samenvatting recht

Recht
1 H1 DEFINITIE VAN HET BEGRIP RECHT

 Samenleving geordend laten verlopen
 Afspraken geldend voor groep
 Afspreken wie in toekomst deze afspraken kan verbeteren, uitbreiden, wijzigen,
afschaffen…
 Afspreken welke instanties uitspraak doen bij conflicten

 Vb. In traditioneel samenlevingsmodel – Gacaca rechtbanken (Rwanda)
 ‘recht op het gras’
 Vorm van volksrechtbank
 Na genocide schuldigen terug naar dorp en daar laten berechten door Gacaca
 Hof van Assisen, idee dat maatschappij mee oordeelt

 Het recht is een geheel van regels, opgesteld door de samenleving, waardoor de belangen
van de enkelingen die in de gemeenschap leven, geordend worden, door middel van sociale
dwang
 Ook in kleinere contexten vinden we dergelijke systemen terug (vb. schoolverband)


1.1 Geheel van regels

 Geschreven en ongeschreven regels op basis van nationale wetteksten en internationaal
recht
 Vb. Ongeschreven rechtsregel – lopende zaken
 Bevoegdheden van de regering (uitvoerende macht) worden beperkt tot meest
dringende en minst belangrijke zaken, op het ogenblik dat er geen parlementaire
controle meer mogelijk is, gecontroleerd door raad van state


1.1 1.2 Opgesteld door samenleving

 Regels worden meestal opgesteld door vertegenwoordigers van de samenleving die vb.
verkozen worden (door grote groepen)
 Gemeenteraad, federaal parlement, Europees parlement

 Zwitserland – kantons
 Directe democratie (landsgemeinde)

 Regels zijn de weerspiegeling van wat leeft in de maatschappij
 Gevolg: recht is wijzigbaar
 Vb. voorwaardelijke vrijlating: wet Lejeune naar wat Martin,
 abortuswetgeving toegelaten in 1990, uit strafwet in 2018

 Hoe ingewikkelder samenleving, hoe meer rechtsregels ontwikkeld worden

1

,  Juridisering van de samenleving
 vb. kunstmatige voortplanting, internetcriminaliteit…

1.2 1.3 Belangen van de enkeling die in de maatschappij
leeft worden geordend
 Elk lid moet weten welke zijn rechten en plichten zijn en op welke manier hij deze kan
uitoefenen
 Iedereen wordt geacht de wet te kennen


1.3 1.4 Afdwingbaarheid van het recht
 De naleving van regels moet, om effectief te zijn, kunnen afgedwongen worden
 Kan bestaan uit een gebod, verbod, schadevergoeding, straffen bij misdrijf

 Recht verschilt in die zin van morele, conventionele en religieuze regels

 Recht beoogd geen rechtvaardigheid, wel objectiviteit en rechtszekerheid
 Vb. Verjaring van misdrijven




2

, Recht
2 H2 BELANGRIJKE BEGRIPPEN BINNEN DE ALGEMENE
CONTEXT VAN HET RECHT
2.1 2.1 Rechtssubject en rechtsobject

 Rechtssubject: persoon of groep van personen die subjectieve rechten en plichten heeft
 Natuurlijk persoon: mens
 Rechtspersoon: fictief juridisch persoon (vb. vzw, BVBA)

 Onderscheid tussen natuurlijk en rechtspersoon
 Rechtspersoon heeft niet alle rechten
 Vb. recht op leven
 Rechtspersoon kan niet elk misdrijf plegen
 Vb. moord, verkrachting
 Rechtspersoon kan niet elke straf krijgen
 Vb. gevangenis

 Rechtsobject: zaak waarop rechtsregels betrekking hebben
 Vb. huis


2.2 2.2 Genotsbekwaam en handelingsbekwaam

 Genotsbekwaam: rechtssubject is bekwaam om rechten te genieten (iedereen!)
 Handelingsbekwaam: geschikt om via stellen van handelingen hun rechten uit te oefenen
 Kan beperkt zijn op basis van wet
 Vb. minderjarigen, persoon onder bewind


2.3 2.3 Rechtshandelingen en rechtsfeiten

 Rechtsfeit: feit waaraan het objectief recht een rechtsgevolg koppelt
 vb. overlijden – erfrecht, ongeluk – aansprakelijkheidsrecht
 Ongewild

 Rechtshandeling: handeling die wordt verricht met oog op het tot stand brengen van
juridische gevolgen
 Vb. afsluiten huurcontract – rechten en plichten
 Gewild




3

, Recht
3 H3 INDELING VAN HET RECHT

 Onderverdeling op basis van inhoud van het recht
 Privaatrecht
 Publiek recht

 Onderverdeling op basis van territoriale draagwijdte van het recht
 Nationaal recht
 Internationaal recht


3.1 3.1 Privaatrecht

 Privaatrecht regelt
 Statuut/staat individuele persoon
 Verhouding tussen burgers onderling

 Privaatrecht bestaat o.a. uit
 Burgerlijk recht
 Handelsrecht (ondernemingsrecht)
 Individueel arbeidsrecht


3.2 3.2 Publiek recht

 Publiek recht regelt
 Verhouding tussen burger en overheid
 Interne organisatie van de overheid
 Verhouding tussen de staten (internationaal)

 Publiek recht bestaan o.a. uit
 Grondwettelijk recht
 Administratief recht
 Strafrecht (tussen dader en overheid)
 Milieurecht


3.3 3.3 Nationaal recht

 Nationaal recht regelt recht dat van toepassing is binnen 1 staat
 Vb. euthanasie, homohuwelijk




4