STELSELMATIGE WEEFSELLEER
HET CARDIOVASCULAIR SYSTEEM ...........................................................................................4
1. Algemeenheden ...............................................................................................................4
2. Algemene bouw van de bloedvaten ...................................................................................4
3. Het arterieel en veneus systeem .......................................................................................5
4. Het microvasculair systeem .............................................................................................7
5. Bijzondere circulatiesystemen ..........................................................................................9
6. Het hart ......................................................................................................................... 10
7. Lymfestelsel .................................................................................................................. 12
HET INTEGUMENT ................................................................................................................. 14
1. Huid .............................................................................................................................. 14
2. De aanhangsels ............................................................................................................. 18
Bloedvoorziening en lymfevaten van de huid ....................................................................... 21
HET VERDEDIGING- OF IMMUUNSTELSEL .............................................................................. 22
1. Inleiding ......................................................................................................................... 22
2. Primaire (centrale) lymfoïde organen ............................................................................... 22
3. Secundaire (perifere) lymfoïde organen ........................................................................... 26
HET GASTRO-INTESTINAAL STELSEL ...................................................................................... 35
Inleiding: algemene structuur ............................................................................................. 35
1. De mondholte ................................................................................................................ 35
2. De eigenlijke spijsbuis .................................................................................................... 40
3. De spijsverteringsklieren ................................................................................................ 49
HET ADEMHALINGSSTELSEL OF RESPIRATOIR SYSTEEM ........................................................ 55
Het geleidende deel ........................................................................................................... 55
Het respiratoire deel .......................................................................................................... 59
Accessoire componenten .................................................................................................. 61
HET URINAIR STELSEL ........................................................................................................... 62
1. Algemeenheden ............................................................................................................. 62
2. Nieren............................................................................................................................ 62
3. Nierafvoerwegen ............................................................................................................ 68
ENDOCRIENE KLIEREN.......................................................................................................... 71
1. Inleiding ......................................................................................................................... 71
2. Hypofyse (pituitary gland) ............................................................................................... 71
3. Epifyse of corpus pineale (pineal gland) .......................................................................... 74
1
, 4. Schildklier of glandula thyreoidea (thyroid gland) ............................................................. 75
5. Bijschildklieren of glandulae parathyreoidea) .................................................................. 76
6. Bijnieren (adrenal or suprarenal glands) .......................................................................... 77
6. Paraganglia .................................................................................................................... 79
7. Gastro-intestinaal endocrine systeem............................................................................. 80
8. Pancreas........................................................................................................................ 80
9. Testis ............................................................................................................................. 80
10. Ovarium ....................................................................................................................... 80
MANNELIJK GESLACHTSSTELSEL........................................................................................... 81
Testis en afvoerwegen ........................................................................................................ 81
Klieren ............................................................................................................................... 87
Penis ................................................................................................................................. 90
VROUWELIJK GESLACHTSSTELSEL ........................................................................................ 93
Ovarium of eierstok............................................................................................................ 93
Eileider .............................................................................................................................. 97
