2024 Anesthesie
Anesthesie
Deel 1: Introductie algemene anesthesie
Definitie algemene anesthesie à medicamenteus geïnduceerde en omkeerbare onderdrukking
van het centraal zenuwstelsel die zorgt voor veranderingen in gedrag en/of perceptie op
schadelijk stimuli (zoals bv. chirurgie)
Elementen algemene anesthesie:
- Bewusteloosheid en/of sedatie (met amnesie)
- Pijnstilling
- Spierverslapping (nodig voor bepaalde ingrepen)
- Bescherming tegen autonome reflexen (vagale reactie, salivatie, stress-respons, …)
- Peroperatieve stabilisatie à aandachtspunten voor de anesthesist:
• Hemodynamisch (vb. bloedverlies)
• Respiratoir (oxygenatie en ventilatie)
• Vochtbeeld
• Stolling
• Glycemie
• Zuur-base
- Antagonisatie à omkeren van de anesthesie
Premedicatie à medicatie die wordt gegeven als voorbereiding op een operatie à zorgt voor:
- Anxiolyse
- Pijnbestrijding
- Voorkomen van complicaties
à Wordt minder toegepast als vroeger aangezien de patiënt zich vlak voor de operatie nog moet
identificeren en moet bevestigen waar de operatie plaatsvindt à enkel nog gebruikt bij zeer
zware ingrepen (o.a. cardiale en thoraco-abdominale ingrepen)
Geneesmiddelen gebruikt als premedicatie:
- Sedativum of anxiolyticum
- Parasympaticolyticum à preventie van bradycardie
- Potentiële farmaca als voorbereiding
• Chronische medicatie à op voorhand wordt besproken welke medicatie de
patiënt kan doornemen en met welke er moet worden gestopt
• PONV-profylaxe (Post-Operative Nausea and Vomiting)
• Anti-thrombotische profylaxe
• Anti-aspiratie (bij zwangeren)
• Anti-allergie
Verschillende soorten anesthesie:
- Algemene anesthesie
- (Lokale) en regionale anesthesie
à Meestal een combinatie van beide gebruikt
Observer’s assesments of alertness scale = Wilson scale à wijst score toe aan graad van
alertheid
1
,2024 Anesthesie
à 1-3 (lichte tot matig sedatie) à patiënt aanspreekbaar (in min of meerdere mate) à patiënt in
staat om de bovenste luchtwegen open te houden + geen hemodynamisch probleem
à 4 en 5 (diepe sedatie) à patiënt niet aanspreekbaar en reageert niet op pijn of naam à risico
op collaps bovenste luchtwegen (hypoxie-risico) + hemodynamisch meer risico op instabiliteit
Inductie van slaap kan gebeuren door inhalatie of IV à gebeurt in 90% van de gevallen IV maar
inhalatie wordt wel nog gebruikt bij kinderen of moeilijk te prikken volwassenen à sedatie niet
altijd onderhouden met zelfde middel als inductie à opties:
- IV-inductie en -onderhoud
- IV-inductie en inhalatie-onderhoud
- Inhalatie-inductie en -onderhoud
- Inhalatie inductie en IV-onderhoud
- Inhalatie-inductie en onderhoud met ander volatiel
Stadia van algemene anesthesie (Guedel):
2
,2024 Anesthesie
à Patiënt doorloopt deze stadia wanneer die wordt geïnduceerd maar ook tijdens het ontwaken
à Stadium 3 = doel à respiratoir regelmatig en hemodynamisch stabiel met pupillen die in
miosis blijven
à Voor stadium 3 komt (vnl. bij kleine kinderen) de excitatiefase à risico op larynx- en
bronchospasme, pupillen zeer groot en ogen divergeren (wijzen in verschillende richtingen)
à Bij operaties aan het peritoneum zal diepere anesthesie nodig zijn om excitatiefase niet te
gaan veroorzaken à patiënt zou kunnen bewegen
Inhalatie-anesthesie à zeer frequent toegepast als onderhoud van anesthesie of als
inductiemiddel bij kinderen à eerst altijd met lachgas (N2O) maar willen we zo weinig mogelijk
gebruiken door risico voor milieu => sevoflurane of desflurane ter vervanging à inductie met
sevoflurane kan op 2 manieren gebeuren:
- Stapsgewijs à start met 8% concentratie
- Direct à ‘single breath’-techniek
à Maligne hyperthermie is absolute contra-indicatie à geen inhalatie-anesthesie gebruiken!
