Samenvatting Stelselmatige Weefselleer H9: Vrouwelijk Geslachtsstelsel

Samenvatting H9: Vrouwelijk
stelsel
Inhoud
1. Inleiding..............................................................................................................................................2
2. Vrouwelijke geslachtsorganen: inwendige geslachtsorganen.............................................................2
2.1 Ovarium of eierstok......................................................................................................................2
2.1.1 Cortex....................................................................................................................................3
2.1.2 Medulla..................................................................................................................................3
2.1.3 Follikels..................................................................................................................................3
2.1.4 Oögenesis: 5 stadia................................................................................................................3
2.1.5 Eisprong of ovulatie...............................................................................................................5
2.1.6 Corpus luteum.......................................................................................................................5
2.1.7 Corpus albicans......................................................................................................................6
2.1.8 Atresie....................................................................................................................................6
2.1.9 Ovarium of eierstokkanker.....................................................................................................7
2.2 Eileider..........................................................................................................................................7
2.2.1 Bouw......................................................................................................................................7
2.2.2 Hormonale invloed................................................................................................................8
2.2.3 Circulatie en bezenuwing.......................................................................................................8
2.2.4 Functie...................................................................................................................................8
2.3 Baarmoeder of uterus...................................................................................................................8
2.3.1 Bouw......................................................................................................................................8
2.3.2 Corpus....................................................................................................................................9
2.3.3 Fasen van de endometriale cyclus.......................................................................................11
2.3.4 Cervix uteri of baarmoederhals...........................................................................................13
2.4 Vagina of schede.........................................................................................................................14
2.4.1 Histologische opbouw..........................................................................................................14
2.4.2 Vaginaal vocht......................................................................................................................15
2.4.3 Epitheel................................................................................................................................15
2.4.4 Uitstrijkje.............................................................................................................................15
3. Vrouwelijke geslachtsorganen: uitwendige geslachtsorganen..........................................................17
3.1 Grote schaamlippen....................................................................................................................17
3.2 Kleine schaamlippen...................................................................................................................17


1

, 3.3 Clitoris.........................................................................................................................................17
3.4 Vestibulum..................................................................................................................................17
3.4.1 Vestibulaire klieren van Bartholin........................................................................................18
4. Borstklier..........................................................................................................................................18
4.1 Papilla en areola mammae (=tepelhof).......................................................................................18
4.1.1 Epitheel................................................................................................................................18
4.1.2 Dermis..................................................................................................................................18
4.2 Eigenlijke borstklier.....................................................................................................................19
4.2.1 Prepubertair.........................................................................................................................19
4.2.2 Volwassen vrouw, rustende borstklier.................................................................................19
4.3 Borstklier tijdens zwangerschap.................................................................................................20
4.4 Borstklieren tijdens het zogen/borstvoeding..............................................................................20
4.5 Borstklier na menopauze............................................................................................................21
4.6 Borstkanker.................................................................................................................................21

1. Inleiding
- Vrouwelijke geslachtsorganen
o Inwendige geslachtsorganen
 Ovarium of eierstok
 Tuba uterina of eileider
 Uterus of baarmoeder
 Vagina of schede
o Uitwendige geslachtsorganen
 Labia minora of kleine schaamlippen
 Labia maiora of grote schaamlippen
 Vestibulaire klieren
 Clitoris
- Borstklier= veranderde zweetklieren  aanhangsels van huid

2. Vrouwelijke geslachtsorganen: inwendige
geslachtsorganen
2.1 Ovarium of eierstok
- 2 organen gelegen in omslagplooi van het peritoneum
o Mesovarium
o Subperitoneaal: niet volledig gelegen in buikvlies
- Lengte: 2.5-5 cm
- Breedte: 1-3 cm
- Diameter: 0.5-1 cm
- Witgrijs glad kapsel
- Hobbelig oppervlak door littekens  veroorzaakt door al gerijpte follikels  vruchtbaarheid
van vrouw
- Functie

2

, o Stapel + differentiatieplaats van de oögonia
o Hormoonproductie  endocriene klier: oestrogeen + progesteron
- Structuur: 2 zones  cortex + medulla

2.1.1 Cortex
- Eenlagig kubisch epitheel= kiemepitheel  cellen lijken sterk op cellen van mesotheel
(peritoneum)
- Bindweefselzone= tunica albuginea
- Stroma= celrijk bindweefsel met verschillende differentiatiestadia van de eicellen 
oögenesis => follikels
o Bolvormige follikels= plaatsen waar eicellen/oöcyten uitrijpen

2.1.2 Medulla
- Losmazig bindweefsel
- Sterk gevasculariseerd
- Bevat zenuwen + bloedvaten + lymfevaten
- Binnen ter hoogte van hilus  langs mesovarium

2.1.3 Follikels
- Vroeg in het embryo: migratie van primordiale germinale cellen (=oögonia) vanuit dooierzak
naar ontwikkelende ovaria
- Delen (=mitotische delingen) + differentiëren tot oöcyten
- Omgeven door platte cellen
- Alle oögonia zijn vanaf het begin aanwezig en differentiëren onmiddellijk naar primordiale
oöcyten  er komen geen oögonia bij
o <-> bij man worden er nieuwe spermatogonia aangemaakt gedurende zijn leven
- Oöcyte + omgevende cellen= follikel
- Bij geboorte: 1-1.5 miljoen primordiale follikels
- Na geboorte: geen nieuwe oöcyten meer gevormd
o Alle primordiale oöcyten in verlengde profase van 1 ste meiotische deling
- Puberteit: 1ste ovulatoire cyclus
- Menopauze: laatste ovulatoire cyclus  45-50 jaar
- 1 eicel per maand komt tot rijping  slechts 400-tal eicellen tot ovulatie tijdens reproductief
leven
o 1.5 miljoen <-> 400
- Rest degenereert= atresie

2.1.4 Oögenesis: 5 stadia
2.1.4.1 Primordiale follikel
- Vroegst herkenbaar stadium
- Primaire oöcyte: 30-40 µm groot
o Omgeven door 1 laagje platte cellen  moeilijk te onderscheiden van de andere
stromacellen
- Nog geen verder gedifferentieerde follikels
- Grote kern met nucleool
- Platte stromale cellen + oöcyten

2.1.4.2 Eenlagige of unilaminaire primaire follikel
- Vanaf puberteit
- Oöcyte vergroot: toename van volume

3