Hormoonstelsel / endocriene
Hormonen:
- stoffen die door endocriene klieren geproduceerd worden
- die via de bloedbaan door gans het lichaam worden vervoerd
- die een prikkel vormen ter hoogte van de gevoelige organen
= chemische boodschappers
- door bovengenoemde cellen gesynthetiseerd
- Brengen informatie naar andere cellen
(doelorganen , doelcellen of "targetcellen")
- Deze bevatten een "second messenger" die EW-synthese in celkern beïnvloeden
Anatomische endocriene structuren
Fundamentele principes van het endocrien systeem :
- Homeostase via communicatie tssn cellen
- Regeling van fysiologische processen via binding van hormonen aan receptoren
- Gaan binden aan receptoren (net zoals in het zenuwstelsel)
!!
- Emittoren
- Mogelijkheid tot feedback via hormonen
- Hormonen binden aan receptoren
,Goede werking endocriensysteem is afh van: (negatieve feedback!)
- hoeveelheid circulerende hormonen
- aantal receptoren
- hoeveelheid "second messenger"
- hoeveelheid metabolieten of hormonen gesynthetiseerd in target cellen
- goede werking van het feedback-mechanisme
De belangrijkste functies van hormonen zijn:
- homeostase van de interstitiële vloeistof
- respons bij situaties die spoed vereisen
- integratie van groeimechanismen, regulatie van het metabolisme
- regulatie voortplanting en lactatie
Classificatie hormonen
Op basis orgaan van oorsprong:
1. hypothalamisch,
2. adenohypofysair,
3. thyroïd
4. parathyroïd
5. pancreas
6. bijniermerg
7. bijnierschors
8. gastro-intestinaal
9. gonadaal
10. Placentaal
Op basis van chemische structuur:
1. Lipide-verwant
Steroïden : cholesterol- verwantschap Geslachtorganen en Bijnier
Onoplosbaar in H2O / transporteiwitten nodig
Eicosanoïden : verwant vetzuur( arachidonzuur) Bloedstolling, Prostaglandines
Coördineren plaatselijke celactiviteiten en enzymatische processen
2. Stikstof-verwant
AZ-derivaten ADR NOR Melatonine Schildklierhormonen
Polypeptiden ADH Oxytocine
Proteïnen Prolactine - Groeihormoon
Levensloop van hormonen:
- De biosynthese vindt plaats :
in afzonderlijke organen
o (klieren : adenohypofyse, thyroid, parathyroid, bijnier)
in gespecialiseerde cellen binnen een "gastheer"orgaan
o (bvb. eilandjes van Langerhans in de pancreas)
,De 4 fasen in de biosynthese van peptidehormonen: (syntheseproces)
1. Transcriptie DNA : vorming van pre-mRNA,
2. Omzetting van pre-mRNA tot mRNA,
3. Translatie: vorming van polypeptideketen
4. Posttranslatie en modificatie t.h.v. ER en Golgi
cleavage, glycosylering, fosforylering, disulfidebruggen
preprohormoon - prohormoon - peptidehormoon
verpakken in secretorische granules
Biosyntheses:
De biosynthese van steroïdhormonen (id bijnier):
- gesynthetiseerd in
1. bijniercortex (corticosteroïden)
2. gonaden (geslachtssteroïden) ;
- precursor (komt voor van) is cholesterol
De biosynthese van aminehormonen:
- De aminehormonen
schildklierhormonen (T3 T4)
BNM (= bijniermerg) hormonen (ADR, NOR en dopamine)
- T3 T4 gevormd in schildklierfollikels vanuit tyrosine, met behulp van thyroglobuline
De biosynthese van eicosanoïden:
- Prostaglandines en leucotriënen (afkomstig)
- gesynthetiseerd uit polyonverz VZ
- afkomstig van FL in plasmamembraan ;
- precursor is het arachidonzuur
De secretie van hormonen :
De start:
- Basale secretie : zeer lage conc (steeds ononderbroken secretie vd hormonen)
- Synthese oiv nerveuse stimuli: nyctemeraal ritme
beperkte periode van dag of nacht -> Niet elk hormoon wordt continu afgegeven maar is
afh van hormoon
- Variatie met de periode : cycli (vd vrouw)
van de ovariële cyclus
van de groei
- via hypothalamus moduleert CZS via feedback
, De modificatie van de secretie = negatieve feedback systeem !!!
1. Humoraal
2. Hormonaal
3. Neuraal
- Fct = conc metaboliet constant houden:
overmaat -- hormoon stijgt vb G – I (glucose – insuline)
tekort – hormonale secret daalt
- Fct = synthese een ander hormoon vb TSH – T4
- CZST
Hypothalamus RF voor adenohypofyse
OS beïnvloedt hormonale deel van FFF
o (vrijstelling van insuline, renine, adrenaline)
Calcium circuleert en
bijschildklier reageert
erop, calcium gaat
werken
Medulla : bijniermerg
3 -> hypofyse
Secretiemechanismes:
1. Peptidehormonen
synthese t.h.v. ER - transport nr Golgicomplex – verpakking in secretorische granules -
exocytose
2. Catecholamines
in synaptische spleet / bloed
3. Steroïden
vervat in vetdruppeltjes
vetoplosbare prostaglandines
Hormonen:
- stoffen die door endocriene klieren geproduceerd worden
- die via de bloedbaan door gans het lichaam worden vervoerd
- die een prikkel vormen ter hoogte van de gevoelige organen
= chemische boodschappers
- door bovengenoemde cellen gesynthetiseerd
- Brengen informatie naar andere cellen
(doelorganen , doelcellen of "targetcellen")
- Deze bevatten een "second messenger" die EW-synthese in celkern beïnvloeden
Anatomische endocriene structuren
Fundamentele principes van het endocrien systeem :
- Homeostase via communicatie tssn cellen
- Regeling van fysiologische processen via binding van hormonen aan receptoren
- Gaan binden aan receptoren (net zoals in het zenuwstelsel)
!!
