnen resistentie veroorzaken
- Het DNA ligt zonder bescherming in het cytoplasma makkelijk bereikbaar voor enzymen
- De meeste bacteriën zijn heterotroof
- Celwand bestaat uit peptidoglycaan (komt bij geen ander organisme voor)
Bacteriën kunnen zich ongeslachtelijk voortplanten (delen)
- Bacteriën kunnen ook genen uitwisselen ze nemen DNA-fragmenten van gestorven en
uiteengevallen soorten op en gebruiken ze (transformatie)
o Conjugatie de bacterie vormt een holle buis naar een soortgenoot en een
plasmide gaat vervolgende via die buis naar de bacterie
o Transductie virussen brengen DNA over van ene naar andere bacterie
Virus:
- Virussen zijn heel klein, nog veel kleiner dan bacteriën
- Een virus wordt niet gezien als organisme een virus heeft geen cellen
- Een virus bestaat voor het grootste gedeelte uit erfelijk materiaal dat is omgeven met een
eiwit mantel
- Een virus kan zichzelf niet voortplanten, alleen binnen een specifieke gastheer hierdoor
kan de gastheer ziek worden
Bacteriofagen virussen die een bacterie als gastheer gebruiken
Eukaryoten
De eerste eukaryoten bestonden uit cellen met een celkern, dubbele membranen en organellen
- Endosymbiosetheorie eukaryoten ontstonden uit relatief grote prokaryoten
o Door instulping van het celmembraan rondom het DNA ontstond een kernmembraan
(celkern en het ER)
