MICRO-ECONOMIE
2023-2024
OVERZICHT BEWIJZEN
+
SAMENVATTING VAN 200
PAGINA’S OBV DE SLIDES EN
HET HANDBOEK MET
GRAFIEKEN
PROF. COSAERT
,DEEL 1: INTRODUCTIE TOT MICRO-ECONOMIE
Hoofdstuk 1: Economische problemen analyseren
Hoofdstuk 2: Analyse van vraag en aanbod
• Bewijs 2.1: Prijselasticiteit van de vraag bij een lineaire vraagcurve
• Bewijs 2.2: Prijselasticiteit van de vraag bij constante elasticiteit curves (CEC)
• Bewijs 2.3: Back-of-the-enveloppe: Vraagcurve opstellen
• Bewijs 2.4: Back-of-the-enveloppe: Aanbodcurve opstellen
r
,DEEL 2: CONSUMENTENTHEORIE
Hoofdstuk 3: Consumentenvoorkeur en nutsconcept
• Bewijs 3.1: Lineaire nutsfunctie: Perfecte substituten
• Bewijs 3.2: Cobb-Douglas nutsfunctie: Positieve marginale nuttigheden
• Bewijs 3.3: Cobb-Douglas nutsfunctie: MSGx,y is dalend
Hoofdstuk 4: Consumentenkeuze
• Bewijs 4.1: Nutsmaximalisatie: Methode van Lagrange
• Bewijs 4.2: Intertemporele keuze: Sparen en lenen (Budgetrestrictie opstellen)
• Bewijs 4.3: Intertemporele keuze: Sparen en lenen (Maximaliseringsprobleem)
• Bewijs 4.4: Duurzame goederen
Hoofdstuk 5: Theorie van de vraag
• Bewijs 5.1: De keuze tussen werk en vrije tijd (Budgetrestrictie opstellen)
• Bewijs 5.2: De keuze tussen werk en vrije tijd (Maximaliseringsprobleem)
• Bewijs 5.3: De optimale Lagrange multiplier
• Bewijs 5.4: Roy’s theorema
r
,DEEL 3: PRODUCTIE EN KOSTENTHEORIE
Hoofdstuk 6: Input en productiefuncties
• Bewijs 6.1: De relatie tussen GPL en MPL
• Bewijs 6.2: De relatie tussen MRTSL,K en MPL & MPK
• Bewijs 6.3: Substitutie-elasticiteit bij een Cobb-Douglas productiefunctie
Hoofdstuk 7: Kosten en kostenminimalisatie
• Bewijs 7.1: Het lange termijn kostenminimalisatieprobleem
• Bewijs 7.2: Shephard’s Lemma
Hoofdstuk 8: Kostencurves
• Bewijs 8.1: De relatie tussen AC en MC
• Bewijs 8.2: De relatie tussen schaalvoordelen en schaalopbrengsten
• Bewijs 8.3: Relatie tussen SMC, AFC, AVC en SAC
r
,DEEL 4: PERFECT COMPETITIEVE MARKTEN
Hoofdstuk 9: Perfecte concurrentie
Hoofdstuk 10: Competitieve markten (Toepassingen)
• Bewijs 10.1: De relatie tussen de belasting afwenteling en de prijselasticiteit
• Bewijs 10.2: Het effect van een loonstijging (of andere prijsstijging van een inputfactor) op de marktprijs
r
,DEEL 5: MONOPOLIE EN MONOPSONIE
Hoofdstuk 11: Monopolie en monopsonie
• Bewijs 11.1: De winstmaximalisatie bij een monopolie
• Bewijs 11.2: De relatie tussen AR en MR
• Bewijs 11.3: Het verband tussen MR en de prijselasticiteit van de vraag
• Bewijs 11.4: IEPR: Inverse Elasticiteit Prijszettingsregel
• Bewijs 11.5: Mark-up pricing
• Bewijs 11.6: Outputkeuze met 2 fabrieken
• Bewijs 11.7: Outputkeuze met 2 markten
• Bewijs 11.8: Alternatieve methode: Optimum monopolist
Hoofdstuk 12: Prijsdiscriminatie
• Bewijs 12.1: Block pricing
• Bewijs 12.2: Optimale prijszetting bij derdegraads prijsdiscriminatie
• Bewijs 12.3: Hoe bepaalt een bedrijf zijn reclamebudget?
