Samenvatting - Toegepaste dieetleer 2: theorie

Toegepaste dieetleer 2
1. LICHTVERTEERBAAR DIEET
1.1 BEGRIPSOMSCHRIJVING
 Geeft op lange termijn tekorten! (vdvz, min en vit)
 Voedsel dat:
o Korte tijd in maag blijft (vet en vdvz mijden)
o Snel en gemakkelijk geresorbeerd
o Mucosa niet aantast (niet irriterend)
1.2 DIEETKENMERKEN


1.2.1 KEUZE VOEDINGSMIDDELEN
 Harde en overvloedige vdvz vermijden
o Volkorenproducten, vdvz rijke groenten en fruit, rauwkost
o Wel oké: blikfruit, moes, schil af fruit, alles wat wit is, goed doorkookte
groenten
 Taai en overvloedig bindweefsel vermijden
o 2de kwaliteitsvlees, dradig vlees, soepvlees,…
o Wel oké: mals en mager vlees, 1ste kwaliteitsvlees,…
 Ruwe, stekelige voedselbestanddelen verwijderen
o Pitten in druiven, korsten v brood, stokbrood,…
 Voedingsmiddelen die irriterend werken vermijden
o Maag (maagzuurstimulerende): alcohol, koffie, thee, chocolade, pepers, cola
o Darm (gasvormende): bonen, ajuin, peulen, kolen (geen bloemkool en
broccoli), prei
 Vetrijke vm of gerechten vermijden
o Vette saus, kaas, vlees, pastei, paté,…
o Wel oké: magere soorten

1.2.2 BEREIDINGSWIJZE
 Moet gaar zijn, vetstof niet sterk verhitten (bruine vetstof geeft snel korstvorming,
vlees moet mals zijn), geen grote hoeveelheid vet gebruiken, geen extra lucht
inbrengen (opkloppen  opgeblazen maag),
 Goede bereidingstechnieken
o Stomen, smoren, papillot, oven, koken, anti kleefpan,…
 Verboden bereidingstechnieken
o BBQ, marineren, grillen, frituren, opkloppen,…




pag. 1

,1.2.3 VOEDINGSGEWOONTEN
 Kleine en frequente maaltijden (sneller uit de maag), niet of weinig drinken tijdens
maaltijd (geen drank met gas!), op geregelde tijdstippen eten, rustig eten, voldoende
tijd voorzien voor de maaltijd, zittend eten, goed kauwen (10x), rusten na eten
MAAR niet liggen!! (eten kan niet zakken  overgeven)
2. VOEDING BIJ AANDOENINGEN VAN HET SPIJSVERTERINGSTELSEL: MOND- EN
SLOKDARMAANDOENINGEN
2.1 INLEIDING
 (on)zin v bepaalde diëten bij aandoeningen spijsverteringsstelsel?
o Op empirische basis toegepast (geen wetenschappelijk bewijs)
o Ongeschikt op lange termijn  onvolwaardig
 Nu: meer zinvolle voedings- en dieetadviezen bij maagziekten (wetenschappelijk
onderbouwd) – minder strikt
 Doel
o Voorkomen dat patiënt eenzijdig voedingspatroon ontwikkelt
o Voorkomen van een slechte voedingstoestand (door schrik om te eten)
2.2 KAUW- EN SLIKPROBLEMEN


2.2.1 KENMERKEN
Kauwproblemen
 Als er niet goed kan of mag gekauwd w
Slikproblemen
 Moeilijk slikken  problemen transport v voedsel vd mond naar slokdarm
 Verslikken of aspiratie (voedsel in luchtpijp!)
 Kan pijnlijk zijn
 Slikangst (door gevoel dat eten niet zakt)
Gevolgen
 Ondervoeding, dehydratatie en aspiratiepneumonie

2.2.2 ETIOLOGIE
 Neurologische aandoeningen gepaard met aantasting vd motoriek en sensibiliteit vd
mond, larynx, farynx, oesofagus en lokale mechanishe stoornissen
o CVA, MS, ziekte v Parkinson, ziekte v Alzheimer
 Pijn en psychische aandoeningen
 Mechanische aandoeningen
o Extractie v tanden of kiezen
o Kaak- en oogoperatie
o Kaakfracturen
o Gebrekkige gebitsfunctie
o Slechte passende of niet gebruikte gebitsprothese
pag. 2