Baarmoeder of uterus ........................................................................................................ 99
Vagina of schede.............................................................................................................. 105
Uitwendige geslachtsorganen = vulva ............................................................................... 107
Borstklier ......................................................................................................................... 108
CENTRAAL ZENUWSTELSEL ................................................................................................. 112
CZS en PZS ...................................................................................................................... 112
Grote hersenen of cerebrum ............................................................................................ 112
Hippocampus .................................................................................................................. 114
Cerebellum ..................................................................................................................... 115
Ruggenmerg of medulla spinalis ....................................................................................... 116
Hersenvliezen of meningen .............................................................................................. 117
HET GEZICHTSORGAAN ...................................................................................................... 119
Oogbol = bulbus oculi ...................................................................................................... 119
Beschermende aanhangsels ............................................................................................ 129
HET GEHOORORGAAN ........................................................................................................ 131
Buitenoor ........................................................................................................................ 131
Middenoor ....................................................................................................................... 132
Binnenoor........................................................................................................................ 134
SMAAK-, REUK- EN TASTRECEPTOREN ................................................................................. 140
Smaakorgaan .................................................................................................................. 140
Reukorgaan ..................................................................................................................... 141
2
,Tastorgaan = exteroreceptoren ......................................................................................... 142
Interoreceptoren .............................................................................................................. 143
3
,HET CARDIOVASCULAIR SYSTEEM
1. Algemeenheden
A. Bloedsomloopstelsel
− Het hart
− Het macrovasculair systeem: transport
− Het microvasculair systeem: uitwisseling
− Circuits
• Systemische circulatie: hart – organen/weefsels
• Pulmonaire circulatie: hart - longen
B. Lymfestelsel
= overmaat intercellulaire vloeistof ➔ venen
vochtopstapeling door vocht te drijven uit bloedsomloop
2. Algemene bouw van de bloedvaten
Bouw en componenten
− Tunica intima
• Endotheel = éénlagig plaveiselepitheel
• Bindweefsel - losmazig collageen
− Lamina elastica interna
− Tunica media
• Glad spierweefsel: actieve contractie
• Bindweefsel – elastinevezels: passieve volumeverandering
− Lamina elastica externa
− Tunica adventitia of externa: bindweefsel – collageen
Functies endotheel
= semi-permeabele barrière
− Uitwisseling tussen bloed en weefsels: O2, CO2 (diffusie), nutriënten, metabolieten, …
− Niet-trombogeen oppervlak: controle trombinevorming door productie …
• Heparine
• Plasmogeen-activator
• Von Willebrand-factor
4
, − Regel de lokale vasculaire tonus en bloedstroom door productie …
• Contractie-stimulerende factoren: endotheline I en
ACE = angiotensin-converting enzyme
• Relaxatie-stimulerende factor: NO = nitric oxid
− Speelt een rol bij inflammatie en lokale immuunrespons
• Productie: lichamen van Weibel-Palade t.h.v. ontsteking
Versmelten met luminale membraan van endotheel
Secretie P-selectine
Diapedese (= uittreden van) en activatie van witte bloedcellen
• Activatie interleukines: activiteit van WBC controleren
− Secreteren van groeifactoren
• VEGF: vascular endothelial growth factor
Vasculogenese: groei van bloedvaten tijdens embryonale ontwikkeling
Angiogenese: groei van bloedvaten bij orgaangroei – herstel - tumorvorming
3. Het arterieel en veneus systeem
Het arterieel systeem
= van hart naar organen
− De elastische arteriën
• 25-10 mm
• TM – elastinevezels: elasticiteit van aorta
Bv. aorta, a. carotis communis, a. subclavia, …
Uitpuilende kernen: endotheel
Elastine-lamellen met GSW
TA
− De musculaire arteriën
• 10-0.1 mm
• TM – glad spierweefsels: contractie van distributie-arteriën
! te weinig ontwikkeld in meningen en hersenen
TI: uitpuilende kernen
LEI: golvende bruine lijn
TM: GSW
LEE: buitenste laag met veel elastine
TA: bindweefsel
! gaat over in omliggend bindweefsel
5
, − De arteriolen
• 100-10 μm
• TM beperkt: kleinste musculaire arteriën
• In grotere arteriolen kan een LEI voorkomen
− Aandoeningen van elastische en musculaire arteriën
• Atherosclerosis: beschadiging van endotheelcellen die LDL oxideren
Macrofagen fagocyteren LPL
Schuimcellen met atheromas of plaques
Vernauwing en verstopping van bloedvaten
• Aneurysmen: verdunnen/verslappen van zone in bloedvat
Uitpuiling in wand van lumen
Het veneus systeem
= van organen naar hart: niet veel elastine nodig door capillair bed
− Grote variatie in bouw
• Geen uniforme classificatie + venen lager dan hart hebben dikkere wand
• Groter onregelmatig lumen
• Dunnere TM
• Geen LEI en LEE
• Kleppen = valvulae in TI
− De grote of musculaire venen
• 30-10 mm
• TA - bundels van longitudinaal glad spierweefsel: contractie - verkorting
• Éénrichtingskleppen
! verslijting: uitrekken van klep tot spataders
Varicose veen verwijderen uit netwerk
Bv. v. portae, vv. Renales, v. Cava superior/inferior, ...