Na inductie met inhalatie-anesthesie wordt er steeds een vene aangeprikt (er moet altijd IV-
toegang zijn indien er geneesmiddelen moeten worden toegediend) à zal makkelijker gaan
aangezien inhalatie-anesthetica zorgen voor vasodilatatie => makkelijker te prikken
à Enkel bij korte ingrepen (vb. diabolo of traanwegsondage) kan het masker behouden worden
à Er moet ook gezorgd worden voor een open luchtweg à meestal via:
- Larynxmasker (supraglottisch)
- Intubatie à na spierverslapper of bij diep stadium van anesthesie
Inhalatie-anesthesie steeds minder populair à nadelen:
- Pollutie en teratogeen
- Duur (ook door nood aan verwijderen van gassen uit OK = scavenging)
- EMLA
- Geagiteerd ontwaken
- PONV
- Maligne hyperthermie (meest gevreesde complicatie)
- Hemodynamische/CZS weerslag
- TIVA en TCI technologie à voorkeur gaat naar IV
IV-anesthesie à verschillende soorten:
- Barbituraten (thiopenthal)
- Non-barbituraten (propofol, ketamine of etomidaat)
- Sedativa (midazolam en diazepam) à geen iso-elektrisch EEG => gaan niet zo diep als
(non-)barbituraten
à Kunnen ook gebruikt worden voor inductie en onderhoud van anesthesie/sedatie à
voordelen:
- Sedatie is alle gradaties
- Snellere inductie dan volatielen
- Anti-epileptisch
Awareness à auditieve of sensoriële ervaring à patiënt ervaart toch iets bij operatie à heeft
psychische impact (maar wel voldoende pijnstilling) à opmerken a.d.h.v.:
- Bewegingen
- Tachycardie, bloeddrukstijging of zweten à door pijn
- Pupildilatatie
- Monitoring NeuroSense of BIS
3
, 2024 Anesthesie
à Kan verschillende oorzaken hebben:
- Technisch of menselijk falen (vb. spuit leeg)
- Interindividuele variabiliteit/slechte inschatting anesthesiediepte
- Te snel stoppen van onderhoud
- Anesthesie niet dieper om medische reden (vb. geriatrie, shock, cardiaal, sectio, …)
- Omschakeling van inductie naar onderhoud à valley of no anesthesia
Valley of no anesthesia:
à Bij IV-inductie zal door redistributie de diepte van de anesthesie snel afnemen à inhalatie
start niet snel goed op => periode zonder overlap met risico op awareness
Analgesie à tegen pijngewaarwording à type analgeticum bepaalt door:
- Type heelkunde
- Peroperatieve handelingen
- Afhankelijk van persoon
Soorten analgetica:
- Peroperatief à fentanyl-analogen en remifentanil à altijd sterke opiaten
- Postoperatief à morfine, piritramide, tramadol, NSAID en paracetamol
à Kan nevenwerkingen veroorzaken zoals sedatie, ademhalingsdepressie, gewenning,
obstipatie, nausea/braken en urineretentie
Spierverslappers à bezetten de acetylcholinereceptoren t.h.v. de motorische eindplaat van
skeletspieren en ademhalingsspieren (diafragma en intercostaalspieren) à hierdoor is
kunstmatige beademing nodig
Gebruik van spierverslappers:
- Spierrelaxatie voor comfort chirurg (vb. bij laparoscopie of thoracoscopie)
- Intubatie mogelijk maken à immobiliseren patiënt en zijn reflexen (hoest,
larynxspasme, …)
- Verzekeren van veilige en vrije luchtweg bij ingrepen aan hoofd en hals
- Rapid sequence induction/crush inductie à kan gedaan worden bij bv. spoed/trauma
op een niet nuchtere patiënt, een zwangere (worden altijd als niet nuchter beschouwd,
… à gebeurt a.d.h.v. het Sellick manoeuvre waarbij een derde hand het crycoïd naar
achter duwt om zo de slokdarm dicht te duwen à zorgt ervoor dat er geen aspiratie kan
voorkomen van maaginhoud in de luchtwegen
à Belangrijk hierbij is om aan preoxygenatie te gaan doen en er wordt geïnduceerd met
een hypnoticum en spierrelaxantia (rocuronium/succinyl) à intubatie moet gebeuren
binnen de 60 sec
- Kunstmatige ventilatie op intensieve zorgen
4
Anesthesie
