LEREN MET ZORG Verkorte educatieve bachelor
Inhoud
Hoofdstuk 1: De emancipatorische onderwijsvisie: ondersteunende decreten en
uitdagingen............................................................................................................ 2
A) Maatschappelijke veranderingen....................................................................2
B) Emancipatorische onderwijsvisie....................................................................2
C) Het gelijke onderwijskansen beleid.................................................................3
D) Inclusief onderwijs en het M-Decreet..............................................................3
E) Kansarmoede als bijzondere uitdaging...........................................................4
1. Structurele en participatiekloof....................................................................4
2. De gevoelskloof (2 elementen)....................................................................4
3. De kenniskloof.............................................................................................. 5
4. De vaardigheidskloof.................................................................................... 5
5. Krachtenkloof (positieve elementen)...........................................................5
Hoofdstuk 2: Leerlingenbegeleiding.......................................................................6
A) Werkdefinitie van leerlingenbegeleiding.........................................................6
B) Welbevinden................................................................................................... 6
1. Factoren die het welbevinden beïnvloeden..................................................7
2. Hoe werken aan welbevinden?.....................................................................7
Hoofdstuk 3: Het zorgcontinuüm............................................................................ 8
A) Fase 0: brede basiszorg................................................................................... 8
1. 3 stappen binnen brede basiszorg...............................................................8
B) Fase 1: Verhoogde zorg................................................................................... 8
1. 3 stappen binnen fase 1............................................................................... 8
C) Fase 2: Uitbreiding van de zorg.......................................................................9
1. 3 stappen binnen uitbreiding van zorg.........................................................9
2. Externe partners in fase 2............................................................................ 9
D) Fase 3: Individueel aangepast curriculum (IAC)............................................10
Hoofdstuk 4: Handelingsgericht werken (HGW)....................................................12
A) Handelingsgericht werken en handelingsgerichte diagnostiek.....................12
B) Kenmerken van het handelingsgericht werken.............................................12
1. Doelgericht werken.................................................................................... 12
2. Afstemmingen wisselwerking (transactioneel kader).................................13
3. Onderwijsbehoeften van de leerling...........................................................13
4. De leerkracht doet ertoe............................................................................ 14
5. Positieve kenmerken zijn van groot belang................................................14
1
,LEREN MET ZORG Verkorte educatieve bachelor
6. Constructief werken................................................................................... 14
7. Systematisch en transparant.....................................................................15
Hoofdstuk 5: Leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften...............................17
A) Redelijke aanpassingen en REDICODIS-maatregelen....................................17
B) Leerstoornissen, leermoeilijkheden en leerproblemen..................................17
1. Dyslexie en Dysorthografie........................................................................18
2. Dyscalculie................................................................................................. 18
3. NLD (Non-verbal learning disorder)............................................................19
4. DCD (Developmental Coordination Disorder).............................................19
5. ADHD en ADD............................................................................................. 20
6. Autismespectrumstoornis...........................................................................21
7. Faalangst.................................................................................................... 22
8. Cognitief sterke en hoogbegaafde leerlingen.............................................22
Hoofdstuk 1: De emancipatorische
onderwijsvisie: ondersteunende decreten en
uitdagingen
A)Maatschappelijke veranderingen
De onderwijssetting wordt steeds complexer door: verandering
samenlevingsvormen, globalisering, secularisering, pluralisme en
superdiversiteit, kennistoename, polarisering, sociale media,
opvoedingsonzekerheid, …
Toenemende opvoedingsonzekerheid: steeds onduidelijker voor ouders en
opvoeders hoe ze kinderen moet opvoeden en met hen moeten omgaan.
Meningen zijn momenteel sterk verdeeld.
Pedagogische kwestie: Vraag over wie, wat, wanneer, hoe en waarom
onderwezen of opgevoed moet worden. We spreken van opvoeding wanneer er
sprake is van: beïnvloeding of wanneer de 1 van een ander iets leert en er een
overdracht van kennis is.
Leraarschap van enkel onderwijs geven naar aandacht voor totale
persoonlijkheidsvorming.
B)Emancipatorische onderwijsvisie
2 componenten (ook wel dubbele opdracht van het onderwijs genoemd)
2
, LEREN MET ZORG Verkorte educatieve bachelor
- Onderwijsinhoudelijke opdracht waarin vakinhoudelijke kennis aangeleerd
wordt.
- Pedagogische opdracht waarin jongere ontwikkelt als sociaalvaardig
persoon.