− De middelgrote venen
• 10-1 mm
• Éénrichtingskleppen: >2 mm
− De kleine venen
• 1-0.1 mm
6
,4. Het microvasculair systeem
De capillairen of haarvaten
− Eigenschappen
• Zeer uitgebreid netwerk
o 90% van de BV
o > 100.00 km
o Totaal oppervlakte ongeveer 5.000 m2
o Ø 4-10 μm
! sommige tot 40 μm
• Bloedstroom t.h.v. capillair bed is traag
• 5% van het bloed (niet altijd doorstroomd)
− Doorstroming
• Bij rust
= terminaal arteriool ➔ mesarteriool ➔ doorvoer/voorkeurskanaal ➔ venule
• Bij hoge metabolische activiteit
= terminaal arteriool ➔ mesarteriool ➔ capillair bed ➔ venule
! mesarteriool + doorvoerkanaal = precapillaire sfincterzone
regelt bloedstroom t.h.v. capillaire bed
− Uitwisseling t.h.v. capillairen
• Diffusie
• Transendotheliaal transport: transcytosis
• Filtratie (voornamelijk t.h.v. vensters)
• Diapedese: uitwisseling van cellen binnen compartimenten van bloedvaten
7
,− Soorten capillairen
• Continue capillairen
Bv. in longen, thymus
o Doorlopend endotheel met zonula occludens
o Doorlopende BM
o Pericyten = cel van Rouget
- Reservecellen: wondheling, contractie
- Bloedhersenbarrière: toxische stoffen fagocyteren
pericyt
• Gevensterde capillairen
Bv. in nieren, endocriene organen, dundarm
o Endotheel met fenestrae: Ø 70 nm
= bevordert uitwisseling van macro-moleculen
o Tight junctions
o Doorlopende BM
o Geen pericyten
• Discontinue capillairen of sinusoieden
Bv. in milt, beenmerg, lever
o Bochtig uitzicht
o Grotere Ø
o Openingen tussen EC als door EC (grote vensters zonder diafragma)
= maximale uitwisseling van macro-moleculen en cellen
o Geen of onvolledig BM
o Geen pericyten
o Fagocyterende cellen
8
,De venulen
− Postcapillaire venulen
• 15-20 µm
• Vergelijkend met capillairen:
o Grotere diameter
o Onregelmatig lumen
o Minder stevige verbindingen
• Plaats waar witte bloedcellen preferentieel de bloedbaan verlaten
• In lymfoïde organen: kubisch epitheel
= high endothelial venules = HEV
− Collecterende venulen
• Volledige pericytenhuls
• Postcapillaire en collecterende venulen ➔ pericyten venulen
− Musculaire venulen
• 50-100 µm
• TM: 2 tal laagjes glad spierweefsel
5. Bijzondere circulatiesystemen
Terminale of eindarteriën
= arteriën die niet of weinig met elkaar anastomoseren
Bv. a. centralis retinae van het oog
Portale systemen
− Normaal: capillair netwerk verbindt arteriën met venen
− Portaal systeem: bloedvaten gelegen tussen twee capillaire netwerken
• Bv. nierglomerulus (arterieel)
• Bv. lever (veneus)
9
, Arterioveneuse anastomosen = shunts
− Directe verbinding tussen arteriool en venule
− Dikke spierwand, sympathisch bezenuwd
= stimulatie ➔ contractie ➔ bloed door capillair bed
− Functies
• Regeling van bloedstroom t.h.v. bepaalde organen
• Temperatuurregeling t.h.v. de huid
Glomus caroticum/aorticum en sinus caroticum
− Glomus caroticum/aorticum
= zones waar zuurstof/koolstofdioxide concentratie en pH in bloed geregistreerd wordt
= netwerk van capillairen met daarrond gloomcellen
− Glomera carotica t.h.v. bifurcatie van aa. carotides
− Glomera aortica tegen aorta
• Vasculair kluwen uit
o Sinusoïdale capillairen
o Glomus cellen type I: chemoreceptoren
o Glomus cellen type II: gliacellen - satellietcellen
o Afferente zenuwuiteinden afkomstig van n. glossopharyngeus
o Bindweefselkapsel
• Regelen van ademhaling
− Sinus caroticum
• Functie: baroreceptoren = registreren de bloeddruk
• Structuur
o Lichte verbreding van initiële segment van a. carotis interna
o Groter aantal afferente zenuwuiteinden van n. glossopharyngeus in TA
! worden gestimuleerd door rekking
o Dunnere TM
! rekking nog heftiger voelbaar
6. Het hart
Bouw
− Endocard (≈ TI)
• Endotheel
• Bindweefsel
o Str. subendotheliale
o Str. myoelasticum (GSW)
o Str. Subendocardiale (BW) + Purkinjevezels
! staat in voor myogene prikkelgeleiding
10
HET CARDIOVASCULAIR SYSTEEM ...........................................................................................4
1. Algemeenheden ...............................................................................................................4
2. Algemene bouw van de bloedvaten ...................................................................................4
3. Het arterieel en veneus systeem .......................................................................................5
4. Het microvasculair systeem .............................................................................................7
5. Bijzondere circulatiesystemen ..........................................................................................9
6. Het hart ......................................................................................................................... 10
7. Lymfestelsel .................................................................................................................. 12
HET INTEGUMENT ................................................................................................................. 14
1. Huid .............................................................................................................................. 14
2. De aanhangsels ............................................................................................................. 18
Bloedvoorziening en lymfevaten van de huid ....................................................................... 21
HET VERDEDIGING- OF IMMUUNSTELSEL .............................................................................. 22
