Samenvatting Aansprakelijkheidsrecht

Aansprakelijkheidsrecht
Inleiding
Aansprakelijkheid is een juridisch begrip dat vele ladingen dekt en omvat verschillende
soorten aansprakelijkheden:
 Strafrechtelijke aansprakelijkheid
 Burgerlijke aansprakelijkheid
 Deontologische aansprakelijkheid: deze aansprakelijkheid zal opgelopen worden
wanneer de deontologie of plichtenleer niet nagekomen wordt



1 Strafrechtelijke en burgerlijke aansprakelijkheid
1.1 De strafrechtelijke aansprakelijkheid
 Strafvordering = publiek recht
 Komt enkel ter sprake bij het plegen van een misdrijf
o Soorten misdrijven
 Overtreding
 Wanbedrijf
 Misdaad
 Strafrecht zorgt ervoor de schending van de regels te bestraffen


Straf:
 Een straf is een door de wet voorziene, individuele, persoonlijke, door de rechter op
te leggen leedtoevoeging
 Kan bestaan uit:
o Vrijheidsberoving (gevangenisstraf)
o Vrijheidsbeperking (bv. rijverbod)
o Aantasting van het patrimonium (bv. een geldboete)

Klacht:
 Personen die slachtoffer zijn van een misdrijf leggen best een klacht neer
 De meeste misdrijven in ons land zijn geen klachtmisdrijven: de strafrechtbank de kan
de dader van een klachtmisdrijf niet veroordelen tot een straf als het slachtoffer geen
klacht heeft neergelegd
 Klachtafstand: het tekenen van een klachtafstand wijst op het feit dat het slachtoffer
erkent vergoed te zijn. Dit kan van belang zijn voor de strafmaat of het aanhouden van
de burgerlijke belangen in strafzaken




1

,Kenmerken straf:
 Geen schadevergoedend karakter
 Er is een band tussen de zwaarte van het misdrijf en de zwaarte van de straf
 Straffen hebben een persoonlijk karakter, maar strafrechtelijke en burgerlijke
aansprakelijkheid kunnen samen voorkomen

Fases strafrechtelijk onderzoek:
1) Opsporingsonderzoek
2) Gerechtelijk onderzoek
3) Vonnisgerechten

Verjaring van de strafvordering:
 Misdaden: 20, 15 of 10 jaar
 Wanbedrijven: 5 jaar
 Overtredingen: 6 maanden
 Verjaringstermijnen kunnen evenwel verlengd worden ten gevolge van schorsing en
stuiting van de verjaring


1.2 De burgerlijke of civielrechtelijke aansprakelijkheid
 Burgerlijke aansprakelijkheid = privaat recht
 Doel = niet het straffen maar het vergoeden van de schade die een ander lijdt




2

,2 De burgerlijke of civielrechtelijke aansprakelijkheid
2.1 Soorten burgerlijke aansprakelijkheid:
2.1.1 Contractuele aansprakelijkheid
 Niet nakomen van de overeenkomst waarbij schade berokkend wordt aan de andere
contractpartij
 As ex contractu


Voorbeelden:
 Een koopovereenkomst tussen een garagehouder en een koper voorziet in de levering
van een auto uiterlijk tegen 30 juni 2009. De auto wordt niet geleverd tegen 30 juni
2009. De contractuele aansprakelijkheid van de verkoper komt in het gedrang indien
de koper door de laattijdige levering schade lijdt
 Een huurovereenkomst wordt gesloten m.b.t. een woonhuis. Ten gevolge van wind
waaien er dakpannen weg en bij een regenbui worden een aantal goederen van de
huurder nat. De contractuele aansprakelijkheid van de verhuurder komt in het gedrang
nu de huurder schade geleden heeft


2.1.2 Buitencontractuele aansprakelijkheid
 Ontstaat uit een onrechtmatige daad. Tussen diegene die een onrechtmatige daad
begaat en het slachtoffer is er in beginsel geen contract of overeenkomst
 Aquiliaanse as – delictuele as – extracontractuele as


Voorbeelden:
 De verplichte B.A. autoverzekering geeft enkel dekking voor de buitencontractuele
aansprakelijkheid
 Een hond bijt een kind. De regels van de buitencontractuele aansprakelijkheid dienen
toegepast te worden omdat er tussen partijen geen contract gesloten werd.
 Een fietser rijdt verkeerdelijk op het voetpad en rijdt tegen een voetganger. De
buitencontractuele aansprakelijkheid van de fietser komt in het gedrang


Civielrechtelijke aansprakelijkheid:
 Een civielrechtelijk misdrijf is een onrechtmatige daad waarbij aan een derde schade
wordt berokkend




3

, 2.2 Hoofdbestanddelen in beide vormen van aansprakelijkheid
 Fout
 Schade
 Oorzakelijk verband

 Beiden soorten aansprakelijkheden zijn onderworpen aan eigen regels; bv. bij
verjaringstermijnen en dekkingen in verzekeringspolissen



2.3 Wet van 28 maart 2014
 Eerste systeem  B.A. = een individuele vordering
o Als er meerdere schadelijders waren moest elke schadelijder individueel een
vordering instellen om een schadevergoeding te bekomen
 De Wet van 28 maart 2014 voert in bepaalde gevallen de mogelijkheid tot een
groepsvordering in (=rechtsvordering tot collectief herstel)  enkel te behandelen
door de rechtbanken en hoven te Brussel



3 Andere systemen voor schadevergoeding
 Eigen schadeverzekeringen
 Fondsen
 Voorbeelden:
o Fedris
o Asbestfonds
o Gemeenschappelijk Motorwaarborgfonds
o Fonds tot hulp aan slachtoffers van geweldmisdrijven….




4