Bio SE 2 vwo 6
17.1
DNA komt vrij door omliggende fosfolipiden op te laten lossen
DNA
- Informatie voor het maken van eiwitten
- 46 chromosomen
- In de celkern en cirkelvormig DNA in mitochondriën
Nucleotide = suikermolecuul + stikstofbase (1) + fosfaatgroep (5) (71c)
- Twee strengen die de dubbele helix vormen
- Op plek 3 gekoppeld met fosfaatgroep aan andere nucleotide
- 5’ einde (vrije fosfaatgroep) ligt naast 3’ einde (vrije OH groep) (71c)
Stikstofbase zijn adenine (A), cytosine (C), guanine (G) en thymine (T)
- A en T tegenover elkaar door 2 H-bruggen
- C en G tegenover elkaar door 3 H-bruggen
Vaste baseparen maken de strengen in het DNA complementair = volgorde leidende streng bepaalt de
volgorde in de volgende streng
Histonen (8 paar) houdt het DNA bij eukaryoten in de kern samen, het vormt een bolletje waar het DNA zich
omheen rolt = nucleosoom
Chromatine draad = meerdere nucleosomen samen die spiraliseert, waardoor het DNA-molecuul heel
compact in de celkern is opgeborgen
- DNA losmaken door zouten en eiwit verterend enzym protease die histonen verwijderd
mtDNA = mitochondriën
- 37 genen en 13 coderen voor eiwitten (betrokken ij aerobe dissimilatie) en de rest codeert voor rRNA
(bouwsteen ribosoom)
- Alleen vrouwen geven mtDNA aan zonen en dochters
tRNA = transporteren eiwitten
genoom (totale DNA) = 19 000 genen
cellen hebben hetzelfde DNA, maar door verschillende functies zijn andere genen actief (dit kan de cel aan
en uitschakelen)
sequentie = volgorde van de stikstofbasen
maar 1,5-2% van het DNA coderen voor eiwitten, de rest is niet-coderend DNA dat bijvoorbeeld rRNA en
tRNA produceert of het aan en uitschakelen van genen in coderend DNA regelt
repetitief DNA = herhalingen van nucleotiden (meestal niet-coderend DNA)
korte repeats (STR’s) spelen een rol bij verwantschap onderzoek
- ze analyseren 13 loci (plaatsen op het DNA) dat een DNA-profiel oplevert
- bijvoorbeeld D7S280 = 2 allelen, een met 8 en een met 10 herhalingen
17.2
via DNA-replicatie verdubbelen DNA-moleculen zich in de s-fase (76A)
- proces start op verschillende plaatsen, waardoor ze naar elkaar toe werken wat het proces verkort
1. Enzymcomplexen verbreken op startpunt H-bruggen tussen de 2 strengen
2. Helicasen ritsen DNA naar beide kanten open
3. 2 openingen heten replicatievorken
4. RNA-polymerase primase maakt primer op startpunt van zo’n 20 ribonucleotiden (RNA + ribose + uracil)
5. Vanaf daar vormt enzym DNA-polymerase een nieuwe streng
6. Enzym leest de nucleotiden van de DNA-streng 3-5’ richting en vormt in 5-3’ richting (van het startpunt af =
leidende streng)
7. Zet de C-G-A-T tegenover elkaar
8. De andere richting van het startpunt kan DNA-polymerase geen continue streng vormen, want het is tegen
de leesrichting in dus het verloopt in kleine stukjes = volgende streng (71D)
, 9. Achterwaarts kopiëren = primase plaatst op korte afstand van het startpunt RNa-primer waarna DNA-
polymerase 3-5’ richting DNA vormt en het nieuwe stukje heet = Okazaki-fragment
10. Helicase zorgt dat de replicatievork opschuift, waardoor er meer Okazaki-fragmenten kunnen ontstaan
Andere manier DNA-polymerase vervangt alle RNA-nucleotiden uit primers door DNA-nucleotiden
- Enzym ligase koppelt Okazaki-fragmenten aan elkaar tot streng
- Semi-conservatief = elk nieuw molecuul bestaat uit oorspronkelijke nieuwe streng
PCR-methode (71m2)
- Machine die steeds snel en nauwkeurig van temperatuur wisselt
- In de machine = mengsel van het te kopiëren DNA-fragment, 2 verschillende DNA-primers, speciaal type
DNA-polymerase en benodigde nucleotiden
- DNA-primers van ongeveer 20 deoxyribose nucleotiden zijn complementair aan beide 3’ uiteinden van
het doel-DNA = deel wat onderzoeker wilt vermeerderen
- 95 graden = H-bruggen breken en DNA open -> 52 graden = DNA-primers binden aan elk een van beide
DNA strengen -> 72 graden = hittebestendig DNA-polymerase verlengt nieuwe ketens van 5’-3’ met
complementaire DNA-nucleotiden (dNtp’s)
Na 30-40 herhalingen kan gelektroforese plaatsvinden waarbij DNA-fragmenten aan de hand van hun grootte
gescheiden worden
- Op een gel in negatief geladen veld bewegen – geladen DNA-moleculen zich naar + pool (waarbij kleine
minder weerstand hebben en zo scheiden ze op grootte)
Capillairelektroforese = een detector geeft een piek als moleculen van een bepaalde grootte passeren, er is
wel een referentiemonster met DNA van bekende lengte nodig
