Aardrijkskunde Hoofdstuk 3 en 4 Systeem aarde
Het weer:
De toestand van de atmosfeer op een bepaald moment en een bepaalde plaats. Drie veranderlijke
onderdelen van het weer:
• Neerslag
• Temperatuur
• Wind
• (Zonneschijn/ bewolking)
Het klimaat:
Het gemiddelde weergegeven over 30 jaar in een groot gebied. Nu wordt de periode van 1981 tot
en met 2010 gebruikt.
Hoge breedte:
Ver van de evenaar vlak bij een van de twee polen.
Lage breedte:
Het gebied vlakbij de evenaar.
Samenstelling van de atmosfeer:
• 78 % stikstof
• 21 % zuurstof
• 0,034 % koolstofdioxide
• 1 % restgassen
Broeikassen:
• Koolstofdioxide
• Water
• Methaan
Drie soorten regen:
• Stuwingsregen: komt voor in de bergen, als de wolk over de berg heen moet, stijgt de wolk op.
Hierdoor koelt de licht heel erg af, waardoor er te veel waterdamp is in de wolk, vervolgens
regent de wolk uit. Bij stuwingsregen heb je altijd een loefzijde (natte kant van de berg), en een
leizijde (droge kant van de berg).
• Stijgingsregen: in warme regio’s is er veel verdamping, hierdoor raakt de lucht verzadigd met
waterdamp, vervolgens regent de wolk uit.
• Frontale neerslag/ regen: regen die ontstaat als warme en koude lucht tegen elkaar botsen, er
ontstaat dan neerslag op de breuk, doordat ware lucht opstijgt en afkoelt, en koude lucht daalt.
Koudere lucht kan minder waterdamp bevatten (dan wordt het namelijk regen), dus als warme lucht opstijgt
(moet stijgen) dan moet de lucht uit regenen.
Albedo effect:
De mate waarin zonlicht door de aarde direct wordt
weerkaatst
Pagina 1! van ! 7
, Aardrijkskunde Hoofdstuk 3 en 4 Systeem aarde
Luchtdruk:
Gewicht van de lucht dat op aarde drukt, gemeten in mbar (1000 mbar = 1 kg/ 1 cm2). De
gemiddelde druk is 1013 mbar (zeeklimaat).
• 1013 - 1020 mbar is een hoge luchtdruk (H). Droog weer. Hoge concentratie van atomen dus
daalt de lucht.
• 1000 - 1013 mbar is een lage luchtdruk (L). Neerslag. Er is een lage concentratie van atomen,
waardoor de lucht snel kan opstijgen, en vervolgens uitregent.
De zon staat loodrecht op de aarde rond:
• 20 september
• 20 maart
20 september
90º Nb 60º Nb 30º Nb 0º 30º Zb 60º Zb 90º Zb
H L H L H L H
Wet van Buys - Ballot:
De wind waait van een H naar een L en krijgt daarbij een afwijking naar rechts
(op noordelijk halfrond) of naar links (op het zuidelijk halfrond). Altijd gezien
met de wind in de rug. Zie het als een kruispunt —>
Passaat:
Wind in de tropen in de richting van de evenaar.
Moesson:
Wind in de tropen die de evenaar oversteekt. Daarbij veranderd de afwijking
wat afhangt vanaf welk halfrond de wind afkomt.
ITCZ:
De inter tropische convergentie zone. Het gebied waar
jaarlijk de lage luchtdrukgebieden van de evenaar van de
evenaar tussen verschuiven. Op het land verschuift dat
gebied heel veel, daarentegen op de oceaan heel weinig.
De ITCZ is afhankelijk van de datum, dus de hoek van
de aarde.
De zon staat op 23,5º (een van de keerkringen) rond:
• 20 juni (kreeftskeerkring). NH.
• 20 december (Steenbokskeerkring). ZH.
Omdat de aarde in een hoek staat van 23,5º ten opzichte
van de zon.
