Samenvatting Verdieping in specifieke (zelf) zorgbehoeften

Seksuele gezondheid
HFDS 1: Seksuele gezondheid


1) Definitie seksualiteit=

 Seksualiteit is een centraal aspect v/h welzijn doorheen zijn leven.
 Het houdt in het geslacht, de genderidentiteit en -rollen, seksuele oriëntatie, erotiek, plezier,
intimiteit en voortplanting.
 Seksualiteit wordt ervaren en vormgegeven in gedachten, fantasieën, verlangens,
overtuigingen, attituden, waarden, gedrag, handelingen, rollen en relaties.
 Hoewel seksualiteit al deze dimensies kan inhouden, hoeven er niet altijd allemaal ervaren of
geuit te worden.
 Seksualiteit wordt beïnvloed door de interactie van biologische, psychologische, socialen economische
politieke, culturele, ethische, juridische, historische, religieuze en spirituele factoren.

2) Definitie intimiteit=

 Een gevoel van verbondenheid
 Het is een heel vertrouwd gevoel hebben met (iets of) iemand, er helemaal in op kunnen
gaan.
 Het hebben van een betekenisvol en zingevend contact.
 Het is de ruimt ervaren om je diepste gedachten en gevoelens te kunnen delen,
ongedwongen, met respect en in dit contact je authentieke zelf te kunnen zijn.
 Die verbondenheid kan op ≠ manieren ervaren worden.

 3 soorten intimiteit:
 Relationele (wederkerigheid/afhankelijkheid in relaties met andere)
 Emotionele (troost en ondersteuning)
 Lichamelijke (aanrakingen – kussen, knuffelen, seks,…)

3) Besluit seksualiteit en intimiteit=

 Vormen samen een belangrijke levensbehoefte voor elke persoon
 In de relatie met de (chronische) zieke ZO of persoon met een handicap
 In de begeleiding v/d ZO zal de dialoog centraal staan

4) Definitie seksuele gezondheid (vanuit biopsychosociale model en seksuele burgerrechten)

 Seksuele gezondheid is een staat van lichamelijk, emotioneel, mentaal en sociaal welbevinden met
betrekking tot seksualiteit.
 Het is meer dan de afwezigheid van ziekte, disfunctie of gebrek.
 Het vereist een positieve en respectvolle benadering van seksualiteit, vrij van dwang,
discriminatie en geweld.
 Om tot seksuele gezondheid te komen en te handhaven moeten de seksuele rechten van alle mensen
worden gerespecteerd en waargemaakt.




1

,5) Betekenisgeving seksualiteit en intimiteit=

 Het verpleegkundig beroep is bij uitstek waar aanrakingen tussen ZV en ZO onontbeerlijk zijn, wil
goede zorg verleend worden.
 Iedere persoon geeft een erg persoonlijke en individuele invulling
 Kent persoonlijke grenzen toe in het omgaan met gedrag
 Grenzen gevormd vanuit de levensgeschiedenis, waarden en normen
 Aan eenzelfde handeling (bv. aanraking, blik of opmerking) kunnen twee personen dus een
verschillende, al dan niet zelf een seksuele betekenis geven.

 Een eerste stap in dit proces is het bewust worden of voelen van je eigen tolerantiegrens.
 Gedrag kan als seksueel of grensoverschrijdend ervaren worden
 Zonder dat dit noodzakelijk zo door de ZO wordt bedoeld (omgekeerd ook)

 Eenmaal je bewust bent dat je persoonlijke grens is overschreden moet je dit kenbaar maken.
 Vaak slagen ZV er niet in door gevoel van schaamte, hulpeloosheid, kwaadheid of verwarring

 De impact van het seksueel (grensoverschrijdend) gedrag (SGG) wordt dan niet gerapporteerd of
besproken in het team.
 Uit vrees dat collega’s hun gevoelens niet zullen erkennen, zullen minimaliseren of weglachen
 Delen en bespreekbaar stellen van eigen kwetsbaarheid is ondersteunend

6) Betekenisgeving seksuele gezondheid=

 Seksuele gezondheid is het vermogen zich seksueel aan te passen en een eigen regie te voeren, in het
licht v/d fysieke, emotionele en sociale uitdagingen v/h leven.
 Er is ruimte voor een grote diversiteit aan seksualiteiten (staat van seksueel welbevinden)
 Seksuele gezondheid vereist een positieve en respectvolle benadering van seksualiteit en
seksuele relaties.
 Vereist de mogelijkheid om plezierige en veilige seksuele ervaringen op te doen, vrij van dwang,
discriminatie en geweld.
 Om seksuele gezondheid te bereiken en te handhaven moeten de seksuele rechten van alle mensen
worden gerespecteerd, beschermd en waargemaakt.