1. Inleiding ......................................................................................................................... 22
2. Primaire (centrale) lymfoïde organen ............................................................................... 22
3. Secundaire (perifere) lymfoïde organen ........................................................................... 26
HET GASTRO-INTESTINAAL STELSEL ...................................................................................... 35
Inleiding: algemene structuur ............................................................................................. 35
1. De mondholte ................................................................................................................ 35
2. De eigenlijke spijsbuis .................................................................................................... 40
3. De spijsverteringsklieren ................................................................................................ 49
HET ADEMHALINGSSTELSEL OF RESPIRATOIR SYSTEEM ........................................................ 55
Het geleidende deel ........................................................................................................... 55
Het respiratoire deel .......................................................................................................... 59
Accessoire componenten .................................................................................................. 61
HET URINAIR STELSEL ........................................................................................................... 62
1. Algemeenheden ............................................................................................................. 62
2. Nieren............................................................................................................................ 62
3. Nierafvoerwegen ............................................................................................................ 68
ENDOCRIENE KLIEREN.......................................................................................................... 71
1. Inleiding ......................................................................................................................... 71
2. Hypofyse (pituitary gland) ............................................................................................... 71
3. Epifyse of corpus pineale (pineal gland) .......................................................................... 74
1
, 4. Schildklier of glandula thyreoidea (thyroid gland) ............................................................. 75
5. Bijschildklieren of glandulae parathyreoidea) .................................................................. 76
6. Bijnieren (adrenal or suprarenal glands) .......................................................................... 77
6. Paraganglia .................................................................................................................... 79
7. Gastro-intestinaal endocrine systeem............................................................................. 80
8. Pancreas........................................................................................................................ 80
9. Testis ............................................................................................................................. 80
10. Ovarium ....................................................................................................................... 80
MANNELIJK GESLACHTSSTELSEL........................................................................................... 81
Testis en afvoerwegen ........................................................................................................ 81
Klieren ............................................................................................................................... 87
Penis ................................................................................................................................. 90
VROUWELIJK GESLACHTSSTELSEL ........................................................................................ 93
Ovarium of eierstok............................................................................................................ 93
Eileider .............................................................................................................................. 97
Baarmoeder of uterus ........................................................................................................ 99
Vagina of schede.............................................................................................................. 105
Uitwendige geslachtsorganen = vulva ............................................................................... 107
Borstklier ......................................................................................................................... 108
CENTRAAL ZENUWSTELSEL ................................................................................................. 112
CZS en PZS ...................................................................................................................... 112
Grote hersenen of cerebrum ............................................................................................ 112