, o Tumoren in hoofd-halsgebied
o Ontstekingen in mond-, keelgebied (keelontsteking, radiotherapie)
o Verbranding mond-, keelholte (vloeistoffen)
 Medicatie met anticholinerge werking (krampstillend)  droge mond en bemoeilijk
bolusvorming

2.2.3 DIEETVOORSCHRIFT/ANAMNESE: RELEVANTE GEGEVENS
Zie pg 16

2.2.4 DOELSTELLINGEN
 Verminderen of verbeteren vd symptomen (pijn, aspiratie en moeilijk slikken)
 Handhaven of verbeteren vd voedingstoestand igv ondervoeding

2.2.5 DIEETKENMERKEN EN UITWERKING
Principes gezonde voeding + klachten vd patiënt
 Kauwproblemen
o Aanpassen consistentie voeding, afh vd problemen en moeilijkheden
o Zachte voeding – halfvloeibare voeding – vloeibare voeding (klinisch!)
o Ernstige gevallen  sondevoeding (bijvoeding)  minder kans op tekorten
en verkleint druk op patiënt)
 Pijnlijke mond
o Aanpassen vd pH, T° en smaak
o Erg zure vm en alcohol mijden, werken irriterend  meer pijn
o Uitgesproken smaken mijden
o Warme maaltijden lauw serveren of vlak voor maaltijd op ijsblokje zuigen
o IJskoude dranken of gerechten werken verdovend
 Verslikken
o Dun vloeibare dranken inbinden tot dikvloeibare drank  gelatine of instant
verdikkingsmiddel (Nutilis), kan ook met babygranen, zachte broodkruimels,
melkpoeder, groente- en fruitpuree
 Sommige verhogen energiedensiteit vd maaltijd
o Nadeel: klontervorming
o Homogene massa vormen!
 Droge mond (door dehydratatie)
o Voldoende vocht voorzien  elke maaltijd moet vochtig zijn
 Geen droog beleg, saus gebruiken, voldoende drinken,…
 Taai slijm
o Goede hydratatie!
o Zoete melkproducten  zure oké
o Gewone melkproducten en chocolade mijden


pag. 3

, o Na melkproducten voldoende water drinken
o Slijm oplossende werking
 Donker bier, ananas- en kiwisap (bromelaïne) en koolzuurhoudende
dranken
 Energetische ondervoeding
o Energie- en eiwitverrijkt dieet
Aandachtspunten
 Patiënt rechtop zitten + fixatie hoofd (minder verslikkingskans)
 Goede mondhygiëne, mind spoelen (mondaandoeningen & cariës voorkomen)
 Goede evaluatie/opvolging dieet
 Principes gezonde voeding!
 Multidisciplinaire samenwerking (logopedist)
2.3 GASTRO-OESOFAGALE REFLUX


2.3.1 KENMERKEN
 Terugvloei v zure maaginhoud in slokdarm
o Gedeeltelijk verteerd voedsel, maagsap, gal en pancreassap
 Klachten
o Pyrosis, zuur in mond, pijn door spasmen, brandend gevoel, misselijkheid en
braken
 Complicaties
o Oesofagitis in onderste deel
 Na tijdje fibrosering en stenosering (langzaam aan passageklachten)
 Soms symptoomvrij

2.3.2 ETIOLOGIE
 Hernia diafragmatica/hiatus hernia
 Verhoogde intraluminale druk
o Obesitas, obstipatie, ascites, zwangerschap, te strakke kledij, zwaar tillen,
bukken
 Slecht functioneren LES (verlaagde druk)  voeding speelt een rol!
 Druk op LES vanuit maag
o Zware en grote maaltijden, drinken v koolzuurhoudende dranken

2.3.3 DIEETVOORSCHRIFT/ANAMNESE: RELEVANTE GEGEVENS
Zie pg 20




pag. 4