Kwaliteit van leren wordt bepaald door zowel cognitieve als affectieve
componenten. Persoonsontwikkeling behoort tot taken van leerkracht.
Begeleiding van leerlingen is ook ruimer dan enkel probleemgedrag aanpakken.
Vanuit pedagogische project of opvoedingsproject geeft school aan vanuit welke
waarden zij met de jongeren wil omgaan, wat ze willen bereiken en wat ze willen
doorgeven.
C)Het gelijke onderwijskansen beleid
Decreet Betreffende Gelijke Onderwijskansen = alle kinderen en jongeren krijgen
optimale kansen om te leren en zich te ontwikkelen.
3 krachtlijnen:
- Recht op inschrijving van een kind in school naar keuze
- Oprichting Lokale Overlegplatforms en Commissie inzake
Leerlingenrechten
- Geïntegreerd ondersteuningsaanbod (extra middelen voor scholen om zorg
brede werking te ontwikkelen.)
D) Inclusief onderwijs en het M-Decreet
Geïntegreerd onderwijs = leerlingen met specifieke problematiek in gewoon
onderwijs met hulp vanuit buitengewoon onderwijs. (meedoen als ze zich kunnen
aanpassen)
Inclusief onderwijs = Fundamenteel recht op deelname aan alle facetten van
het maatschappelijke leven. (meedoen, anderen passen zich aan) (VN-verdrag
2006)
Uitgangspunten bij inclusief onderwijs:
- Alle leerlingen welkom op gewone school, gezocht naar nodige
ondersteuning.
- Onderwijs vindt plaats in omgeving gelijklopend aan de reële verhoudingen
binnen de maatschappij.
- Leerlingen krijgen les met leeftijdsgenoten (hoeven niet zelfde doelen te
halen)
- Team betrokken bij loopbaan leerling, samenwerking verschillende actoren.
- Regelmatig overleg.
- Evenwicht schools leren en sociaal-emotionele ontwikkeling.
- Ouders zijn verantwoordelijk voor schoolkeuze.
M-Decreet (2015-2016) 6 krachtlijnen:
- Eerst gewoon, dan buitengewoon onderwijs
- Recht op redelijke aanpassingen voor iedereen (REDICODIS)
3
Inhoud
Hoofdstuk 1: De emancipatorische onderwijsvisie: ondersteunende decreten en
uitdagingen............................................................................................................ 2
A) Maatschappelijke veranderingen....................................................................2
B) Emancipatorische onderwijsvisie....................................................................2
C) Het gelijke onderwijskansen beleid.................................................................3
D) Inclusief onderwijs en het M-Decreet..............................................................3
E) Kansarmoede als bijzondere uitdaging...........................................................4
1. Structurele en participatiekloof....................................................................4
2. De gevoelskloof (2 elementen)....................................................................4
3. De kenniskloof.............................................................................................. 5
4. De vaardigheidskloof.................................................................................... 5
5. Krachtenkloof (positieve elementen)...........................................................5
Hoofdstuk 2: Leerlingenbegeleiding.......................................................................6
A) Werkdefinitie van leerlingenbegeleiding.........................................................6
B) Welbevinden................................................................................................... 6
1. Factoren die het welbevinden beïnvloeden..................................................7
2. Hoe werken aan welbevinden?.....................................................................7
Hoofdstuk 3: Het zorgcontinuüm............................................................................ 8
A) Fase 0: brede basiszorg................................................................................... 8
1. 3 stappen binnen brede basiszorg...............................................................8
B) Fase 1: Verhoogde zorg................................................................................... 8
1. 3 stappen binnen fase 1............................................................................... 8
C) Fase 2: Uitbreiding van de zorg.......................................................................9
1. 3 stappen binnen uitbreiding van zorg.........................................................9
2. Externe partners in fase 2............................................................................ 9
D) Fase 3: Individueel aangepast curriculum (IAC)............................................10
Hoofdstuk 4: Handelingsgericht werken (HGW)....................................................12
A) Handelingsgericht werken en handelingsgerichte diagnostiek.....................12
B) Kenmerken van het handelingsgericht werken.............................................12