Hippocampus .................................................................................................................. 114
Cerebellum ..................................................................................................................... 115
Ruggenmerg of medulla spinalis ....................................................................................... 116
Hersenvliezen of meningen .............................................................................................. 117
HET GEZICHTSORGAAN ...................................................................................................... 119
Oogbol = bulbus oculi ...................................................................................................... 119
Beschermende aanhangsels ............................................................................................ 129
HET GEHOORORGAAN ........................................................................................................ 131
Buitenoor ........................................................................................................................ 131
Middenoor ....................................................................................................................... 132
Binnenoor........................................................................................................................ 134
SMAAK-, REUK- EN TASTRECEPTOREN ................................................................................. 140
Smaakorgaan .................................................................................................................. 140
Reukorgaan ..................................................................................................................... 141
2
,Tastorgaan = exteroreceptoren ......................................................................................... 142
Interoreceptoren .............................................................................................................. 143
3
,HET CARDIOVASCULAIR SYSTEEM
1. Algemeenheden
A. Bloedsomloopstelsel
− Het hart
− Het macrovasculair systeem: transport
− Het microvasculair systeem: uitwisseling
− Circuits
• Systemische circulatie: hart – organen/weefsels
• Pulmonaire circulatie: hart - longen
B. Lymfestelsel
= overmaat intercellulaire vloeistof ➔ venen
vochtopstapeling door vocht te drijven uit bloedsomloop
2. Algemene bouw van de bloedvaten
Bouw en componenten
− Tunica intima
• Endotheel = éénlagig plaveiselepitheel
• Bindweefsel - losmazig collageen
− Lamina elastica interna
− Tunica media
• Glad spierweefsel: actieve contractie
• Bindweefsel – elastinevezels: passieve volumeverandering
− Lamina elastica externa
− Tunica adventitia of externa: bindweefsel – collageen
Functies endotheel
= semi-permeabele barrière
− Uitwisseling tussen bloed en weefsels: O2, CO2 (diffusie), nutriënten, metabolieten, …
− Niet-trombogeen oppervlak: controle trombinevorming door productie …
• Heparine
• Plasmogeen-activator
• Von Willebrand-factor
4
, − Regel de lokale vasculaire tonus en bloedstroom door productie …
• Contractie-stimulerende factoren: endotheline I en
ACE = angiotensin-converting enzyme
• Relaxatie-stimulerende factor: NO = nitric oxid
− Speelt een rol bij inflammatie en lokale immuunrespons
• Productie: lichamen van Weibel-Palade t.h.v. ontsteking
Versmelten met luminale membraan van endotheel
Secretie P-selectine
Diapedese (= uittreden van) en activatie van witte bloedcellen
• Activatie interleukines: activiteit van WBC controleren
− Secreteren van groeifactoren
• VEGF: vascular endothelial growth factor
Vasculogenese: groei van bloedvaten tijdens embryonale ontwikkeling
Angiogenese: groei van bloedvaten bij orgaangroei – herstel - tumorvorming
3. Het arterieel en veneus systeem
Het arterieel systeem
= van hart naar organen
− De elastische arteriën
• 25-10 mm
• TM – elastinevezels: elasticiteit van aorta
Bv. aorta, a. carotis communis, a. subclavia, …
Uitpuilende kernen: endotheel
Elastine-lamellen met GSW
TA
− De musculaire arteriën
• 10-0.1 mm
• TM – glad spierweefsels: contractie van distributie-arteriën
! te weinig ontwikkeld in meningen en hersenen
TI: uitpuilende kernen
LEI: golvende bruine lijn
TM: GSW
LEE: buitenste laag met veel elastine
TA: bindweefsel
! gaat over in omliggend bindweefsel
5
, − De arteriolen
• 100-10 μm
• TM beperkt: kleinste musculaire arteriën
• In grotere arteriolen kan een LEI voorkomen
− Aandoeningen van elastische en musculaire arteriën
• Atherosclerosis: beschadiging van endotheelcellen die LDL oxideren
Macrofagen fagocyteren LPL
Schuimcellen met atheromas of plaques
Vernauwing en verstopping van bloedvaten
• Aneurysmen: verdunnen/verslappen van zone in bloedvat
Uitpuiling in wand van lumen
Het veneus systeem
= van organen naar hart: niet veel elastine nodig door capillair bed
− Grote variatie in bouw
• Geen uniforme classificatie + venen lager dan hart hebben dikkere wand
• Groter onregelmatig lumen
• Dunnere TM
• Geen LEI en LEE
• Kleppen = valvulae in TI
− De grote of musculaire venen
• 30-10 mm
• TA - bundels van longitudinaal glad spierweefsel: contractie - verkorting
• Éénrichtingskleppen
! verslijting: uitrekken van klep tot spataders
Varicose veen verwijderen uit netwerk
Bv. v. portae, vv. Renales, v. Cava superior/inferior, ...