Pagina 2! van ! 7
Het weer:
De toestand van de atmosfeer op een bepaald moment en een bepaalde plaats. Drie veranderlijke
onderdelen van het weer:
• Neerslag
• Temperatuur
• Wind
• (Zonneschijn/ bewolking)
Het klimaat:
Het gemiddelde weergegeven over 30 jaar in een groot gebied. Nu wordt de periode van 1981 tot
en met 2010 gebruikt.
Hoge breedte:
Ver van de evenaar vlak bij een van de twee polen.
Lage breedte:
Het gebied vlakbij de evenaar.
Samenstelling van de atmosfeer:
• 78 % stikstof
• 21 % zuurstof
• 0,034 % koolstofdioxide
• 1 % restgassen
Broeikassen:
• Koolstofdioxide
• Water
• Methaan
Drie soorten regen:
• Stuwingsregen: komt voor in de bergen, als de wolk over de berg heen moet, stijgt de wolk op.
Hierdoor koelt de licht heel erg af, waardoor er te veel waterdamp is in de wolk, vervolgens
regent de wolk uit. Bij stuwingsregen heb je altijd een loefzijde (natte kant van de berg), en een
leizijde (droge kant van de berg).
• Stijgingsregen: in warme regio’s is er veel verdamping, hierdoor raakt de lucht verzadigd met
waterdamp, vervolgens regent de wolk uit.
• Frontale neerslag/ regen: regen die ontstaat als warme en koude lucht tegen elkaar botsen, er
ontstaat dan neerslag op de breuk, doordat ware lucht opstijgt en afkoelt, en koude lucht daalt.
Koudere lucht kan minder waterdamp bevatten (dan wordt het namelijk regen), dus als warme lucht opstijgt
(moet stijgen) dan moet de lucht uit regenen.
Albedo effect:
De mate waarin zonlicht door de aarde direct wordt
weerkaatst
Pagina 1! van ! 7
, Aardrijkskunde Hoofdstuk 3 en 4 Systeem aarde
Luchtdruk:
Gewicht van de lucht dat op aarde drukt, gemeten in mbar (1000 mbar = 1 kg/ 1 cm2). De
gemiddelde druk is 1013 mbar (zeeklimaat).
• 1013 - 1020 mbar is een hoge luchtdruk (H). Droog weer. Hoge concentratie van atomen dus
daalt de lucht.
• 1000 - 1013 mbar is een lage luchtdruk (L). Neerslag. Er is een lage concentratie van atomen,
waardoor de lucht snel kan opstijgen, en vervolgens uitregent.
De zon staat loodrecht op de aarde rond:
• 20 september
• 20 maart
20 september
90º Nb 60º Nb 30º Nb 0º 30º Zb 60º Zb 90º Zb
H L H L H L H
Wet van Buys - Ballot:
De wind waait van een H naar een L en krijgt daarbij een afwijking naar rechts
(op noordelijk halfrond) of naar links (op het zuidelijk halfrond). Altijd gezien
met de wind in de rug. Zie het als een kruispunt —>
Passaat:
Wind in de tropen in de richting van de evenaar.
Moesson:
Wind in de tropen die de evenaar oversteekt. Daarbij veranderd de afwijking
wat afhangt vanaf welk halfrond de wind afkomt.
ITCZ:
De inter tropische convergentie zone. Het gebied waar
jaarlijk de lage luchtdrukgebieden van de evenaar van de
evenaar tussen verschuiven. Op het land verschuift dat
gebied heel veel, daarentegen op de oceaan heel weinig.
De ITCZ is afhankelijk van de datum, dus de hoek van
de aarde.
De zon staat op 23,5º (een van de keerkringen) rond:
• 20 juni (kreeftskeerkring). NH.
• 20 december (Steenbokskeerkring). ZH.
Omdat de aarde in een hoek staat van 23,5º ten opzichte
van de zon.
Pagina 2! van ! 7