• Bewijs 12.4: Tweedegraadsprijsdiscriminatie (Tweedelig tarief)
• Bewijs 12.5: Tweedegraadsprijsdiscriminatie (Optie 3)
r
,DEEL 6: IMPERFECTE COMPETITIEVE MARKTEN
EN STRATEGISCH GEDRAG
Hoofdstuk 13: Marktstructuur en concurrentie
• Bewijs 13.1: Homogene producten: Winstmaximalisatie onder het Cournot model (Reactiefuncties opstellen)
• Bewijs 13.2: Homogene producten: Winstmaximalisatie onder het Cournot model (Optimale hoeveelheden, prijs en winst)
• Bewijs 13.3: Homogene producten: n identieke bedrijven onder het Cournot model
• Bewijs 13.4: Homogene producten: Winstmaximalisatie onder het Bertrand model
• Bewijs 13.5: Homogene producten: Stackelberg model (Leider – Volger)
Hoofdstuk 14: Speltheorie en strategische gedrag
r
,Voorwoord
Dit samenvattend werk dat de micro-economie behandelt is gebaseerd op de zesde editie van het
boek Microeconomics, geschreven door David Besanko en Ronald Braeutigam. Naast de
concepten uit het boek worden ook topics behandeld die gezien worden in het
opleidingsonderdeel Micro- economie gedoceerd door Prof. Cosaert aan de faculteit TEW van de
Universiteit Antwerpen.
Vele concepten die behandeld worden, kunnen als herhaling beschouwd worden, daar ze al gezien
werden in de cursus Algemene Economie uit de 1ste Bachelor. Voor de eenvoud werd voor de lezer
een (*) toegevoegd aan de titels van de onderdelen die “nieuw” zijn en waarbij in de hoorcolleges
langer bij werd stilgestaan. Het spreekt voor zich dat deze onderdelen meer kans hebben om
onderwerp te zijn van een examenvraag dan de herhaling, maar verlies zeker ook die
basisconcepten niet uit het oog.
r
,Inleiding
Micro-economie
• Voorkennis
– Algemene Economie (1BA), Wiskunde (1BA)
• Onderwijsvormen
– Hoorcolleges
– Werkcolleges
• Taalgebruik
– Alle lessen in het Nederlands
– Engels handboek en slides
• Blackboard: opnames hoorcolleges, Powerpoints, aankondigingen, aanvullend
studiemateriaal…
De relatie tussen cursus en handboek
• We volgen de hoofdstukken zoals in het boek, maar….
– sommige hoofdstukken bevatten veel herhaling en worden erg snel behandeld
– we bekijken regelmatig bijkomende topics die niet in het boek zijn opgenomen
– soms vallen topics weg die wel in het boek staan
– bijkomende informatie van The Economy: economics for a changing world, The Core
team
• Gevolg: de lessen en de werkcolleges volgen is belangrijk (live of online)
Examen
• Leerstof omvat
– theorie en oefeningen van hoorcolleges
– oefeningen van werkcolleges
• Examen is schriftelijk en bestaat uit open vragen (zowel theorie als oefeningen) over de
volledige leerstof
• Verdeling theorie-oefeningen 50%-50%: elk telt voor 10 van de 20 punten
Wat wordt van u verwacht?