− De middelgrote venen
• 10-1 mm
• Éénrichtingskleppen: >2 mm
− De kleine venen
• 1-0.1 mm
6
,4. Het microvasculair systeem
De capillairen of haarvaten
− Eigenschappen
• Zeer uitgebreid netwerk
o 90% van de BV
o > 100.00 km
o Totaal oppervlakte ongeveer 5.000 m2
o Ø 4-10 μm
! sommige tot 40 μm
• Bloedstroom t.h.v. capillair bed is traag
• 5% van het bloed (niet altijd doorstroomd)
− Doorstroming
• Bij rust
= terminaal arteriool ➔ mesarteriool ➔ doorvoer/voorkeurskanaal ➔ venule
• Bij hoge metabolische activiteit
= terminaal arteriool ➔ mesarteriool ➔ capillair bed ➔ venule
! mesarteriool + doorvoerkanaal = precapillaire sfincterzone
regelt bloedstroom t.h.v. capillaire bed
− Uitwisseling t.h.v. capillairen
• Diffusie
• Transendotheliaal transport: transcytosis
• Filtratie (voornamelijk t.h.v. vensters)
• Diapedese: uitwisseling van cellen binnen compartimenten van bloedvaten
7
,− Soorten capillairen
• Continue capillairen
Bv. in longen, thymus
o Doorlopend endotheel met zonula occludens
o Doorlopende BM
o Pericyten = cel van Rouget
- Reservecellen: wondheling, contractie
- Bloedhersenbarrière: toxische stoffen fagocyteren
pericyt
• Gevensterde capillairen
Bv. in nieren, endocriene organen, dundarm
o Endotheel met fenestrae: Ø 70 nm
= bevordert uitwisseling van macro-moleculen
o Tight junctions
o Doorlopende BM
o Geen pericyten
• Discontinue capillairen of sinusoieden
Bv. in milt, beenmerg, lever
o Bochtig uitzicht
o Grotere Ø
o Openingen tussen EC als door EC (grote vensters zonder diafragma)
= maximale uitwisseling van macro-moleculen en cellen
o Geen of onvolledig BM
o Geen pericyten
o Fagocyterende cellen
8
,De venulen
− Postcapillaire venulen
• 15-20 µm
• Vergelijkend met capillairen:
o Grotere diameter
o Onregelmatig lumen
o Minder stevige verbindingen
• Plaats waar witte bloedcellen preferentieel de bloedbaan verlaten
• In lymfoïde organen: kubisch epitheel
= high endothelial venules = HEV
− Collecterende venulen
• Volledige pericytenhuls
• Postcapillaire en collecterende venulen ➔ pericyten venulen
− Musculaire venulen
• 50-100 µm
• TM: 2 tal laagjes glad spierweefsel
5. Bijzondere circulatiesystemen
Terminale of eindarteriën
= arteriën die niet of weinig met elkaar anastomoseren
Bv. a. centralis retinae van het oog
Portale systemen
− Normaal: capillair netwerk verbindt arteriën met venen
− Portaal systeem: bloedvaten gelegen tussen twee capillaire netwerken
• Bv. nierglomerulus (arterieel)
• Bv. lever (veneus)
9
, Arterioveneuse anastomosen = shunts
− Directe verbinding tussen arteriool en venule
− Dikke spierwand, sympathisch bezenuwd
= stimulatie ➔ contractie ➔ bloed door capillair bed
− Functies
• Regeling van bloedstroom t.h.v. bepaalde organen
• Temperatuurregeling t.h.v. de huid
Glomus caroticum/aorticum en sinus caroticum
− Glomus caroticum/aorticum
= zones waar zuurstof/koolstofdioxide concentratie en pH in bloed geregistreerd wordt
= netwerk van capillairen met daarrond gloomcellen
− Glomera carotica t.h.v. bifurcatie van aa. carotides
− Glomera aortica tegen aorta
• Vasculair kluwen uit
o Sinusoïdale capillairen
o Glomus cellen type I: chemoreceptoren
o Glomus cellen type II: gliacellen - satellietcellen
o Afferente zenuwuiteinden afkomstig van n. glossopharyngeus
o Bindweefselkapsel
• Regelen van ademhaling
− Sinus caroticum
• Functie: baroreceptoren = registreren de bloeddruk
• Structuur
o Lichte verbreding van initiële segment van a. carotis interna
o Groter aantal afferente zenuwuiteinden van n. glossopharyngeus in TA
! worden gestimuleerd door rekking
o Dunnere TM
! rekking nog heftiger voelbaar
6. Het hart
Bouw
− Endocard (≈ TI)
• Endotheel
• Bindweefsel
o Str. subendotheliale
o Str. myoelasticum (GSW)
o Str. Subendocardiale (BW) + Purkinjevezels
! staat in voor myogene prikkelgeleiding
10