- Emittoren
- Mogelijkheid tot feedback via hormonen
- Hormonen binden aan receptoren
,Goede werking endocriensysteem is afh van: (negatieve feedback!)
- hoeveelheid circulerende hormonen
- aantal receptoren
- hoeveelheid "second messenger"
- hoeveelheid metabolieten of hormonen gesynthetiseerd in target cellen
- goede werking van het feedback-mechanisme
De belangrijkste functies van hormonen zijn:
- homeostase van de interstitiële vloeistof
- respons bij situaties die spoed vereisen
- integratie van groeimechanismen, regulatie van het metabolisme
- regulatie voortplanting en lactatie
Classificatie hormonen
Op basis orgaan van oorsprong:
1. hypothalamisch,
2. adenohypofysair,
3. thyroïd
4. parathyroïd
5. pancreas
6. bijniermerg
7. bijnierschors
8. gastro-intestinaal
9. gonadaal
10. Placentaal
Op basis van chemische structuur:
1. Lipide-verwant
Steroïden : cholesterol- verwantschap Geslachtorganen en Bijnier
Onoplosbaar in H2O / transporteiwitten nodig
Eicosanoïden : verwant vetzuur( arachidonzuur) Bloedstolling, Prostaglandines
Coördineren plaatselijke celactiviteiten en enzymatische processen
2. Stikstof-verwant
AZ-derivaten ADR NOR Melatonine Schildklierhormonen
Polypeptiden ADH Oxytocine
Proteïnen Prolactine - Groeihormoon
Levensloop van hormonen:
- De biosynthese vindt plaats :
in afzonderlijke organen
o (klieren : adenohypofyse, thyroid, parathyroid, bijnier)
in gespecialiseerde cellen binnen een "gastheer"orgaan
o (bvb. eilandjes van Langerhans in de pancreas)
,De 4 fasen in de biosynthese van peptidehormonen: (syntheseproces)
1. Transcriptie DNA : vorming van pre-mRNA,
2. Omzetting van pre-mRNA tot mRNA,
3. Translatie: vorming van polypeptideketen
4. Posttranslatie en modificatie t.h.v. ER en Golgi
cleavage, glycosylering, fosforylering, disulfidebruggen
preprohormoon - prohormoon - peptidehormoon
verpakken in secretorische granules
Biosyntheses:
De biosynthese van steroïdhormonen (id bijnier):
- gesynthetiseerd in
1. bijniercortex (corticosteroïden)
2. gonaden (geslachtssteroïden) ;
- precursor (komt voor van) is cholesterol
De biosynthese van aminehormonen:
- De aminehormonen
schildklierhormonen (T3 T4)
BNM (= bijniermerg) hormonen (ADR, NOR en dopamine)
- T3 T4 gevormd in schildklierfollikels vanuit tyrosine, met behulp van thyroglobuline
De biosynthese van eicosanoïden:
- Prostaglandines en leucotriënen (afkomstig)
- gesynthetiseerd uit polyonverz VZ
- afkomstig van FL in plasmamembraan ;
- precursor is het arachidonzuur
De secretie van hormonen :
De start:
- Basale secretie : zeer lage conc (steeds ononderbroken secretie vd hormonen)
- Synthese oiv nerveuse stimuli: nyctemeraal ritme
beperkte periode van dag of nacht -> Niet elk hormoon wordt continu afgegeven maar is
afh van hormoon
- Variatie met de periode : cycli (vd vrouw)
van de ovariële cyclus
van de groei
- via hypothalamus moduleert CZS via feedback
, De modificatie van de secretie = negatieve feedback systeem !!!
1. Humoraal
2. Hormonaal
3. Neuraal
- Fct = conc metaboliet constant houden:
overmaat -- hormoon stijgt vb G – I (glucose – insuline)
tekort – hormonale secret daalt
- Fct = synthese een ander hormoon vb TSH – T4
- CZST
Hypothalamus RF voor adenohypofyse
OS beïnvloedt hormonale deel van FFF
o (vrijstelling van insuline, renine, adrenaline)
Calcium circuleert en
bijschildklier reageert
erop, calcium gaat
werken
Medulla : bijniermerg
3 -> hypofyse
Secretiemechanismes:
1. Peptidehormonen
synthese t.h.v. ER - transport nr Golgicomplex – verpakking in secretorische granules -
exocytose
2. Catecholamines
in synaptische spleet / bloed
3. Steroïden
vervat in vetdruppeltjes
vetoplosbare prostaglandines
