Marte Eelen Antibiotica
ANTIBIOTICA Mechanisme Spectrum Voorbeeld Toediening Resistentie Side effects
Misselijkheid, uitslag, IgE
Gram+ en Streptokokken (bv. GAS) (PO), IV, IM Staphylokokken
Penicilline β lactam Tijdsafhankelijk frequente gemedieerd allergie,
Spirochaeten en Syphilis dose
Pneumokokken
anafylaxie
Staphylokokken bv. S. PO, IV
Cloxacilline β lactam Gram+ Tijdsafhankelijk frequente MRSA IgE gemedieerde allergie
aureus (MSSA) dose (4-6x/dag)
ESBL (= BL die tegen alle
β lactam buiten Cefepeme
Amoxicilline + β lactam + β Gram+, Gram- en PO, IV en Meropenem werken)
β lactamasen Tijdsafhankelijk IgE gemedieerde allergie
Clavulaanzuur lactamase inhibitor anaeroben frequente dose CPE (= carbapenem-ase
producing
enterobacteriaceae)
3e generatie In meninges IV, IM ESBL en
Ceftriaxone Gram+ en Gram- Tijdsafhankelijk, maar IgE gemedieerde allergie
Cephalosporine Goede penetratie langdurig
cephalosporinases
Gram+, Gram-,
Tegen ESBL en gaat goed IV Carbapenemases
Meropenem Carbapenem Pseudomonas, Tijdsafhankelijk, frequente Veilig
in CSF dose
(NDM1, KPC, oxa, …)
anaeroben en ESBL
Gaat groei tegen van
Gram-, Spirochaeten, Helicobacter Pylori, PO, IV, IM
Proteïne synthese botten en tanden. Niet
Tetracycline Mycoplasma en Lyme's disease, Syphilis Goede penetratie, maar op /
inhibitie nuchtere maag
nemen tijdens
Chlamydia …
zwangerschap.
IV Red man syndrome,
MRSA en ampicilline- Tijdsafhankelijk, cytopenie,
Vancomycine Glycopeptide Gram+ Continue of intermittente VRSA klontervorming en nier
resistente enterokokken dose toxiciteit Goed bloed
Geen goede penetratie monitorren (= TDM)
Puntmutatie gyrase
Salmonella, soms vanaf 2 puntmutaties --> Slecht voor kinderen en
Ciprofloxacine Fluoroquinolone (Gram+) en Gram- Pseudomonas en goede PO, IV resistentie
Hoeveelheidsafhankelijk
zwangeren (werkt tegen DNA
penetratie Mede-oorzaak voor synthese)
ESBL
1
, Marte Eelen Antibiotica
ANTIBIOTICA Mechanisme Spectrum Voorbeeld Toediening Resistentie Side effects
Uitslag (Steven’s
PJP, Burholderia en PO, IV Johnson’s syndrome),
co-resistentie met
Co-trimoxazole Sulfonamide Gram+ en Gram- Stenotrophomonas en Tijdsafhankelijk nefrotoxiciteit,
frequente dose
ESBL
goede penetratie hyperkaliëmie en
cytopenie
Interageert met bepaalde
Azithromycine (Gram+), Gram- en Salmonella, Shigella, PO, IV Gram+ en soms medicatie zoals anti-
Clarithromycine Macrolide atypische gram- (zeker Campylobacter, SOA's, Hoeveelheidsafhankelijk
Goede weefselpenetratie
Salmonella epileptica en fluconazole
Erythromycine de IC) TB en MAC
(cytochroom P)
Hoofdpijn, diarree,
Resistante Gram+ Pneumonie, SSTI, PO, IV uitslag, misselijkheid en
Linezolide Oxazolidinone Excellente biologische / (tot dusver)
(MRSA, VRE) Gewrichtsinfecties, … beschikbaarheid
bij lang gebruik
zenuwschade enz.