• Volgen (live indien mogelijk) van de lessen
• Actieve deelname werkcolleges (idem)
• Om goed te scoren op het examen moet u minimaal:
– De theorie begrijpen
– De redenering voor elk van de behandelde topics zelf kunnen opbouwen
– De technische uitwerking kunnen uitvoeren
– Alle grafische analyses kunnen uitvoeren
– De resultaten economisch kunnen interpreteren
– De theorie kunnen toepassen op numerieke voorbeelden
Voor wie meer uit de cursus wil halen dan enkel het vereiste slaagcijfer
• Maak een aantal van de oefeningen aan het eind van elk hoofdstuk
• Zoek toepassingen in de media, in uw eigen omgeving, etc.
• Denk kritisch na over informatie die u via allerlei kanalen ontvangt
• Zoek zelf cijfermateriaal als documentatie
r
, Before starting
Enkele algemene opmerkingen
A. De gemengde economie ("een markteconomie" met "overheidsinterventie")
waarop wij ons richten is slechts één van de verschillende opties, maar heeft tot nu
toe redelijk goed gewerkt.
B. Twee belangrijke tekortkomingen
• interacties van het economisch systeem en de fysieke omgeving:
milieuproblemen, gezondheidsproblemen
• aanhoudende inkomens- en vermogensongelijkheid, blijvende armoede
(PP voor voorbeelden en grafieken)
Waarom is micro-economie nuttig?
• Cruciaal voor het begrijpen van zakelijke beslissingen: prijzen, investeringen, reclame,
enz.
• Cruciaal om de effecten van beleidsbeslissingen van de overheid te begrijpen
o beleid in verband met gezondheid, sociale zekerheid, werkgelegenheid,
onderwijs, milieu, handel, vervoer, huisvesting, enz.
o hoe efficiënt is dit beleid?
o wat is hun effect op ongelijkheid en armoede?
• Uiteindelijk moet micro-economie leiden tot betere beslissingen van bedrijven en
overheden.
Onze aanpak
• Deels "klassieke" benadering: consumenten, producenten, marktstructuur, rol van de
overheid
• Deels nadruk op recente 'niet-klassieke' inzichten
• Aandacht voor toepassingen waar mogelijk
Overzicht van het boek
r
2023-2024
OVERZICHT BEWIJZEN
+
SAMENVATTING VAN 200
PAGINA’S OBV DE SLIDES EN
HET HANDBOEK MET
GRAFIEKEN
PROF. COSAERT
,DEEL 1: INTRODUCTIE TOT MICRO-ECONOMIE
Hoofdstuk 1: Economische problemen analyseren
Hoofdstuk 2: Analyse van vraag en aanbod
• Bewijs 2.1: Prijselasticiteit van de vraag bij een lineaire vraagcurve
• Bewijs 2.2: Prijselasticiteit van de vraag bij constante elasticiteit curves (CEC)
• Bewijs 2.3: Back-of-the-enveloppe: Vraagcurve opstellen
• Bewijs 2.4: Back-of-the-enveloppe: Aanbodcurve opstellen
r
,DEEL 2: CONSUMENTENTHEORIE
Hoofdstuk 3: Consumentenvoorkeur en nutsconcept
• Bewijs 3.1: Lineaire nutsfunctie: Perfecte substituten
• Bewijs 3.2: Cobb-Douglas nutsfunctie: Positieve marginale nuttigheden
• Bewijs 3.3: Cobb-Douglas nutsfunctie: MSGx,y is dalend
Hoofdstuk 4: Consumentenkeuze
• Bewijs 4.1: Nutsmaximalisatie: Methode van Lagrange
• Bewijs 4.2: Intertemporele keuze: Sparen en lenen (Budgetrestrictie opstellen)
• Bewijs 4.3: Intertemporele keuze: Sparen en lenen (Maximaliseringsprobleem)