1. Doelgericht werken.................................................................................... 12
2. Afstemmingen wisselwerking (transactioneel kader).................................13
3. Onderwijsbehoeften van de leerling...........................................................13
4. De leerkracht doet ertoe............................................................................ 14
5. Positieve kenmerken zijn van groot belang................................................14
1
,LEREN MET ZORG Verkorte educatieve bachelor
6. Constructief werken................................................................................... 14
7. Systematisch en transparant.....................................................................15
Hoofdstuk 5: Leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften...............................17
A) Redelijke aanpassingen en REDICODIS-maatregelen....................................17
B) Leerstoornissen, leermoeilijkheden en leerproblemen..................................17
1. Dyslexie en Dysorthografie........................................................................18
2. Dyscalculie................................................................................................. 18
3. NLD (Non-verbal learning disorder)............................................................19
4. DCD (Developmental Coordination Disorder).............................................19
5. ADHD en ADD............................................................................................. 20
6. Autismespectrumstoornis...........................................................................21
7. Faalangst.................................................................................................... 22
8. Cognitief sterke en hoogbegaafde leerlingen.............................................22
Hoofdstuk 1: De emancipatorische
onderwijsvisie: ondersteunende decreten en
uitdagingen
A)Maatschappelijke veranderingen
De onderwijssetting wordt steeds complexer door: verandering
samenlevingsvormen, globalisering, secularisering, pluralisme en
superdiversiteit, kennistoename, polarisering, sociale media,
opvoedingsonzekerheid, …
Toenemende opvoedingsonzekerheid: steeds onduidelijker voor ouders en
opvoeders hoe ze kinderen moet opvoeden en met hen moeten omgaan.
Meningen zijn momenteel sterk verdeeld.
Pedagogische kwestie: Vraag over wie, wat, wanneer, hoe en waarom
onderwezen of opgevoed moet worden. We spreken van opvoeding wanneer er
sprake is van: beïnvloeding of wanneer de 1 van een ander iets leert en er een
overdracht van kennis is.
Leraarschap van enkel onderwijs geven naar aandacht voor totale
persoonlijkheidsvorming.
B)Emancipatorische onderwijsvisie
2 componenten (ook wel dubbele opdracht van het onderwijs genoemd)
2
, LEREN MET ZORG Verkorte educatieve bachelor
- Onderwijsinhoudelijke opdracht waarin vakinhoudelijke kennis aangeleerd
wordt.
- Pedagogische opdracht waarin jongere ontwikkelt als sociaalvaardig
persoon.
Kwaliteit van leren wordt bepaald door zowel cognitieve als affectieve
componenten. Persoonsontwikkeling behoort tot taken van leerkracht.
Begeleiding van leerlingen is ook ruimer dan enkel probleemgedrag aanpakken.
Vanuit pedagogische project of opvoedingsproject geeft school aan vanuit welke
waarden zij met de jongeren wil omgaan, wat ze willen bereiken en wat ze willen
doorgeven.
C)Het gelijke onderwijskansen beleid
Decreet Betreffende Gelijke Onderwijskansen = alle kinderen en jongeren krijgen
optimale kansen om te leren en zich te ontwikkelen.
3 krachtlijnen:
- Recht op inschrijving van een kind in school naar keuze
- Oprichting Lokale Overlegplatforms en Commissie inzake
Leerlingenrechten
- Geïntegreerd ondersteuningsaanbod (extra middelen voor scholen om zorg
brede werking te ontwikkelen.)
D) Inclusief onderwijs en het M-Decreet
Geïntegreerd onderwijs = leerlingen met specifieke problematiek in gewoon
onderwijs met hulp vanuit buitengewoon onderwijs. (meedoen als ze zich kunnen
aanpassen)
Inclusief onderwijs = Fundamenteel recht op deelname aan alle facetten van
het maatschappelijke leven. (meedoen, anderen passen zich aan) (VN-verdrag
2006)
Uitgangspunten bij inclusief onderwijs:
- Alle leerlingen welkom op gewone school, gezocht naar nodige
ondersteuning.
- Onderwijs vindt plaats in omgeving gelijklopend aan de reële verhoudingen
binnen de maatschappij.
- Leerlingen krijgen les met leeftijdsgenoten (hoeven niet zelfde doelen te
halen)
- Team betrokken bij loopbaan leerling, samenwerking verschillende actoren.
- Regelmatig overleg.
- Evenwicht schools leren en sociaal-emotionele ontwikkeling.
- Ouders zijn verantwoordelijk voor schoolkeuze.
M-Decreet (2015-2016) 6 krachtlijnen:
- Eerst gewoon, dan buitengewoon onderwijs
- Recht op redelijke aanpassingen voor iedereen (REDICODIS)
3
