Samenvatting Nederland- en Vlaanderenkunde

Nederlands: Nederland- en Vlaanderenkunde


Deel 1: geschiedenis van de Lage Landen
Middeleeuwen (500-1500)

1. Frankische tijd

Franken = verzamelnaam voor verwante Germaanse stammen

 Oorspronkelijk tussen Rijn en Weser
o 5e eeuw uitbreiden in zuidelijke en westelijke richting

Bekende Frankische koning = Clovis

 Dynastie van de Merovingen
 Alle Franken onder zijn gezag te verenigen
 Rijk uitgebreid tot aan de Loire
 Hoofdstad is Parijs

Ook Belgische taalgrens ontstond in deze periode

Noordelijk België en huidig Nederland

 Germaanse origine
 Ook Franken
o Vermengen met lokale bevolking
 Gebied gefrankiseerd
 Frankisch algemene voertaal

Zuidelijk België en Noord-Frankrijk vanaf 5e eeuw tweetalig

 Autochtone bevolking sprak vulgair Latijn
 Franksiche heersers spraken Frankisch
o Ook vulgair Latijn als 2e taal
o Ook geromaniseerd

Frankische rijk kwam tot zijn bloei onder Karel de Grote

 Behoorde tot de karolingers
 Hoofdstad Aken



Kerstening

= tot christen maken

Het zuiden

2 keer gekerstend

 Gallo-Romeinen onder de Romeinen
o Vluchten door Franken
 Door bekering Clovis opnieuw gekerstend

,Rond 700 waren alle Franken christen

Bekendste missionarissen (bekeren mensen)

- Amandus
- Eligius
- Bavo



Het noorden

8e-9e eeuw

Bekendste missionarissen

- Willibrord
- Bonifatius
o Friesland
o Vermoord bij Dokkum omdat hij eiken liet omhakken en afgodsbeelden vernietigde

Van Oudnederfrankisch naar Oudnederlands

Taalvariëteiten van Frankische Germanen en Germanen aan de kust

 Oudnederfrankisch

8e eeuw

 Oudnederlands

Bekende oude zinnetje

 Hebban olla vogala nestas hagunnan

Verdrag van Verdun (843): het rijk van Karel de Grote wordt verdeeld

Na de dood van Karel de Grote werd het rijk geregeerd door zijn zoon Lodewijk de Vrome

Na het verdrag van Verdun viel het rijk uit elkaar in 3 delen

- West-Frankische rijk
o Frankrijk
- Middenfrankische rijk
o In het midden
- Oost-Frankische rijk
o Het Duitse rijk

Vikingen

Scandinavische Germanen

9e-11e eeuw

 Vreedzame handelstochten en plundertochten in Europa
o Veel steden werden verbrand of verwoest

Spraken Oudnoors (nu Ijslands)

, 2. Ijzeren eeuw

Periode van neergang

 Karolingische rijk uit elkaar
 Lage Landen bezoek van vikingen
o Vanaf 925 bij Duitse Rijk
 Ook Antwerpen (adelaar op stadhuis)

Tijdperk van oorlog en geweld

3. Opkomst van de steden

Steden en de rol van volkstaal

11e eeuw

 Handel kwam op en grote steden ontstonden
o Vrijheid en zelfstandige positie
o Burgers mengen zich met bestuur vd stad
o Burgerlijke cultuur
 Belforten
 Burgerlijke samenleving
o Gevolgen voor de taal
 Overeenkomsten en regels schriftelijk vastgelegd in volkstaal
 Germaanse dialecten werden Middelnederlands
 Regionale verschillen
 Nederlandssprekende gebied in Frans –Vlaanderen steeds kleiner



Het graafschap Vlaanderen

Belangrijke middeleeuwse regio

 Graven stichtten steden en lieten wegen en kanalen aanleggen

Brugge belangrijkste handelscentrum

Vlaamse graven moesten gehoorzamen aan hun leenheer

 Franse koning

Graaf Gwijde van Dampierre

 In opstand tegen Franse koning en versloeg in 1302 (Guldensporenslag) het Franse leger
 Mythe
o Guldensporenslag als verzet van Nederlandstaligen tegen Franse koning want
Vlamingen spraken Frans
o Sluit aan bij drang van jong België naar eeuwenlange onafhankelijkheidswil

, Hanze

12e eeuw

 Vereniging van meer dan 70 steden uit Noord-Duitsland, Oost-Nederland en Vlaanderen
 Handel op Noord- en Oostzee
o Met Engeland, Scandinavië en Oost-Europa
 Belangrijkste Vlaamse Hanzestad was Brugge
 In Nederland Zwolle, Kampen en Deventer
 Grootste bloeitijd in 14e eeuw
 Laatste Hanzedag in Lübeck in 1669
 Taal
o Nederduits
 Dialecten uit noorden van Duitsland



Antwerpse getuige uit deze periode

Het onderste, donkere gedeelte van het Steen, vroegere burchtcomplex, dateert uit de 13 e eeuw. De
rest is het resultaat van latere verbouwingen en uitbreidingen.

Bourgondische ti jd (15 e eeuw)

Lage Landen werden bestuurd door hertog van Bourgondië

 Belangrijskte steden Gent en Brugge maar ook naar Brabant

Hertogdom Brabant

- Provincie Noord-Brabant
- Provincie Antwerpen
- Provincies Vlaams- en Waals Brabant

Zwin verzandde steeds meer -> haven van Brugge moeilijk bereikbaar dus haven van Antwerpen
werd belangrijkste haven

2-talig

 Gewone volk sprak eigen dialect
 Adel sprak Frans

Cultuur:

15e eeuw was heel vernieuwend

Architectuur:

Antwerpse kathedraal is Brabantse gotiek

Gestart in 1532 -> door brand konden verdere plannen niet uitgevoerd worden

Schilderkunst

 Primitieven

Muziek