Planologie Hoofdstuk 1 – HC1
3 basisbegrippen die vaak door elkaar heen worden gebruikt:
● Ruimtelijke ordening – het vakgebied dat je kunt opdelen in het werkgebied en
wetenschapsgebied:
● Ruimtelijke planning – werkgebied
● Planologie – wetenschapsgebied
vakgebied
RUIMTELIJKE ORDENING
werk- / praktijkgebied wetenschapsgebied
RUIMTELIJKE PLANNING PLANOLOGIE
Met ruimtelijke ordening kijk je ver in de toekomst en kies je een haalbaar (!!) wenselijk
beeld.
In Nederland is het verschil niet heel groot tussen werkgebied en wetenschapsgebied,
probeer goed te begrijpen wat het verschil is !!
Definitie ruimtelijke ordening: (te maken met toekomst)
Ruimtelijke ordening omvat het zoekproces voor de ruimtelijke inrichting van een
veranderde samenleving het maken van keuzes hoe en waar functies tot hun recht komen,
vooral met het oog op lange(re) termijn ontwikkeling, inclusief de reflectie daarop.
Uitleg:
● Zoekproces: benadrukt dat het gaat om het aftasten van mogelijkheden en een
beoordeling daarvan op het realiteitsgehalte
● Veranderende samenleving: maakt duidelijk dat de werkelijk ook tijdens het
zoekproces van dag tot dag verandert
● Keuzes: moeten gemaakt worden tussen de verschillende mogelijkheden
● Functies: een van de keuzes gaat om keuze voor de functies: welk ruimtegebruik,
zoals wonen of recreëren, komt op deze plaats?
● Lange termijn: betrekking op 2 aspecten: de ruimtelijke ordening brengt de effecten
op de lange termijn in beeld en gaat over de ruimere keuzevrijheid op lange termijn
● Reflectie: evaluatie van die ruimtelijke inrichting; dit verwijst naar de wetenschap
planologie
Het onderscheidende van ruimtelijke ordening is dat dit vakgebied zich expliciet bezighoudt
met de verre toekomst. Er wordt een combinatie van methoden geselecteerd om de
onzekerheden (in de toekomst) te reduceren en hanteerbaar te maken. Bijvoorbeeld het
werken met toekomstverkenningen waarbij verschillende scenario’s (toekomstbeelden)
ontstaan.
2 belangrijke beperkingen ten opzichte van andere vakgebieden:
● Ruimtelijke ordening gaat alleen over ruimtelijke consequenties (van planmatig
handelen van partijen)
1
, o Wel: bv verplaatsen van een ziekenhuis of vestigen van bedrijven
o Niet: plannen voor hun interne (re)organisatie; want dit heeft geen directe
gevolgen voor de ruimte
● Ruimtelijke ordening wordt gezien als een overheidsactiviteit; betreft actoren
(ambtenaren en politici)
o Ruimtelijke planning is niet uitsluitend voorbehouden aan de overheid, ook
bedrijven en instellingen maken eigen plannen die van invloed zijn op de
ruimte. Toch wordt het als een overheidsactiviteit gedefinieerd, want zij
nemen immers de daadwerkelijke besluiten
Definitie ruimtelijke planning: de systematische voorbereiding van beleidsvormende en
uitvoerende handelingen, die gericht zijn op het bewust interveniëren in de ruimtelijke orde
en op de organisatie van deze interventies(, ten einde ruimtelijke kwaliteiten te behouden
en waar mogelijk te verbeteren.)
Uitleg:
● Systematisch: verwijst naar het planmatige of rationele van het beleidsmatig
handelen. Hierdoor is het proces controleerbaar en zou het door derden kunnen
worden nagelopen
● Bewust interveniëren: verwijst naar de actie (het proces) die volgt op het
voorgestelde beleid
● De organisatie van de interventie: bij uitstek het terrein van de ruimtelijke planning:
het planvormingsproces
Deel tussen haakjes: in onze eigen definitie sluiten we ons hierbij niet aan.
Normatief doel: wat voor de ene persoon een verbetering is, heeft niet per se dezelfde
betekenis voor anderen. Zo bevat het streven naar handhaven of verbeteren van ruimtelijke
kwaliteit vaak afwegingen; bijvoorbeeld natuur versus infrastructuur.
Ingrepen die wel tot het werkgebied van de ruimtelijke planning horen, maar niet
(noodzakelijkerwijs) tot verbetering van de ruimtelijke kwaliteit:
● Inrichten vuilnisbelt
● Vervuilende industrie
● Bestemmen van groene gebieden tot toekomstige woongebieden
Planologie betekent letterlijk ruimtekunde; wetenschappelijke reflectie op ruimtelijke
planning. Het biedt deels verklaringen voor de ruimtelijke verschijnselen.