2

,7) De seksuele gezondheid in België en Vlaanderen=

 Ons land zet bewust in op een breed scala aan interventies en maatregelen
 Preventie, gezondheidspromotie, wetgeving en voorzieningen
 Vierjaarlijkse HBSC-enquête (internationaal OZ) om de seksuele gezondheid en relaties van
jongeren op Vlaams niveau in kaart te brengen.

 In 2022 stond België nog op de 1ste plaats in de Europese Anticonceptie Atlas
 Rapport dat anticonceptiebeleid van 46 Europese landen vergelijkt
 Terugbetaling van voorbehoedsmiddelen voor jonge (tot 25 jaar) en kwetsbare vrouwen (>
tegemoetkoming)
 Overheid ondersteunde websites: zanzu.be en allesoverseks.be
 Anticonceptiepil staat nog steeds op nummer 1

 Chlamydia is de meest gediagnosticeerde seksueel overdraagbare infectie, gevolgd door gonorroe en
syfilis.

 Grote stappen zijn gezet om een LGBTQ+- vriendelijk land te zijn
 Inspanningen gaan veel verder dat het opstellen v/h burgerlijk huwelijk
 Verbieden van discriminatie op basis van seksuele oriëntatie of gender.
 Lopen groter risico op minderheidsstress (tgv van eenzaamheid), stigmatisering en
discriminatie en kunnen coping mechanismes ontwikkelen.

 Een belangrijk pijnpunt in ons land blijft de mate aan SGG en misbruik
 Personen op de vlucht, transgender personen, personen met een verstandelijke beperking of
psychische kwetsbaarheid.

8) Het belang van positieve seksualiteit=

 Het agentschap Zorg en Gezondheid wil in samenwerking met Sensoa ook een bijdrage leveren aan
positieve seksualiteitsbeleving
 Nog onvoldoende aandacht aan positieve aspecten en rol van intimiteit en seksualiteit in
kwaliteit van leven voor ZO  focus hierop te leggen

 Wordt onvoldoende erkend als een bron van lichamelijk en psychisch welzijn
 Vaak gezien als een secundair luxeprobleem
 Niet één dimensioneel bepaald door de afwezigheid van een seksuele functiestoornis

 Vanuit de positieve psychologie is men gaan richt op vragen als:
 Wat maakt gelukkige mensen (seksueel) gelukkig?
 Hoe kunnen we meer mensen (seksueel) gelukkig maken?




3

,  Meer afstappen van de enge normatieve en genderstereotype invulling van seksualiteit
 ≠ verwachtingen gelden naar mannen en vrouwen
 Dit onder invloed v/d pornoficatie, de reclame- en mediabeelden
 Abnormale seksualiteit zonder goedkeuring van alle betrokkenen plaatsvindt en/of schade
toebrengt aan de ander
 Deze mythes doorbreken bij de ZO is een rol v/d VPK

HFDS 2: Seksuele rechten


1) In de definitie van seksuele gezondheid werd al duidelijk dat de seksuele gezondheid
onlosmakelijk verbonden is met de bescherming van seksuele rechten…

 Om seksuele gezondheid te bereiken en te handhaven moeten de seksuele rechten van alle mensen
worden gerespecteerd, beschermd en waargemaakt.
 Seksuele rechten zijn rechten die er enerzijds toe bijdragen dat personen worden beschermd tegen
dwang, discriminatie en geweld op het vlak van seksualiteit
 Trachten de ontplooiing v/d eigen seksualiteit en seksuele gezondheid van elke persoon waar te
maken:
 Inclusief toegang tot voorzieningen (anticonceptie, veilige abortus, seksuologische hulp)
 Toegang tot en het verkrijgen van betrouwbare informatie over seksualiteit
 Seksuele en relationele vorming
 Respect voor lichamelijke integriteit
 Vrije partnerkeuze
 Keuzevrijheid om wel of niet seksueel actief te zijn
 Seksuele relaties met wederzijdse instemming, huwelijk of partnerschap met wederzijdse
instemming
 Keuzevrijheid om wel of niet kinderen te krijgen en wanneer
 Het nastreven van een bevredigd, veilig en plezierig seksleven

 Ze beschermen personen om hun seksualiteit te vervullen en uit te drukken.
 Seksuele gezondheid te beleven met respect voor anderen en beschermt tegen discriminatie.




4