Groep A streptokokken PO, IV MRSA en mede- Misselijkheid en diarree
Gram+ aeroben en
Clindamycine Lincosamide bv. S. pyogenes (Eagle Goede penetratie resistent met Clostridium difficile
anaeroben Antitoxine-effect
effect!!) macrolides uitselectie
IV
Combinatietherapie Piekafhankelijk, 1/dag
Gentamicine Aminoglycoside Gram- Niet
Bloed-/ Endovasculaire- ESBL Oto- en niertoxiciteit
anaeroben of IC Geen goede penetratie
/ Urogenitaal infecties bloed-hersen en in zure
omgeving (zoals abces)
IV
Combinatietherapie Piekafhankelijk, 1/dag Oto- en niertoxiciteit
Gram- Niet Bloed-/ Endovasculaire- ESBL, maar minder
Amikacine Aminoglycoside Dosis = 8-10x MIC Contra-indicatie tegen
anaeroben of IC / Urogenitaal infecties Geen goede penetratie dan gentamicin
Myastenia Gravis
TBC (conflict of interest) bloed-hersen en in zure
omgeving (zoals abces)
Opkomend
Colistine Polymyxine E Gram- Last resort tegen CPE's IV Zeer toxisch! (Nier & ZS)
(agriculture)
2
ANTIBIOTICA Mechanisme Spectrum Voorbeeld Toediening Resistentie Side effects
Misselijkheid, uitslag, IgE
Gram+ en Streptokokken (bv. GAS) (PO), IV, IM Staphylokokken
Penicilline β lactam Tijdsafhankelijk frequente gemedieerd allergie,
Spirochaeten en Syphilis dose
Pneumokokken
anafylaxie
Staphylokokken bv. S. PO, IV
Cloxacilline β lactam Gram+ Tijdsafhankelijk frequente MRSA IgE gemedieerde allergie
aureus (MSSA) dose (4-6x/dag)
ESBL (= BL die tegen alle
β lactam buiten Cefepeme
Amoxicilline + β lactam + β Gram+, Gram- en PO, IV en Meropenem werken)
β lactamasen Tijdsafhankelijk IgE gemedieerde allergie
Clavulaanzuur lactamase inhibitor anaeroben frequente dose CPE (= carbapenem-ase
producing
enterobacteriaceae)
3e generatie In meninges IV, IM ESBL en
Ceftriaxone Gram+ en Gram- Tijdsafhankelijk, maar IgE gemedieerde allergie
Cephalosporine Goede penetratie langdurig
cephalosporinases
Gram+, Gram-,
Tegen ESBL en gaat goed IV Carbapenemases
Meropenem Carbapenem Pseudomonas, Tijdsafhankelijk, frequente Veilig
in CSF dose
(NDM1, KPC, oxa, …)
anaeroben en ESBL
Gaat groei tegen van
Gram-, Spirochaeten, Helicobacter Pylori, PO, IV, IM
Proteïne synthese botten en tanden. Niet
Tetracycline Mycoplasma en Lyme's disease, Syphilis Goede penetratie, maar op /
inhibitie nuchtere maag
nemen tijdens
Chlamydia …
zwangerschap.
IV Red man syndrome,
MRSA en ampicilline- Tijdsafhankelijk, cytopenie,
Vancomycine Glycopeptide Gram+ Continue of intermittente VRSA klontervorming en nier
resistente enterokokken dose toxiciteit Goed bloed
Geen goede penetratie monitorren (= TDM)
Puntmutatie gyrase
Salmonella, soms vanaf 2 puntmutaties --> Slecht voor kinderen en
Ciprofloxacine Fluoroquinolone (Gram+) en Gram- Pseudomonas en goede PO, IV resistentie
Hoeveelheidsafhankelijk
zwangeren (werkt tegen DNA
penetratie Mede-oorzaak voor synthese)
ESBL
1
, Marte Eelen Antibiotica
ANTIBIOTICA Mechanisme Spectrum Voorbeeld Toediening Resistentie Side effects
Uitslag (Steven’s
PJP, Burholderia en PO, IV Johnson’s syndrome),
co-resistentie met
Co-trimoxazole Sulfonamide Gram+ en Gram- Stenotrophomonas en Tijdsafhankelijk nefrotoxiciteit,
frequente dose
ESBL
goede penetratie hyperkaliëmie en
cytopenie
Interageert met bepaalde
Azithromycine (Gram+), Gram- en Salmonella, Shigella, PO, IV Gram+ en soms medicatie zoals anti-
Clarithromycine Macrolide atypische gram- (zeker Campylobacter, SOA's, Hoeveelheidsafhankelijk
Goede weefselpenetratie
Salmonella epileptica en fluconazole
Erythromycine de IC) TB en MAC
(cytochroom P)
Hoofdpijn, diarree,
Resistante Gram+ Pneumonie, SSTI, PO, IV uitslag, misselijkheid en
Linezolide Oxazolidinone Excellente biologische / (tot dusver)
(MRSA, VRE) Gewrichtsinfecties, … beschikbaarheid
bij lang gebruik
zenuwschade enz.
Groep A streptokokken PO, IV MRSA en mede- Misselijkheid en diarree
Gram+ aeroben en
Clindamycine Lincosamide bv. S. pyogenes (Eagle Goede penetratie resistent met Clostridium difficile
anaeroben Antitoxine-effect
effect!!) macrolides uitselectie
IV
Combinatietherapie Piekafhankelijk, 1/dag
Gentamicine Aminoglycoside Gram- Niet
Bloed-/ Endovasculaire- ESBL Oto- en niertoxiciteit
anaeroben of IC Geen goede penetratie
/ Urogenitaal infecties bloed-hersen en in zure
omgeving (zoals abces)
IV
Combinatietherapie Piekafhankelijk, 1/dag Oto- en niertoxiciteit
Gram- Niet Bloed-/ Endovasculaire- ESBL, maar minder
Amikacine Aminoglycoside Dosis = 8-10x MIC Contra-indicatie tegen
anaeroben of IC / Urogenitaal infecties Geen goede penetratie dan gentamicin
Myastenia Gravis
TBC (conflict of interest) bloed-hersen en in zure
omgeving (zoals abces)
Opkomend
Colistine Polymyxine E Gram- Last resort tegen CPE's IV Zeer toxisch! (Nier & ZS)
(agriculture)
2