2
3 basisbegrippen die vaak door elkaar heen worden gebruikt:
● Ruimtelijke ordening – het vakgebied dat je kunt opdelen in het werkgebied en
wetenschapsgebied:
● Ruimtelijke planning – werkgebied
● Planologie – wetenschapsgebied
vakgebied
RUIMTELIJKE ORDENING
werk- / praktijkgebied wetenschapsgebied
RUIMTELIJKE PLANNING PLANOLOGIE
Met ruimtelijke ordening kijk je ver in de toekomst en kies je een haalbaar (!!) wenselijk
beeld.
In Nederland is het verschil niet heel groot tussen werkgebied en wetenschapsgebied,
probeer goed te begrijpen wat het verschil is !!
Definitie ruimtelijke ordening: (te maken met toekomst)
Ruimtelijke ordening omvat het zoekproces voor de ruimtelijke inrichting van een
veranderde samenleving het maken van keuzes hoe en waar functies tot hun recht komen,
vooral met het oog op lange(re) termijn ontwikkeling, inclusief de reflectie daarop.
Uitleg:
● Zoekproces: benadrukt dat het gaat om het aftasten van mogelijkheden en een
beoordeling daarvan op het realiteitsgehalte
● Veranderende samenleving: maakt duidelijk dat de werkelijk ook tijdens het
zoekproces van dag tot dag verandert
● Keuzes: moeten gemaakt worden tussen de verschillende mogelijkheden
● Functies: een van de keuzes gaat om keuze voor de functies: welk ruimtegebruik,
zoals wonen of recreëren, komt op deze plaats?
● Lange termijn: betrekking op 2 aspecten: de ruimtelijke ordening brengt de effecten
op de lange termijn in beeld en gaat over de ruimere keuzevrijheid op lange termijn
● Reflectie: evaluatie van die ruimtelijke inrichting; dit verwijst naar de wetenschap
planologie
Het onderscheidende van ruimtelijke ordening is dat dit vakgebied zich expliciet bezighoudt
met de verre toekomst. Er wordt een combinatie van methoden geselecteerd om de
onzekerheden (in de toekomst) te reduceren en hanteerbaar te maken. Bijvoorbeeld het
werken met toekomstverkenningen waarbij verschillende scenario’s (toekomstbeelden)
ontstaan.
2 belangrijke beperkingen ten opzichte van andere vakgebieden:
● Ruimtelijke ordening gaat alleen over ruimtelijke consequenties (van planmatig
handelen van partijen)
1
, o Wel: bv verplaatsen van een ziekenhuis of vestigen van bedrijven
o Niet: plannen voor hun interne (re)organisatie; want dit heeft geen directe
gevolgen voor de ruimte
● Ruimtelijke ordening wordt gezien als een overheidsactiviteit; betreft actoren
(ambtenaren en politici)
o Ruimtelijke planning is niet uitsluitend voorbehouden aan de overheid, ook
bedrijven en instellingen maken eigen plannen die van invloed zijn op de
ruimte. Toch wordt het als een overheidsactiviteit gedefinieerd, want zij
nemen immers de daadwerkelijke besluiten
Definitie ruimtelijke planning: de systematische voorbereiding van beleidsvormende en
uitvoerende handelingen, die gericht zijn op het bewust interveniëren in de ruimtelijke orde
en op de organisatie van deze interventies(, ten einde ruimtelijke kwaliteiten te behouden
en waar mogelijk te verbeteren.)
Uitleg:
● Systematisch: verwijst naar het planmatige of rationele van het beleidsmatig
handelen. Hierdoor is het proces controleerbaar en zou het door derden kunnen
worden nagelopen
● Bewust interveniëren: verwijst naar de actie (het proces) die volgt op het
voorgestelde beleid
● De organisatie van de interventie: bij uitstek het terrein van de ruimtelijke planning:
het planvormingsproces
Deel tussen haakjes: in onze eigen definitie sluiten we ons hierbij niet aan.
Normatief doel: wat voor de ene persoon een verbetering is, heeft niet per se dezelfde
betekenis voor anderen. Zo bevat het streven naar handhaven of verbeteren van ruimtelijke
kwaliteit vaak afwegingen; bijvoorbeeld natuur versus infrastructuur.
Ingrepen die wel tot het werkgebied van de ruimtelijke planning horen, maar niet
(noodzakelijkerwijs) tot verbetering van de ruimtelijke kwaliteit:
● Inrichten vuilnisbelt
● Vervuilende industrie
● Bestemmen van groene gebieden tot toekomstige woongebieden
Planologie betekent letterlijk ruimtekunde; wetenschappelijke reflectie op ruimtelijke
planning. Het biedt deels verklaringen voor de ruimtelijke verschijnselen.
2