Deel 1: Introductie algemene anesthesie
Definitie algemene anesthesie à medicamenteus geïnduceerde en omkeerbare onderdrukking
van het centraal zenuwstelsel die zorgt voor veranderingen in gedrag en/of perceptie op
schadelijk stimuli (zoals bv. chirurgie)
Elementen algemene anesthesie:
- Bewusteloosheid en/of sedatie (met amnesie)
- Pijnstilling
- Spierverslapping (nodig voor bepaalde ingrepen)
- Bescherming tegen autonome reflexen (vagale reactie, salivatie, stress-respons, …)
- Peroperatieve stabilisatie à aandachtspunten voor de anesthesist:
• Hemodynamisch (vb. bloedverlies)
• Respiratoir (oxygenatie en ventilatie)
• Vochtbeeld
• Stolling
• Glycemie
• Zuur-base
- Antagonisatie à omkeren van de anesthesie
Premedicatie à medicatie die wordt gegeven als voorbereiding op een operatie à zorgt voor:
- Anxiolyse
- Pijnbestrijding
- Voorkomen van complicaties
à Wordt minder toegepast als vroeger aangezien de patiënt zich vlak voor de operatie nog moet
identificeren en moet bevestigen waar de operatie plaatsvindt à enkel nog gebruikt bij zeer
zware ingrepen (o.a. cardiale en thoraco-abdominale ingrepen)
Geneesmiddelen gebruikt als premedicatie:
- Sedativum of anxiolyticum
- Parasympaticolyticum à preventie van bradycardie
- Potentiële farmaca als voorbereiding
• Chronische medicatie à op voorhand wordt besproken welke medicatie de
patiënt kan doornemen en met welke er moet worden gestopt
• PONV-profylaxe (Post-Operative Nausea and Vomiting)
• Anti-thrombotische profylaxe
• Anti-aspiratie (bij zwangeren)
• Anti-allergie
Verschillende soorten anesthesie:
- Algemene anesthesie
- (Lokale) en regionale anesthesie
à Meestal een combinatie van beide gebruikt
Observer’s assesments of alertness scale = Wilson scale à wijst score toe aan graad van
alertheid
1
,2024 Anesthesie
à 1-3 (lichte tot matig sedatie) à patiënt aanspreekbaar (in min of meerdere mate) à patiënt in
staat om de bovenste luchtwegen open te houden + geen hemodynamisch probleem
à 4 en 5 (diepe sedatie) à patiënt niet aanspreekbaar en reageert niet op pijn of naam à risico
op collaps bovenste luchtwegen (hypoxie-risico) + hemodynamisch meer risico op instabiliteit
Inductie van slaap kan gebeuren door inhalatie of IV à gebeurt in 90% van de gevallen IV maar
inhalatie wordt wel nog gebruikt bij kinderen of moeilijk te prikken volwassenen à sedatie niet
altijd onderhouden met zelfde middel als inductie à opties:
- IV-inductie en -onderhoud
- IV-inductie en inhalatie-onderhoud
- Inhalatie-inductie en -onderhoud
- Inhalatie inductie en IV-onderhoud
- Inhalatie-inductie en onderhoud met ander volatiel
Stadia van algemene anesthesie (Guedel):
2
,2024 Anesthesie
à Patiënt doorloopt deze stadia wanneer die wordt geïnduceerd maar ook tijdens het ontwaken
à Stadium 3 = doel à respiratoir regelmatig en hemodynamisch stabiel met pupillen die in
miosis blijven
à Voor stadium 3 komt (vnl. bij kleine kinderen) de excitatiefase à risico op larynx- en
bronchospasme, pupillen zeer groot en ogen divergeren (wijzen in verschillende richtingen)
à Bij operaties aan het peritoneum zal diepere anesthesie nodig zijn om excitatiefase niet te
gaan veroorzaken à patiënt zou kunnen bewegen
Inhalatie-anesthesie à zeer frequent toegepast als onderhoud van anesthesie of als
inductiemiddel bij kinderen à eerst altijd met lachgas (N2O) maar willen we zo weinig mogelijk
gebruiken door risico voor milieu => sevoflurane of desflurane ter vervanging à inductie met
sevoflurane kan op 2 manieren gebeuren:
- Stapsgewijs à start met 8% concentratie
- Direct à ‘single breath’-techniek
à Maligne hyperthermie is absolute contra-indicatie à geen inhalatie-anesthesie gebruiken!