17.1
DNA komt vrij door omliggende fosfolipiden op te laten lossen
DNA
- Informatie voor het maken van eiwitten
- 46 chromosomen
- In de celkern en cirkelvormig DNA in mitochondriën
Nucleotide = suikermolecuul + stikstofbase (1) + fosfaatgroep (5) (71c)
- Twee strengen die de dubbele helix vormen
- Op plek 3 gekoppeld met fosfaatgroep aan andere nucleotide
- 5’ einde (vrije fosfaatgroep) ligt naast 3’ einde (vrije OH groep) (71c)
Stikstofbase zijn adenine (A), cytosine (C), guanine (G) en thymine (T)
- A en T tegenover elkaar door 2 H-bruggen
- C en G tegenover elkaar door 3 H-bruggen
Vaste baseparen maken de strengen in het DNA complementair = volgorde leidende streng bepaalt de
volgorde in de volgende streng
Histonen (8 paar) houdt het DNA bij eukaryoten in de kern samen, het vormt een bolletje waar het DNA zich
omheen rolt = nucleosoom
Chromatine draad = meerdere nucleosomen samen die spiraliseert, waardoor het DNA-molecuul heel
compact in de celkern is opgeborgen
- DNA losmaken door zouten en eiwit verterend enzym protease die histonen verwijderd
mtDNA = mitochondriën
- 37 genen en 13 coderen voor eiwitten (betrokken ij aerobe dissimilatie) en de rest codeert voor rRNA
(bouwsteen ribosoom)
- Alleen vrouwen geven mtDNA aan zonen en dochters
tRNA = transporteren eiwitten
genoom (totale DNA) = 19 000 genen
cellen hebben hetzelfde DNA, maar door verschillende functies zijn andere genen actief (dit kan de cel aan
en uitschakelen)
sequentie = volgorde van de stikstofbasen
maar 1,5-2% van het DNA coderen voor eiwitten, de rest is niet-coderend DNA dat bijvoorbeeld rRNA en
tRNA produceert of het aan en uitschakelen van genen in coderend DNA regelt
repetitief DNA = herhalingen van nucleotiden (meestal niet-coderend DNA)
korte repeats (STR’s) spelen een rol bij verwantschap onderzoek
- ze analyseren 13 loci (plaatsen op het DNA) dat een DNA-profiel oplevert
- bijvoorbeeld D7S280 = 2 allelen, een met 8 en een met 10 herhalingen
17.2
via DNA-replicatie verdubbelen DNA-moleculen zich in de s-fase (76A)
- proces start op verschillende plaatsen, waardoor ze naar elkaar toe werken wat het proces verkort
1. Enzymcomplexen verbreken op startpunt H-bruggen tussen de 2 strengen
2. Helicasen ritsen DNA naar beide kanten open
3. 2 openingen heten replicatievorken
4. RNA-polymerase primase maakt primer op startpunt van zo’n 20 ribonucleotiden (RNA + ribose + uracil)
5. Vanaf daar vormt enzym DNA-polymerase een nieuwe streng
6. Enzym leest de nucleotiden van de DNA-streng 3-5’ richting en vormt in 5-3’ richting (van het startpunt af =
leidende streng)
7. Zet de C-G-A-T tegenover elkaar
8. De andere richting van het startpunt kan DNA-polymerase geen continue streng vormen, want het is tegen
de leesrichting in dus het verloopt in kleine stukjes = volgende streng (71D)
, 9. Achterwaarts kopiëren = primase plaatst op korte afstand van het startpunt RNa-primer waarna DNA-
polymerase 3-5’ richting DNA vormt en het nieuwe stukje heet = Okazaki-fragment
10. Helicase zorgt dat de replicatievork opschuift, waardoor er meer Okazaki-fragmenten kunnen ontstaan
Andere manier DNA-polymerase vervangt alle RNA-nucleotiden uit primers door DNA-nucleotiden
- Enzym ligase koppelt Okazaki-fragmenten aan elkaar tot streng
- Semi-conservatief = elk nieuw molecuul bestaat uit oorspronkelijke nieuwe streng
PCR-methode (71m2)
- Machine die steeds snel en nauwkeurig van temperatuur wisselt
- In de machine = mengsel van het te kopiëren DNA-fragment, 2 verschillende DNA-primers, speciaal type
DNA-polymerase en benodigde nucleotiden
- DNA-primers van ongeveer 20 deoxyribose nucleotiden zijn complementair aan beide 3’ uiteinden van
het doel-DNA = deel wat onderzoeker wilt vermeerderen
- 95 graden = H-bruggen breken en DNA open -> 52 graden = DNA-primers binden aan elk een van beide
DNA strengen -> 72 graden = hittebestendig DNA-polymerase verlengt nieuwe ketens van 5’-3’ met
complementaire DNA-nucleotiden (dNtp’s)
Na 30-40 herhalingen kan gelektroforese plaatsvinden waarbij DNA-fragmenten aan de hand van hun grootte
gescheiden worden
- Op een gel in negatief geladen veld bewegen – geladen DNA-moleculen zich naar + pool (waarbij kleine
minder weerstand hebben en zo scheiden ze op grootte)
Capillairelektroforese = een detector geeft een piek als moleculen van een bepaalde grootte passeren, er is
wel een referentiemonster met DNA van bekende lengte nodig
