Graduaat orthopedagogie (Artevelde) - Samenvatting levensloopspychologie

Levenslooppsychologie
Introductie in de ontwikkelingspsychologie
1. Kalenderleeftijd vs ontwikkelingsleeftijd
 Kalenderleeftijd: de leeftijd van de persoon in jaren sinds de
geboorte
 Ontwikkelingsleeftijd: fase van de ontwikkeling op verschillende
ontwikkelingsgebieden
o In welke ontwikkelingsfase iemand zich bevindt
 Ontwikkelingsleeftijd kan afwijken van de kalenderleeftijd
o  Overvragen of te grote verwachtingen van de cliënt
o  Begeleidingsstijl aanpassen
2. Ontwikkelingstaken
 Ontwikkelingsfasen: specifieke perioden in het leven van een
individu waarin zich bepaalde specifieke ontwikkelingstaken en
uitdagingen voordoen
 In elke ontwikkelingsfase zijn er specifieke vaardigheden die we ons
eigen zullen maken
o Bepaalde vaardigheden beheersen om naar de volgende fase
te kunnen gaan
o Wordt steeds complexer
o Hebben we niet altijd zelf in de hand
 Vb: baby ontwikkelt vaardigheden met behulp van
opvoeders
3. Ontwikkelingsfasen en ontwikkelingsperspectief
 Ontwikkelingsperspectief: ontwikkeling van de mens gedurende
zijn hele leven, vanaf de geboorte tot de dood
3.1. Erikson: ontwikkelingstaken bij ontwikkelingsfasen
 Theorie van de psychosociale ontwikkeling
o Wisselwerking tussen psychologische en sociale aspecten
van het menselijk leven
 Psychologische aspecten
 De geestelijke gezondheid, emoties, gedachten,
persoonlijkheid en het innerlijke welzijn
 Sociale aspecten
 Familie, vrienden, culturele achtergrond, sociale
normen, ondersteuningssystemen
 8 stadia of levensfase
o Per fase een psychosociaal conflict
  Oplossen van dit conflict helpt om gezonde groei en
identiteitsvorming te bereiken
  In functie van een gelukkig en evenwichtig leven
 Ontwikkelingstaken zijn niet volbracht in bepaalde fase
o  Ontwikkelingsachterstand
 Achterstand kan nog ingehaald worden
 Oorzaken van stagnatie (tijdelijk stoppen) van het
aanleren van vaardigheden
 Ongewone omstandigheden
 Gezondheidsproblemen

, o  Ontwikkelingsbeperking
 Een definitief tekort aan capaciteiten die niet
ingehaald kan worden
 Oorzaken: verstandelijke beperking, fysieke
beperking, ASS, …
4. Ontwikkelingsgebieden
 Ontwikkelingsgebieden: de verschillende terreinen waarop een
mens zich kan ontwikkelen




5. Disharmonisch profiel
 = Wanneer een cliënt in het ene ontwikkelingsgebied al veel beter
(verder) ontwikkeld is, dan in het andere ontwikkelingsgebied
o  De ontwikkelingsgebieden zijn niet in evenwicht met elkaar
6. Cultuur
 = De gewoonten en gebruiken binnen een volk, een gezin, een
groep...
o Het geheel van normen en waarden, de voeding,
eetgewoonten, kleding, godsdienst en...
  Om iemands ontwikkeling op een juiste manier in te
schatten is het belangrijk om je te verdiepen in de
standaarden die gelden voor iemands cultuur
7. Sociaaleconomische status (SES)
 = De sociale en economische positie van een individu (en zijn gezin)
in de bredere samenleving
o Inkomen
o Opleidingsniveau
o Beroep
  Om iemands ontwikkeling op een juiste manier in te schappen is
het belangrijk om je te verdiepen in de sociaaleconomische status

,8. Nature – nurture debat
 Nature
o Alle eigenschappen van het individu zijn bepaald door aanleg,
bijvoorbeeld het genetisch materiaal
o Pedagogisch pessimisme  opvoeding is ondersteunend
 Nurture
o Alle eigenschappen van het individu zijn bepaald
door opvoeding, vooral door de leefomgeving
o Pedagogisch optimisme  de opvoeding is allesbepalend
 Zelfbepaling
o Mens kiest zelf eigen doelen en bepaalt wat zelf belangrijk is
9. Kritieke en gevoelige periode
 Kritieke periode
o Een specifiek moment in de ontwikkeling waarin een bepaalde
vaardigheid verworven MOET worden
o Als dit verwerven niet op die moment gebeurd, is het moeilijk
of soms onmogelijk om deze vaardigheid nog aan te leren
 Vb: taalverwerving, zichtontwikkeling
 Gevoelige periode
o Een specifiek moment in de ontwikkeling waarin men bijzonder
ontvankelijk of gevoelig is voor bepaalde ervaringen, waardoor
het aanleren van bepaalde vaardigheden vlotter verloopt
o Als dit verwerven niet op dat moment gebeurt, zal men (soms
mits wat extra inzet) deze vaardigheid nog kunnen aanleren
 Vb: het bespelen van een muziekinstrument, het leren
van een nieuwe taal, norm-en schuldbesef, hechting




Wat voorafging
1. De prenatale fase

,   Van conceptie naar foetus
 Het menselijke ontwikkelingsproces van bevruchting tot de geboorte
gaat door verschillende stadia
 Elk stadium is cruciaal voor de gezonde ontwikkeling van een
individu en heeft zijn eigen set van ontwikkelingsprocessen en
mijlpalen
1.1. Verschillende stadia
 Zygote (dag 1 – dag 3)
o Begint met de bevruchting  zygote wordt gevormd
wanneer een mannelijke zaadcel fuseert met een
vrouwelijke eicel
o Bezit het volledige genetische potentieel (46
chromosomen)
 Begint zich te delen om meerdere cellen te vormen
 Kiemstadium (dag 3 – dag 7)
o De celmassa gaat door een reeks snelle celdelingen en
migraties
o Begint zich te nestelen in de wand van de baarmoeder (=
implantatie)
o De celmassa staat bekent als een blastocyst (= wordt het
embryo + placenta)
 Embryonaal stadium (dag 8 – week 8)
o De belangrijke organen en systemen beginnen te vormen
o Op het einde van dit stadium heeft het embryo een
menselijke vorm
 Foetaal stadium (week 8 – geboorte)
o Alle organen en systemen groeien en rijpen verder uit
o De foetus beweegt actief + kan horen en reageren op
externe stimuli
1.2. Extra info
 Bij de geboorte is het gezicht van de baby naar achteren gericht
en komt het hoofd als eerste naar buiten
 Sterrenkijker: de baby ligt met het hoofdje naar beneden, maar
in plaats van met het achterhoofd richting de buik te liggen, ligt
het gezichtje richting de buik
o = De baby zou dus tijdens de geboorte naar de sterren
kunnen kijken.




2. De perinatale fase
 = De geboorte
 APGAR: snelle beoordeling van de fysieke conditie van een
pasgeborene direct naar de geboorte