• Bewijs 4.4: Duurzame goederen
Hoofdstuk 5: Theorie van de vraag
• Bewijs 5.1: De keuze tussen werk en vrije tijd (Budgetrestrictie opstellen)
• Bewijs 5.2: De keuze tussen werk en vrije tijd (Maximaliseringsprobleem)
• Bewijs 5.3: De optimale Lagrange multiplier
• Bewijs 5.4: Roy’s theorema
r
,DEEL 3: PRODUCTIE EN KOSTENTHEORIE
Hoofdstuk 6: Input en productiefuncties
• Bewijs 6.1: De relatie tussen GPL en MPL
• Bewijs 6.2: De relatie tussen MRTSL,K en MPL & MPK
• Bewijs 6.3: Substitutie-elasticiteit bij een Cobb-Douglas productiefunctie
Hoofdstuk 7: Kosten en kostenminimalisatie
• Bewijs 7.1: Het lange termijn kostenminimalisatieprobleem
• Bewijs 7.2: Shephard’s Lemma
Hoofdstuk 8: Kostencurves
• Bewijs 8.1: De relatie tussen AC en MC
• Bewijs 8.2: De relatie tussen schaalvoordelen en schaalopbrengsten
• Bewijs 8.3: Relatie tussen SMC, AFC, AVC en SAC
r
,DEEL 4: PERFECT COMPETITIEVE MARKTEN
Hoofdstuk 9: Perfecte concurrentie
Hoofdstuk 10: Competitieve markten (Toepassingen)
• Bewijs 10.1: De relatie tussen de belasting afwenteling en de prijselasticiteit
• Bewijs 10.2: Het effect van een loonstijging (of andere prijsstijging van een inputfactor) op de marktprijs
r
,DEEL 5: MONOPOLIE EN MONOPSONIE
Hoofdstuk 11: Monopolie en monopsonie
• Bewijs 11.1: De winstmaximalisatie bij een monopolie
• Bewijs 11.2: De relatie tussen AR en MR
• Bewijs 11.3: Het verband tussen MR en de prijselasticiteit van de vraag
• Bewijs 11.4: IEPR: Inverse Elasticiteit Prijszettingsregel
• Bewijs 11.5: Mark-up pricing
• Bewijs 11.6: Outputkeuze met 2 fabrieken
• Bewijs 11.7: Outputkeuze met 2 markten
• Bewijs 11.8: Alternatieve methode: Optimum monopolist
Hoofdstuk 12: Prijsdiscriminatie
• Bewijs 12.1: Block pricing
• Bewijs 12.2: Optimale prijszetting bij derdegraads prijsdiscriminatie
• Bewijs 12.3: Hoe bepaalt een bedrijf zijn reclamebudget?
• Bewijs 12.4: Tweedegraadsprijsdiscriminatie (Tweedelig tarief)
• Bewijs 12.5: Tweedegraadsprijsdiscriminatie (Optie 3)
r
,DEEL 6: IMPERFECTE COMPETITIEVE MARKTEN
EN STRATEGISCH GEDRAG
Hoofdstuk 13: Marktstructuur en concurrentie
• Bewijs 13.1: Homogene producten: Winstmaximalisatie onder het Cournot model (Reactiefuncties opstellen)
• Bewijs 13.2: Homogene producten: Winstmaximalisatie onder het Cournot model (Optimale hoeveelheden, prijs en winst)
• Bewijs 13.3: Homogene producten: n identieke bedrijven onder het Cournot model
• Bewijs 13.4: Homogene producten: Winstmaximalisatie onder het Bertrand model
• Bewijs 13.5: Homogene producten: Stackelberg model (Leider – Volger)
Hoofdstuk 14: Speltheorie en strategische gedrag
r
,Voorwoord
Dit samenvattend werk dat de micro-economie behandelt is gebaseerd op de zesde editie van het
boek Microeconomics, geschreven door David Besanko en Ronald Braeutigam. Naast de
concepten uit het boek worden ook topics behandeld die gezien worden in het
opleidingsonderdeel Micro- economie gedoceerd door Prof. Cosaert aan de faculteit TEW van de
Universiteit Antwerpen.