Na inductie met inhalatie-anesthesie wordt er steeds een vene aangeprikt (er moet altijd IV-
toegang zijn indien er geneesmiddelen moeten worden toegediend) à zal makkelijker gaan
aangezien inhalatie-anesthetica zorgen voor vasodilatatie => makkelijker te prikken
à Enkel bij korte ingrepen (vb. diabolo of traanwegsondage) kan het masker behouden worden
à Er moet ook gezorgd worden voor een open luchtweg à meestal via:
- Larynxmasker (supraglottisch)
- Intubatie à na spierverslapper of bij diep stadium van anesthesie
Inhalatie-anesthesie steeds minder populair à nadelen:
- Pollutie en teratogeen
- Duur (ook door nood aan verwijderen van gassen uit OK = scavenging)
- EMLA
- Geagiteerd ontwaken
- PONV
- Maligne hyperthermie (meest gevreesde complicatie)
- Hemodynamische/CZS weerslag
- TIVA en TCI technologie à voorkeur gaat naar IV
IV-anesthesie à verschillende soorten:
- Barbituraten (thiopenthal)
- Non-barbituraten (propofol, ketamine of etomidaat)
- Sedativa (midazolam en diazepam) à geen iso-elektrisch EEG => gaan niet zo diep als
(non-)barbituraten
à Kunnen ook gebruikt worden voor inductie en onderhoud van anesthesie/sedatie à
voordelen:
- Sedatie is alle gradaties
- Snellere inductie dan volatielen
- Anti-epileptisch
Awareness à auditieve of sensoriële ervaring à patiënt ervaart toch iets bij operatie à heeft
psychische impact (maar wel voldoende pijnstilling) à opmerken a.d.h.v.:
- Bewegingen
- Tachycardie, bloeddrukstijging of zweten à door pijn
- Pupildilatatie
- Monitoring NeuroSense of BIS
3
, 2024 Anesthesie
à Kan verschillende oorzaken hebben:
- Technisch of menselijk falen (vb. spuit leeg)
- Interindividuele variabiliteit/slechte inschatting anesthesiediepte
- Te snel stoppen van onderhoud
- Anesthesie niet dieper om medische reden (vb. geriatrie, shock, cardiaal, sectio, …)
- Omschakeling van inductie naar onderhoud à valley of no anesthesia
Valley of no anesthesia:
à Bij IV-inductie zal door redistributie de diepte van de anesthesie snel afnemen à inhalatie
start niet snel goed op => periode zonder overlap met risico op awareness
Analgesie à tegen pijngewaarwording à type analgeticum bepaalt door:
- Type heelkunde
- Peroperatieve handelingen
- Afhankelijk van persoon
Soorten analgetica:
- Peroperatief à fentanyl-analogen en remifentanil à altijd sterke opiaten
- Postoperatief à morfine, piritramide, tramadol, NSAID en paracetamol
à Kan nevenwerkingen veroorzaken zoals sedatie, ademhalingsdepressie, gewenning,
obstipatie, nausea/braken en urineretentie
Spierverslappers à bezetten de acetylcholinereceptoren t.h.v. de motorische eindplaat van
skeletspieren en ademhalingsspieren (diafragma en intercostaalspieren) à hierdoor is
kunstmatige beademing nodig
Gebruik van spierverslappers:
- Spierrelaxatie voor comfort chirurg (vb. bij laparoscopie of thoracoscopie)
- Intubatie mogelijk maken à immobiliseren patiënt en zijn reflexen (hoest,
larynxspasme, …)
- Verzekeren van veilige en vrije luchtweg bij ingrepen aan hoofd en hals
- Rapid sequence induction/crush inductie à kan gedaan worden bij bv. spoed/trauma
op een niet nuchtere patiënt, een zwangere (worden altijd als niet nuchter beschouwd,
… à gebeurt a.d.h.v. het Sellick manoeuvre waarbij een derde hand het crycoïd naar
achter duwt om zo de slokdarm dicht te duwen à zorgt ervoor dat er geen aspiratie kan
voorkomen van maaginhoud in de luchtwegen
à Belangrijk hierbij is om aan preoxygenatie te gaan doen en er wordt geïnduceerd met
een hypnoticum en spierrelaxantia (rocuronium/succinyl) à intubatie moet gebeuren
binnen de 60 sec
- Kunstmatige ventilatie op intensieve zorgen
4