Vele concepten die behandeld worden, kunnen als herhaling beschouwd worden, daar ze al gezien
werden in de cursus Algemene Economie uit de 1ste Bachelor. Voor de eenvoud werd voor de lezer
een (*) toegevoegd aan de titels van de onderdelen die “nieuw” zijn en waarbij in de hoorcolleges
langer bij werd stilgestaan. Het spreekt voor zich dat deze onderdelen meer kans hebben om
onderwerp te zijn van een examenvraag dan de herhaling, maar verlies zeker ook die
basisconcepten niet uit het oog.
r
,Inleiding
Micro-economie
• Voorkennis
– Algemene Economie (1BA), Wiskunde (1BA)
• Onderwijsvormen
– Hoorcolleges
– Werkcolleges
• Taalgebruik
– Alle lessen in het Nederlands
– Engels handboek en slides
• Blackboard: opnames hoorcolleges, Powerpoints, aankondigingen, aanvullend
studiemateriaal…
De relatie tussen cursus en handboek
• We volgen de hoofdstukken zoals in het boek, maar….
– sommige hoofdstukken bevatten veel herhaling en worden erg snel behandeld
– we bekijken regelmatig bijkomende topics die niet in het boek zijn opgenomen
– soms vallen topics weg die wel in het boek staan
– bijkomende informatie van The Economy: economics for a changing world, The Core
team
• Gevolg: de lessen en de werkcolleges volgen is belangrijk (live of online)
Examen
• Leerstof omvat
– theorie en oefeningen van hoorcolleges
– oefeningen van werkcolleges
• Examen is schriftelijk en bestaat uit open vragen (zowel theorie als oefeningen) over de
volledige leerstof
• Verdeling theorie-oefeningen 50%-50%: elk telt voor 10 van de 20 punten
Wat wordt van u verwacht?
• Volgen (live indien mogelijk) van de lessen
• Actieve deelname werkcolleges (idem)
• Om goed te scoren op het examen moet u minimaal:
– De theorie begrijpen
– De redenering voor elk van de behandelde topics zelf kunnen opbouwen
– De technische uitwerking kunnen uitvoeren
– Alle grafische analyses kunnen uitvoeren
– De resultaten economisch kunnen interpreteren
– De theorie kunnen toepassen op numerieke voorbeelden
Voor wie meer uit de cursus wil halen dan enkel het vereiste slaagcijfer
• Maak een aantal van de oefeningen aan het eind van elk hoofdstuk
• Zoek toepassingen in de media, in uw eigen omgeving, etc.
• Denk kritisch na over informatie die u via allerlei kanalen ontvangt
• Zoek zelf cijfermateriaal als documentatie
r
, Before starting
Enkele algemene opmerkingen
A. De gemengde economie ("een markteconomie" met "overheidsinterventie")
waarop wij ons richten is slechts één van de verschillende opties, maar heeft tot nu
toe redelijk goed gewerkt.
B. Twee belangrijke tekortkomingen
• interacties van het economisch systeem en de fysieke omgeving:
milieuproblemen, gezondheidsproblemen
• aanhoudende inkomens- en vermogensongelijkheid, blijvende armoede
(PP voor voorbeelden en grafieken)
Waarom is micro-economie nuttig?
• Cruciaal voor het begrijpen van zakelijke beslissingen: prijzen, investeringen, reclame,
enz.
• Cruciaal om de effecten van beleidsbeslissingen van de overheid te begrijpen
o beleid in verband met gezondheid, sociale zekerheid, werkgelegenheid,
onderwijs, milieu, handel, vervoer, huisvesting, enz.
o hoe efficiënt is dit beleid?
o wat is hun effect op ongelijkheid en armoede?
• Uiteindelijk moet micro-economie leiden tot betere beslissingen van bedrijven en
overheden.
Onze aanpak
• Deels "klassieke" benadering: consumenten, producenten, marktstructuur, rol van de
overheid
• Deels nadruk op recente 'niet-klassieke' inzichten
• Aandacht voor toepassingen waar mogelijk
Overzicht van het boek
r
